Z Wikipedii

Model kosmologiczny jest to matematyczny i fizyczny model Wszechświata. Termin ten najczęściej jest rozumiany jako zbiór równań matematycznych opisujących lokalną budowę i ewolucję Wszechświata na podstawie różnych hipotez przyjmowanych w kosmologii. Poprawność danego modelu kosmologicznego weryfikuje się poprzez obserwacje astronomiczne i eksperymenty.

W szerszym znaczeniu model kosmologiczny to model opisujący globalny kształt Wszechświata.

Do najbardziej znanych modeli wszechświata w sensie lokalnym należą:

- Modele typu Friedmana-Lemaître'a-Robertsona-Walkera, w których jest możliwe definiowanie współrzędnych współporuszających się, aby możliwe było określenie pojęcia czasu kosmicznego, mimo iż ma ono charakter bardziej teoretyczny niż praktyczny. Nie można mówić o zmianach Wszechświata w czasie bez definicji czasu kosmicznego. Modele te są jednorodne i izotropowe w każdym "momencie" czasu. Oznacza to, że w ustalonej "chwili" krzywizna przestrzeni jest wszędzie taka sama. Przykładami takich modeli są:

* model kosmologiczny Friedmana, w którym jest tylko materia, a stała kosmologiczna jest równa zero,

* model Einsteina, w którym oprócz materii jest stała kosmologiczna większa od zera i tak dobrana, aby model ten był statyczny. Ponieważ stała Hubble'a jest w nim równa zero, model ten jest niestabilny,

* model de Sittera, w którym nie ma materii, lecz jedynie dodatnia stała kosmologiczna, przez co rozszerza się on w sposób wykładniczy,

* model Friedmana-Lemaître'a (z materią i stałą kosmologiczną); przykładem jest model Eddingtona-Lemaître'a, który początkowo zachowuje się jak model Einsteina, a następnie jak model de Sittera,

* model Einsteina-de Sittera, który jest płaskim modelem kosmologicznym Friedmana,

* model Milne'a, czyli model pustego wszechświata (bez materii i stałej kosmologicznej).

- Model stanu stacjonarnego Bondiego, Golda i Hoyle'a, oparty na założeniu, że parametry opisujące Wszechświat nie zmieniają się ani w czasie, ani w przestrzeni. W modelu tym nie ma końca ani początku Wszechświata, a materia tworzy się "z niczego" . Model ten nie tłumaczy właściwości mikrofalowego promieniowania tła i jest powszechnie uważany za fałszywy. Jego nowszą wersją jest model stanu prawie-stacjonarnego, który dobrze tłumaczy mikrofalowe promieniowanie tła.

Niektóre z modeli kosmologicznych nazywane są modelami gorącego Wszechświata, ponieważ przewidują zaistnienie Wielkiego Wybuchu. Pewne modele, takie jak model de Sittera, czy też elektryczny model kosmosu nie przewidują Wielkiego Wybuchu.

Modelem najbardziej zgodnym z aktualnymi obserwacjami jest model Friedmana-Lemaître'a-Robertsona-Walkera, który jest prawie płaski i charakteryzuje się stałą kosmologiczną większą od zera.

[edytuj] Zobacz też

• metryka Friedmana-Lemaître'a-Robertsona-Walkera

[edytuj] Linki zewnętrzne

• model Friedmana-Lemaître'a
• model stanu prawie-stacjonarnego (QSSM)
  • QSSM i mikrofalowe promieniowanie tła