Z Wikipedii

Nowa Polityka Ekonomiczna, NEP (ros. Новая экономическая политика, Nowaja ekonomiczeskaja politika) – termin określający zmianę podejścia reżimu sowieckiego do własności prywatnej w gospodarce. Została proklamowana w 1921 roku podczas X Zjazdu Partii na wniosek Lenina, jako jedno z działań mających stłumić narastające niezadowolenie społeczne z powodu tragicznej sytuacji gospodarczej.

NEP był częściowym powrotem do gospodarki rynkowej, jednak podstawowe dziedziny przemysłu pozostały nadal własnością państwa. Odwołano zasady komunizmu wojennego: zniesiono system państwowego rozdzielnia towarów i przywrócono normalny rynek towarowo-pieniężny, obowiązkowe dostawy towarów rolnych zastąpiono podatkiem żywnościowym, zezwolono na własność prywatną w tych gałęziach, które znajdowały się poza państwowym monopolem, w przemyśle państwowym wprowadzono pewne liberalne zasady.

Powrót do regulacji rynkowych w okresie Nowej Ekonomicznej Polityki (NEP) wymagał odbudowy pieniądza i bankowości. Pieniądz odbudowano drogą trzech kolejnych denominacji. W 1922 r. wprowadzono rubla "wzór 1922", na który wymieniono dotychczasowe (carskie, kierenki i sowznaki, ale nie ruble emitowane przez Białych Rosjan w czasie wojny domowej) w relacji 1:10 tys. W 1923 r. wprowadzono rubla "wzór 1923", na który wymieniono wcześniejsze znaki pieniężne w relacji 1:100 rubli "wzór 1922" lub 1:1 mln rubli wcześniejszych. Jednocześnie, poczynając od końca 1922 r., wprowadzono do obiegu czerwońce. Były to banknoty o nominale 10 złotych, przedrewolucyjnych rubli o parytecie złota. Stopniowo ich udział w obiegu wzrastał. W 1924 r. wymieniono na czerwońce wszystkie dotychczasowe znaki pieniężne w relacji 1 rubel złoty "wzór 1924" = 50 tys. rubli "wzór 1923" = 5 mln rubli "wzór 1922" = 50 mld rubli sprzed roku 1922. Odtąd banknot o nominale 1 czerwońca stanowił równowartość 10 rubli. W odróżnieniu od zwykłych rubli był jednak, na żądanie zagranicy wymieniany na złoto. Rozwiązanie takie podyktowane było rozwojem handlu zagranicznego w tym okresie i koniecznością posiadania waluty skoordynowanej z ówczesnym międzynarodowym systemem walutowym. Wymienialność (zarówno na złoto, jak i na inne waluty) pozostawała jednak wyłącznie zewnętrzna. Obywatelom radzieckim nie wolno było bowiem posiadać obcych walut.

Emisją zajmował się Bank Państwowy (Gosbank), utworzony w 1921 r. Jesienią 1922 r. powstały: Bank Przemysłowy, Bank Handlu Zagranicznego i Bank Spółdzielni. W 1925r. grono to poszerzyło się jeszcze o Bank Budownictwa Mieszkaniowego. Były to instytucje państwowe, którym przypisano sektory gospodarki w taki sposób, żeby nie konkurowały ze sobą.

Posunięcia te przyniosły bardzo szybko ożywienie gospodarcze, odrodzenie handlu i rynku, wzrost produkcji rolnej i przemysłowej oraz stabilizację finansową państwa. Wszystko to sprzyjało likwidacji zniszczeń wojennych, poprawie gospodarki i postrzegania ZSRR za granicą - zwiedzione normalizacją kraje Europy Zachodniej zniosły blokadę gospodarczą ZSRR. Ostatecznie jednak dorabiających się prywatnych właścicieli oskarżano o kontrrewolucję i związki z kapitałem zachodnim. Doszło do masowych aresztowań. Po 1929 roku nastąpiła stopniowa likwidacja NEP.

Zezwalano również na działalność innych firm oraz kapitału zagranicznego, głównie w rolnictwie i handlu. Warto zauważyć, że NEP był wzorowany na pierwotnej, leninowskiej polityce ekonomicznej, tj. "kapitalizmie państwowym" zakładającym nacjonalizację banków, przymusową syndykalizację, powszechny obowiązek pracy oraz monopol państwowy w dziedzinie ekonomicznych stosunków zagranicznych oraz w poszczególnych gałęziach przemysłu ciężkiego. Lenin nie wspominał o nacjonalizacji rolnictwa, wycofaniu pieniądza i zniesieniu własności prywatnej w takim stopniu, jak zostało to przeprowadzone w latach komunizmu wojennego 1918-21. Jednak na niesławnym głosowaniu w kwietniu 1918 r. Lenin został przegłosowany przez lewicę bolszewicką, z Bucharinem i Osinskim na czele, i na skutek utraty popularności po ratyfikacji Traktatu Brzeskiego, oraz w nadziei na zapobiegniecie rozłamu w partii Lenin musiał ustąpić. Skutkiem 30 miesięcy funkcjonowania komunizmu wojennego była całkowita ruina gospodarki sowieckiej, co udowodniło wyższość taktyki Lenina.

[edytuj] Źródła

Wojciech Morawski, Zarys powszechnej historii pieniądza i bankowości, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2002

[edytuj] Zobacz też

• Rewolucja październikowa
• Wojna domowa w Rosji
• kolektywizacja
• Wielki głód na Ukrainie
• Wielki terror (ZSRR)
• Rentenmarka

ŚWIAT 24/7

Tragiczne trzęsienie ziemi w Chinach, wybory parlamentarne w Serbii i 60. lecie Państwa Izrael, to najważniejsze tematy, o których pisaliśmy w zeszłym tygodniu w tvn24.pl

Chavez przeprasza Merkel za Hitlera

Prezydent Wenezueli osobiście przeprosił niemiecką kanclerz Angelę Merkel za swoje niedzielne wystąpienie, w którym zarzucił jej polityczne pokrewieństwo z Adolfem Hitlerem. Okazją do przeprosin był szczyt przywódców i szefów rządów państw UE oraz Ameryki Łacińskiej w Peru.

Telewizja, która zatrudnia 114... fryzjerów

"RAI - orgia władzy" - tak rzymski tygodnik "L'Espresso" opisuje włoską telewizję publiczną. Według raportu, na który powołuje się gazeta, RAI szasta pieniędzmi na prawo i lewo, m.in. zatrudniając pracowników, którzy właściwie nic nie robią.

Jak Tusk i UE chcą zaradzić biedzie

Nakarmić głodnych i ratować środowisko - to pierwsze punkty programu szczytu Unia Europejska - Ameryka Łacińska i Karaiby, który rozpoczął się w piątek w Limie. Polskę w Peru reprezentuje Donald Tusk.

Spór o finansowanie wojny w Iraku

Izba Reprezentantów USA po raz pierwszy w historii nie przyznała rządowi funduszy na prowadzenie działań militarnych. Ustawa o dalszym finansowaniu wojny w Iraku i Afganistanie utknęła w Kongresie wskutek sporów między Demokratami a Republikanami.

Linki: Strona g��wna