Nagroda Akademii Filmowej
Z Wikipedii
| Nagroda Akademii Filmowej | |
Statuetki Oscara |
|
| Prezenter | Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej |
| Lokalizacja | Kodak Theatre w Hollywood |
| Pierwsze rozdanie | 16 maja 1929 (przyznanie nagród za lata 1927/1928) |
| Oficjalna strona internetowa | |
Nagroda Akademii Filmowej – powszechnie znana jako Oscar (ang. Oscar lub Academy Awards) – doroczna nagroda przyznawana przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (Academy of Motion Pictures Arts and Science) w dziedzinie filmu. Została ufundowana w 1927 roku.
Nagradzane są wstępnie nominowane filmy, których premiera nastąpiła w roku kalendarzowym poprzedzającym przyznanie nagrody. Uroczystość wręczenia Oscarów odbywa się zwykle wczesną wiosną. Oscary, z wyłączeniem jednej kategorii, przyznawane są przeważnie filmom angielskojęzycznym. Ceremonia rozdania Oscarów od 2002 roku odbywa się w Teatrze Kodaka w Hollywood. Obecnie nagroda ta jest uznawana za najbardziej prestiżową nagrodę filmową, pomimo że dotyczy głównie kinematografii amerykańskiej.
Spis treści |
[edytuj] Statuetka
Nagroda jest statuetką przedstawiającą rycerza opierającego się na dwuręcznym mieczu, stojącego na rolce filmu posiadającej pięć szprych, z której każda symbolizuje jedną z grup zawodowych reprezentowanych w Akademii: aktorów, scenarzystów, reżyserów, producentów i techników. Statuetka waży ok. 3,9 kg (8,5 funta) i ma ok. 35 cm (13,5 cala) wysokości. Wykonana jest z brązu pokrytego 24-karatowym złotem. Statuetkę zaprojektował Cedric Gibbons w 1928 r., a jej odlew wykonał rzeźbiarz George Stanley. Oficjalnie nagroda Akademii nazywana jest Academy Award of Merit, jednak od roku 1931 używa się potocznej nazwy Oscar. Pochodzi ona od uwagi wygłoszonej w roku 1931 przez Margaret Herrick, bibliotekarki Akademii, iż statuetka przypomina jej wuja Oscara Pierce. Usłyszał to hollywoodzki dziennikarz Sidney Skolsky, któremu bardzo spodobało się to określenie i zaczął go używać w swoich felietonach.
[edytuj] Kategorie
W 1929 roku po raz pierwszy Nagrody Akademii przyznano w 13 kategoriach. Obecnie Oscary są przyznawane w 24 kategoriach (w każdej z nich ogłasza się od 2 do 5 nominacji):
- Produkcja
- Najlepszy Film – przyznawany od 1929 roku (nagroda dla reżysera i producenta)
- Najlepszy Reżyser – przyznawany od 1929 roku
- Najlepszy Scenariusz Oryginalny – przyznawany od 1940 roku
- Najlepszy Scenariusz Adaptowany – przyznawany od 1929 roku
- Aktorskie
- Najlepszy Aktor – przyznawany od 1929 roku
- Najlepsza Aktorka – przyznawany od 1929 roku
- Najlepszy Aktor Drugoplanowy – przyznawany od 1936 roku
- Najlepsza Aktorka Drugoplanowa – przyznawany od 1936 roku
- Techniczne
- Najlepsza Scenografia i Dekoracja Wnętrz – przyznawany od 1929 roku
- Najlepsze Zdjęcia – przyznawany od 1929 roku
- Najlepszy Montaż – przyznawany od 1934 roku
- Dźwięk i efekty specjalne
- Najlepsze Efekty Specjalne – przyznawane od 1963 roku
- Najlepszy Dźwięk – przyznawany od 1930 roku
- Najlepszy Montaż Dźwięku – przyznawany od 1973 roku
- Muzyczne
- Najlepsza Muzyka – przyznawany od 1934 roku
- Najlepsza Piosenka – przyznawany od 1934 roku (nagroda dla twórcy słów i muzyki)
- Kostiumy i charakteryzacja
- Najlepsze Kostiumy – przyznawany od 1948 roku
- Najlepsza Charakteryzacja – przyznawany od 1981 roku
- Animacje
- Najlepszy Pełnometrażowy Film Animowany – przyznawany od 2001 roku
- Najlepszy Krótkometrażowy Film Animowany – przyznawany od 1932 roku
- Dokumentalne
- Najlepszy Pełnometrażowy Film Dokumentalny – przyznawany od 1943 roku
- Najlepszy Krótkometrażowy Film Dokumentalny – przyznawany od 1941 roku,
- Pozostałe
- Najlepszy Film Nieanglojęzyczny – przyznawany od 1948
- Najlepszy Krótkometrażowy Film Aktorski – przyznawany od 1932 roku,
- Okolicznościowe
- Oscary Honorowe i Specjalne (Honorary Award/Special Award)
- Nagroda im. Irvinga G. Thalberga (Irving G. Thalberg Memorial Award)
- Nagroda za działalność Humanitarną Jean Hersholt (Jean Hersholt Humanitarian Award) Recipients
- Nagroda im. Gordona E. Sawyera (Gordon E. Sawyer Award)
- Academy Juvenile Award (Honorary Juvenile Award)
[edytuj] Polscy zdobywcy Oscarów
- Leopold Stokowski - 1941 - najlepsza muzyka - Fantazja
- Bronisław Kaper - 1953 - najlepsza muzyka - Lili
- Zbigniew Rybczyński – 1982 – najlepszy krótkometrażowy film animowany – Tango
- Ewa Braun i Allan Starski – 1993 – najlepsza scenografia – Lista Schindlera
- Janusz Kamiński – 1993 – najlepsze zdjęcia – Lista Schindlera
- Janusz Kamiński – 1998 – najlepsze zdjęcia – Szeregowiec Ryan
- Andrzej Wajda – 2000 – za całokształt twórczości
- Roman Polański – 2002 – najlepszy reżyser – Pianista
- Jan A. P. Kaczmarek – 2005 – najlepsza muzyka - Marzyciel
- Piotruś i wilk - reż. Suzie Templeton - 2007 - najlepszy krótkometrażowy film animowany (koprodukcja brytyjsko-polska)
[edytuj] Polskie filmy nominowane do Oscara w kategorii film nieanglojęzyczny
- Nóż w wodzie - reż. Roman Polański (1963)
- Faraon - reż. Jerzy Kawalerowicz (1966)
- Potop - reż. Jerzy Hoffman (1974)
- Noce i dnie - reż. Jerzy Antczak (1975)
- Ziemia obiecana - reż. Andrzej Wajda (1976)
- Panny z Wilka - reż. Andrzej Wajda (1979)
- Człowiek z żelaza - reż. Andrzej Wajda (1981)
- Katyń - reż. Andrzej Wajda (2007)
Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego
[edytuj] Polskie filmy nominowane do Oscara w kategorii krótkometrażowy film animowany
- Katedra - reż. Tomasz Bagiński (2002)
- Piotruś i Wilk - reż. Suzie Templeton (2007)
[edytuj] Rekordowi zdobywcy Oscarów
Dotychczas trzem filmom udało się zdobyć najwyższą dotąd liczbę jedenastu oscarowych statuetek. Są to:
- Ben-Hur (1959) – reżyseria: William Wyler
- Titanic (1997) – reżyseria: James Cameron
- Władca Pierścieni: Powrót króla (2003) – reżyseria: Peter Jackson
Również trzem filmom udało się zdobyć pięć najważniejszych Oscarów (film, reżyseria, scenariusz, główna rola męska i kobieca):
- Ich noce (1934) – reżyseria: Frank Capra
- Lot nad kukułczym gniazdem (1975) – reżyseria: Milos Forman
- Milczenie owiec (1991) – reżyseria: Jonathan Demme
Najwięcej, bo 14 nominacji, do nagrody otrzymały filmy:
- Titanic (1997) - 11 Oscarów
- Wszystko o Ewie (1950) - 6 Oscarów
Zdobywcy największej liczby nominacji:
- 62 Metro-Goldwyn-Mayer
- 59 Walt Disney
- 45 John Williams (5 statuetek)
- 43 Alfred Newman (9 statuetek)
- 42 Warner Bros. (8 statuetek)
Zdobywcy największej liczby nagród:
- 26 Walt Disney
- 19 Eastman Kodak Company
- 17 Panavision Inc.
- 13 Włochy
- 13 Metro-Goldwyn-Mayer
Osoby z największą liczbą nominacji, które nigdy nie zdobyły Oscara:
- 19 Kevin O'Connell
- 15 Roland Anderson
- 15 Alex North (1 nagroda honorowa)
- 13 George Folsey
- 12 Federico Fellini (1 nagroda honorowa)
Najczęściej nagradzani aktorzy:
- Jack Nicholson - 3 Oscary (Lot nad kukułczym gniazdem, Czułe słówka, Lepiej być nie może)
- Walter Brennan - 3 Oscary (Come and Get It, Kentucky, Człowiek z Zachodu)
Najczęściej nominowany aktor:
- Jack Nicholson - 12 nominacji
Najczęściej nagradzana aktorka:
- Katharine Hepburn - 4 Oscary (Poranna chwała, Zgadnij, kto przyjdzie na obiad, Lew w zimie, Nad złotym stawem)
Najczęściej nominowana aktorka:
- Meryl Streep - 14 nominacji, 2 Oscary
Najczęściej nagradzany reżyser:
- John Ford - 4 Oscary (Potępieniec, Grona gniewu, Zielona dolina, The Quiet Man)
Najczęściej nominowany reżyser:
- William Wyler - 12 nominacji
Najczęściej nagradzany kraj w kategorii filmu obcojęzycznego:
- Włochy - 11 Oscarów (plus 3 Nagrody Specjalne/Honorowe)
Najczęściej nominowany kraj w kategorii filmu obcojęzycznego:
- Francja - 34 nominacje, 9 Oscarów
Najczęściej nagradzane filmy obcojęzyczne:
- Fanny i Aleksander - 4 Oscary, reżyseria Ingmar Bergman (Szwecja)
- Przyczajony tygrys, ukryty smok - 4 Oscary, reżyseria Ang Lee (Tajwan)
Najczęściej nominowany film obcojęzyczny:
- Przyczajony tygrys, ukryty smok - 10 nominacji
Jedyny film animowany nominowany w kategorii najlepszego filmu:
- Piękna i bestia - 1991 rok
[edytuj] Ciekawostki
Choć 11 Oscarów zgarnęły trzy filmy, to jedynie "Władca Pierścieni" otrzymał 100% nagród; "Titanic" nominowany był do 14 Oscarów, a "Ben Hur" do 12.
Tylko trzem kobietom w historii udało się zdobyć nominację w kategorii reżyseria:
- Lina Wertmüller za Siedem piękności Pasqualino (1976)
- Jane Campion za Fortepian (1993)
- Sofia Coppola za Między słowami (2003)
Pierwsza Afroamerykanka, która zdobyła Oscara za rolę pierwszoplanową:
- Halle Berry - w 2002r. za CzekajÄ…c na wyrok
Pierwsza czarnoskóra aktorka, która zdobyła Oscara:
- Hattie McDaniel - w 1940r. za Przeminęło z wiatrem
Najmłodszy zdobywca Oscara:
- Tatum O'Neal - 10 lat i 148 dni za drugoplanową rolę kobiecą w filmie Papierowy księżyc
Najstarszy zdobywca Oscara:
- Robert F. Boyle - 98 lat, Oscar honorowy za całokształt pracy
Zdobywca największej ilości statuetek podczas jednej edycji:
- Walt Disney - 4 w 1953
Zdobywca największej ilości nominacji podczas jednej edycji:
- Francis Ford Coppola - 5 w 1974 roku za produkcję i scenariusz Rozmowy oraz produkcję, reżyserię i scenariusz Ojca chrzestnego II
Aktorki nominowane do Oscara pięć razy z rzędu:
- Bette Davis (1938-1942)
- Greer Garson (1941-1945)
Aktorzy nominowani do Oscara cztery razy z rzędu:
- Marlon Brando (1951-1954)
- Al Pacino (1972-1975)
Aktorzy, którzy w dwóch kolejnych latach otrzymywali Oscary, to:
- Luise Rainer (1936-37),
- Spencer Tracy (1937-38),
- Katharine Hepburn (1967-68),
- Jason Robards (1976-77),
- Tom Hanks (1993-94),
[edytuj] Najmłodsi i najstarsi
Zestawienie obejmuje kategorie, w których przyznawane są nominacje.
[edytuj] Najlepszy aktor pierwszoplanowy
- Najmłodszy nominowany: Jackie Cooper (10 lat) za film Skippy w 1931
- Najmłodszy zwycięzca: Adrien Brody (29 lat) za film Pianista w 2002
- Najstarszy nominowany: Richard Farnsworth (79 lat) za film Prosta historia w 1999
- Najstarszy zwycięzca: Henry Fonda (76 lat) za film Nad złotym stawem w 1981
[edytuj] Najlepsza aktorka pierwszoplanowa
- Najmłodsza nominowana: Keisha Castle-Hughes (13 lat) za film Jeździec wielorybów w 2003
- Najmłodsza zwyciężczyni: Marlee Matlin (21 lat) za film Dzieci gorszego Boga w 1986
- Najstarsza nominowana: Jessica Tandy (81 lat) za film Wożąc panią Daisy w 1989
- Najstarsza zwyciężczyni: Jessica Tandy (81 lat) za film Wożąc panią Daisy w 1989
[edytuj] Najlepszy aktor drugoplanowy
- Najmłodszy nominowany: Justin Henry (9 lat) za film Sprawa Kramerów w 1979
- Najmłodszy zwycięzca: Timothy Hutton (19 lat) za film Zwykli ludzie w 1980
- Najstarszy nominowany: Hal Holbrook (83 lata) za film Wszystko za życie w 2008
- Najstarszy zwycięzca: George Burns (80 lat) za film Promienni chłopcy w 1975
[edytuj] Najlepsza aktorka drugoplanowa
- Najmłodsza nominowana: Mary Badham (9 lat) za film Zabić drozda w 1962
- Najmłodsza zwyciężczyni: Tatum O'Neal (10 lat) za film Papierowy księżyc w 1973
- Najstarsza nominowana: Gloria Stuart (87 lat) za film Titanic w 1997
- Najstarsza zwyciężczyni: Peggy Ashcroft (77 lat) za film Podróż do Indii w 1984
[edytuj] Najlepszy reżyser
- Najmłodszy nominowany: John Singleton (24 lat) za film Chłopaki z sąsiedztwa w 1991
- Najmłodszy zwycięzca: William Friedkin (32 lat) za film Francuski łącznik w 1971
- Najstarszy nominowany: John Huston (79 lat) za film Honor Prizzich w 1985
- Najstarszy zwycięzca: Clint Eastwood (74 lat) za film Za wszelką cenę w 2004
Pierwszym zdobywcą Oscara dla Najlepszego filmu spoza Hollywood był "Hamlet" (1948), sfinansowany i zrealizowany w Anglii.
W 1938 roku Akademia Filmowa uhonorowała Walta Disneya Oscarem normalnej wielkości i siedmioma miniaturowymi statuetkami za animację Królewny Śnieżki (1937).
Jedynym Oscarem, którego wyróżniono statuetką, był Oscar Hammerstein, nagrodzony za Najlepszą piosenkę w 1941 i 1945 roku.
1928 (1) · 1929 (2) · 1930 (3) · 1931 (4) · 1932 (5) · 1933 (6) · 1934 (7) · 1935 (8) · 1936 (9) · 1937 (10) · 1938 (11) · 1939 (12) · 1940 (13) · 1941 (14) · 1942 (15) · 1943 (16) · 1944 (17) · 1945 (18) · 1946 (19) · 1947 (20) · 1948 (21) · 1949 (22) · 1950 (23) · 1951 (24) · 1952 (25) · 1953 (26) · 1954 (27) · 1955 (28) · 1956 (29) · 1957 (30) · 1958 (31) · 1959 (32) · 1960 (33) · 1961 (34) · 1962 (35) · 1963 (36) · 1964 (37) · 1965 (38) · 1966 (39) · 1967 (40) · 1968 (41) · 1969 (42) · 1970 (43) · 1971 (44) · 1972 (45) · 1973 (46) · 1974 (47) · 1975 (48) · 1976 (49) · 1977 (50) · 1978 (51) · 1979 (52) · 1980 (53) · 1981 (54) · 1982 (55) · 1983 (56) · 1984 (57) · 1985 (58) · 1986 (59) · 1987 (60) · 1988 (61) · 1989 (62) · 1990 (63) · 1991 (64) · 1992 (65) · 1993 (66) · 1994 (67) · 1995 (68) · 1996 (69) · 1997 (70) · 1998 (71) · 1999 (72) · 2000 (73) · 2001 (74) · 2002 (75) · 2003 (76) · 2004 (77) · 2005 (78) · 2006 (79) · 2007 (80) · 2008 (81)
| Samolot lądował z dziurą w kadłubie |
Boeing 747 australijskich linii lotniczych Quantas lądował awaryjnie w Manili, stolicy Filipin. Przyczyną przerwania podróży była wielkich rozmiarów dziura w kadłubie samolotu.
|
| Pięć osób zginęło w eksplozji w stoczni |
Pięć osób zginęło, a kilka jest rannych po tym, jak doszło do wybuchu w czasie remontu tankowca w stoczni pod Atenami.
|
| Wielkie sprzÄ…tanie po huraganie |
Mieszkańcy Meksyku zaczynają wielkie sprzątanie po przejściu huraganu Dolly. Mimo, że tropikalny sztorm opuszcza już powoli meksykański odcinek wybrzeża, ślady po nim zostaną jeszcze długo.
|
| Polityka debiutuje w MTV |
Muzyczna telewizja MTV widziała już w swojej historii wiele debiutów, jednak tym razem to coś zupełnie nowego. Temperatura kampanii prezydenckiej w USA spowodowała, że w popularnej telewizji po raz pierwszy pojawiła się polityczna reklama.
|
| Znów strzelanina w amerykańskiej szkole |
Mężczyzna o nieznanej dotąd tożsamości otworzył ogień w szkole w amerykańskim stanie Arizona. Kule dosięgły trzech osób, dwie z nich znajdują się w krytycznym stanie.
|

Boeing 747 australijskich linii lotniczych Quantas lądował awaryjnie w Manili, stolicy Filipin. Przyczyną przerwania podróży była wielkich rozmiarów dziura w kadłubie samolotu.
Pięć osób zginęło, a kilka jest rannych po tym, jak doszło do wybuchu w czasie remontu tankowca w stoczni pod Atenami.
Mieszkańcy Meksyku zaczynają wielkie sprzątanie po przejściu huraganu Dolly. Mimo, że tropikalny sztorm opuszcza już powoli meksykański odcinek wybrzeża, ślady po nim zostaną jeszcze długo.
Muzyczna telewizja MTV widziała już w swojej historii wiele debiutów, jednak tym razem to coś zupełnie nowego. Temperatura kampanii prezydenckiej w USA spowodowała, że w popularnej telewizji po raz pierwszy pojawiła się polityczna reklama.
Mężczyzna o nieznanej dotąd tożsamości otworzył ogień w szkole w amerykańskim stanie Arizona. Kule dosięgły trzech osób, dwie z nich znajdują się w krytycznym stanie.