Modernizm w Polsce
Z Wikipedii
J. Grabowska-Hawrylakowa,
Os. Pl. Grunwaldzki we Wrocławiu
Modernizm, prąd w architekturze, rozwijał się w Polsce w dwóch fazach, rozdzielonych II wojną światową i wymuszonym okresem socrealizmu w architekturze. Inna nazwa: funkcjonalizm.
Przed II wojną światową modernizm stanowił w Polsce styl obiektów elitarnych, takich jak wille, czy też budynków użyteczności publicznej. Jednocześnie powstało kilkanaście modernistycznych osiedli, przede wszystkim spółdzielczych (np. osiedla WSM, TOR w Warszawie). W latach 30. sceptycyzm wobec funkcjonalistycznych tendencji końca lat 20. dał się zauważyć również w Polsce – łączono formy modernistyczne z elementami nadającymi budynkom wrażenie solidności i trwałości.
Przed wojną modernizm koncentrował się głównie w Katowicach i Gdyni. W tych miastach znajdują się całe dzielnice z budynkami zbudowanymi w stylu modernistycznym. Dużo budynków modernistycznych zachowało się także w Warszawie (Saska Kępa, Stary Żoliborz, Stary Mokotów).
Powojenny modernizm miał znacznie większy zasięg. Jego wielki rozkwit nastąpił od 1956-1957, później stanowił w praktyce państwowo uregulowaną wytyczną projektową dla nowych obiektów i trwał aż do końca lat 80. XX w.
[edytuj] Wybrane przykłady polskiego modernizmu
(lista chronologiczna)
do roku 1939
- Kościół św. Rocha w Białymstoku, Oskar Sosnowski, 1927-1946
- Osiedla spółdzielcze na Żoliborzu w Warszawie, Barbara i Stanisław Brukalscy, po 1927
- Sąd Okręgowy w Łodzi przy Placu Henryka Dąbrowskiego, Józef Kaban-Korski, 1927-1930
- Zespół Szkół Handlowych w Poznaniu, Stefan Cybichowski, 1928
- Hala Wystawowa w Toruniu, arch. Kazimierz Ulatowski, 1928
- Pawilony wystawy krajowej w Poznaniu, (w większości rozebrane) 1929
- Bank Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, Rudolf Świerczyński, 1928-1931
- Dom profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych w Katowicach, ul. Wojewódzka 23, arch. Eustachy Chmielewski, 1929
- Gmach Urzędu Skarbowego Drapacz Chmur ul. Żwirki i Wigury 15, arch. Tadeusz Kozłowski, konstrukcja Stefan Bryła 1929-30
- Kościół garnizonowy św. Kazimierza w Katowicach, ul. Skłodowskiej Curie, arch. Leon Dietz d'Arma, współpraca Jerzy Zarzycki, 1930
- Gmach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie, Wacław Krzyżanowski, 1931-1939
- Pływalnia solankowo-termalna w Ciechocinku, Romuald Gutt i Aleksander Szniolis, 1931-32
- Osiedle mieszkaniowe w rejonie Alei Sułkowskiego (dziś Boh. Warszawy) w Bielsku-Białej, 1934-1937
- Gmach Pomorskiego Starostwa Krajowego w Toruniu, arch. Jerzy Wierzbicki, 1935-36
- Dom Związku Powstańców Śląskiego ul. Matejki 3, arch. Zbigniew Rzepecki 1936
- Muzeum Śląskie w Katowicach (zburzone w 1939 r.), arch. Karol Schayer, 1934-36
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni, Roman Piotrowski, 1935-1936
- Gmach Urzędów Niezespolonych w Katowicach, Pl. Sejmu Śl., arch. Lucjan Sikorski (1937)
- Gmach Komunalnej Kasy Oszczędności w Bielsku-Białej, przy pl. Chrobrego, Paweł Juraszko, 1938
- Akademia Morska w Gdyni, Bohdan Damięcki, Tadeusz Sieczkowski, 1938-1939
po roku 1945
- Dom Towarowy Okrąglak w Poznaniu, Marek Leykam, 1949-1954
- Osiedle mieszkaniowe Plac Grunwaldzki we Wrocławiu, Jadwiga Grabowska-Hawrylakowa, 1967-1973 – zespół sześciu wieżowców i trzech pawilonów usługowych usytuowanych na platformie – strefie pieszej, przykrywającej parking. Plastyczne, lecz zarazem bardzo strukturalne i tektoniczne elewacje wykonane zostały z prefabrykowanych elementów betonowych.
- Hala widowiskowo-sportowa Spodek w Katowicach, Maciej Gintowt, Maciej Krasiński, 1971 – jeden z pierwszych w skali światowej obiektów z dachem zrealizowanych w systemie tensigrity, w formie wielkiej nachylonej półczaszy nakrytej płaszczyzną zawieszoną na napiętych na obwodzie linach.
- Dworzec kolejowy w Katowicach, Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński, Eugeniusz Wierzbicki, 1972
[edytuj] Ważniejsze obiekty niemieckiego modernizmu w Polsce
- Hala Stulecia (ob. Ludowa) we Wrocławiu, Max Berg, 1913
- Wieża Górnośląska w Poznaniu, częściowo zburzona, obecnie Iglica (pawilon 11) Targów Poznańskich, Hans Poelzig, 1911
- Biurowiec we Wrocławiu, Hans Poelzig, 1912
- Dom Tekstylny Weichmanna w Gliwicach, Erich Mendelsohn, 1921-1922
- Dom towarowy Rudolf Petersdorff we Wrocławiu, Erich Mendelsohn, 1927-1928
- Osiedle-wystawa Deutsche Werkbundu WUWA we Wrocławiu, 1929
[edytuj] Główni przedstawiciele modernizmu w Polsce
[edytuj] Zobacz też
| Zaprezentowano projekt ustawy medialnej |
|
Likwidacja abonamentu od 2010 roku, a w zamian utworzenie Funduszu Zadań Publicznych, który zasilany byłby wpływami budżetowymi z podatku VAT od działalności medialnej - to jedno z założeń projektu ustawy medialnej, który opracował i ogłosił wczoraj zespół ekspertów powołany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
|
| Radio Szczecin uruchamia antenę miejską |
|
Szczecin FM to nazwa anteny miejskiej publicznego Radia Szczecin, która rozpocznie nadawanie w styczniu 2009 roku.
|
| "Tygodnik Powszechny" drożeje |
|
"Tygodnik Powszechny" (Tygodnik Powszechny) drożeje o złotówkę – nowa cena to 5 zł.
|
| Pakiety ubezpieczeń dla pracowników TVP |
|
Telewizja Polska likwiduje ośrodek zdrowia przy ul. Woronicza w Warszawie, a w zamian zaoferuje pracownikom pakiety ubezpieczeń zdrowotnych.
|
| "Manager Magazin" znika z rynku |
|
Styczniowy numer miesięcznika "Manager Magazin" (Manager Media) będzie ostatnim, jaki ukaże się na rynku polskim. Poinformowała o tym niemiecka Grupa Der Spiegel, właściciel polskiego wydawnictwa.
|