Z Wikipedii

Montanizm (inaczej zwany herezją Frygijczyków) - ruch religijny powstały we Frygii ok. 150 r. noszący imię od swojego założyciela Montana.

Twórcą sekty był niejaki Montanus, który rozpoczął swoją działalność we Frygii w latach 155-160. Montanus był dawnym kapłanem Apollina (wg "Chrześcijanstwo" J.W. Kowalskiego był kapłanem Kybele), który po przyjęciu chrztu, popadając w ekstazy, wystąpił w Kościele lokalnym w Ardaban (pogranicze Frygii i Myzji) jako prorok Ducha Świętego. Nawiązywał on do słów Chrystusa o Pocieszycielu Duchu Świętym, którego Ojciec pośle w imieniu Chrystusa (J 14,26) i twierdził, to właśnie w jego osobę wcielił się ów obiecany Pocieszyciel – Paraklet i przez niego przemawia. To wcielenie Ducha Świętego nobilitowało Montanusa do tego, by żądać od wyznawców jego doktryny bezwarunkowego posłuszeństwa. Odrzucał on wszelki autorytet kościelny, a narzucał surowy rygor moralny. Zaostrzono więc praktykę pokutną a ucieczkę przed prześladowaniem uważano za zaparcie się wiary. Montanus polecał swoim zwolennikom wyrzeczenie się małżeństwa i propagował życie w całkowitym celibacie. Głównymi jego zwolenniczkami, które podobnie jak on miały otrzymać Ducha Świętego i być proroczyniami, były Pryscylla i Maksymilla. Wraz z Montanusem zapowiadały rychły koniec świata, który według Maksymilli miał nastąpić tuż po jej śmierci. Montanizm jest przesycony profetyzmem (przepowiadaniem, propokowaniem). Charakteryzuje go przede wszystkim przypisywanie wielkiego znaczenia wizjom i objawieniom. Treść tych objawień jest zasadniczo czysto eschatologiczna. Sekta montanistów zyskała bardzo wielu zwolenników w całym cesarstwie. Z Frygii dotarła przez Galację. Lydię, Konstantynopol do Rzymu i Galii.

Dyskutowano na temat daty początkowej tego ruchu. Euzebiusz w swojej „Kronice” wyznacza ją na 172 rok; Epifaniusz łączy Montanusa z Marcjonem i Tacjanem i podaje 156 rok. Można zatem twierdzić, że początki ruchu to lata ok. 156 roku, natomiast apogeum popularności w Azji to rok 172. Po śmierci Montana w 179 roku oraz obu prorokiń, nastąpiło zahamowanie ruchu , ale jego zwolennicy istnieli w Hiszpanii do kończ IV wieku, w Rzymie do początków wieku V, a na Wschodzie nawet do IX wieku. Niepokój wśród chrześcijan, jaki budził ten ruch sprawiły, że został on potępiony przez małoazjatyckich biskupów na synodach kościelnych w latach 160-180. Biskupi orzekli, że Duch Boży nie przemawia w „nowym proroctwie”, jak montaniści zwali swój ruch. Zwolennicy montanizmu zaczęli zanikać odkąd cesarz Teodozjusz Wielki wydał przeciwko nim edykt (381 rok), a na początku VI wieku ruch ten zanikł zupełnie.

Głównym propagatorem idei montanizmu był Tertulian, który od roku stał się jego wyznawcą. Tertulian nakazywał posty, których nie praktykowali chrześcijanie (zwani przez niego pogardliwie psychikami), uważał za nakaz Ducha Świętego tylko jedno małżeństwo w życiu człowieka (w przypadku śmierci współmałżonka, każde kolejne uważał za cudzołóstwo), atakował biskupów za zbyt łagodną praktykę pokutną. Z biegiem czasu Tertulian stanął na czele zwolenników tej sekty, którzy od jego imienia zaczęli nazywać się tertulianistami. Przetrwali oni w Kartaginie do czasów św. Augustyna, czyli do początków V wieku. W tym czasie swojej działalności montanistycznej napisał takie dzieła jak: „Zachęta do czystości”, „O jednożeństwie”, „O noszeniu zasłony przez dziewice”, „O wstydliwości”.

[edytuj] Bibliografia

• Ks. Marian Banaszak, Historia Kościoła Katolickiego cz. 1 starożytność, wyd UKSW, Warszawa 2005
• Ks. Franciszek Drączkowski, "Patrologia", wyd. Bernardinum, Pelplin-Lublin 1999