Naturalny satelita
Z Wikipedii
Naturalny satelita (księżyc) - ciało niebieskie pochodzenia naturalnego, obiegające planetę (lub planetoidę).
Ściśle rzecz biorąc planeta i jej księżyce krążą wokół wspólnego środka masy. Tradycyjnie tylko największy obiekt z takiego układu jest nazywany planetą, lecz w przypadku planety i księżyca o zbliżonych rozmiarach mówi się czasem o planetach podwójnych (np. układy Ziemia - Księżyc i Pluton - Charon).
W Układzie Słonecznym można mówić o odkrytych 166 naturalnych satelitach. (Najprawdopodobniej wiele innych krąży wokół planet w układach pozasłonecznych). Duże planety gazowe posiadają rozbudowany system satelitów, Merkury i Wenus nie mają księżyców, Pluton ma trzy księżyce - jeden duży i dwa mniejsze, Mars ma dwa niewielkie księżyce, Ziemia ma jeden stosunkowo duży księżyc.
Spis treści |
[edytuj] Pochodzenie księżyców
Ze względu na orbitę księżyce dzieli się na regularne i nieregularne.
Księżyce regularne, krążą w tą samą stronę co planeta obiega Słońce, po orbitach prawie kołowych, położonych (z niewielkimi odchyleniami) w płaszczyźnie obrotu planety. Przeważa pogląd, że powstały w wyniku kondensacji tego samego dysku protoplanetarnego, z którego uformowała się planeta, wokół której krąży dany księżyc.
Księżyce nieregularne, krążą po orbitach nie leżących w płaszczyźnie obrotu planety, ich orbity są wydłużone i zazwyczaj są znacznie odległe od planety, ich orbity określane są czasami jako chaotyczne. Satelity te są niewielkie. Przypuszcza się, że księżyce te są przechwyconymi przez planetę obcymi obiektami. Nie ma ustalonych poglądów na temat mechanizmu przechwycania. Podczas przechwycania musi nastąpić utrata części energii przechwycanego ciała, może to nastąpić w wyniku; oporu w atmosferze planety lub jej dysku protoplanetarnym, zderzeniem z innym drobnym ciałem kosmicznym, zderzeniem z większym ciałem powodującym rozerwanie, oddziaływaniem grawitacyjnym drugim (oprócz planety) ciałem.
Jedna z hipotez powstania Księżyca, obecnie uważana za najpewniejszą, głosi że powstał on z materii wyrzuconej z Ziemi w wyniku potężnego uderzenia, hipoteza ta nie wyjaśnia wszystkich problemów i ma przeciwników.
Ponieważ większość księżyców jest znana tylko z obserwacji z dużej odległości, teorie dotyczące ich powstania są zwykle niepewne.
[edytuj] Charakterystyka fizyczna
Większość księżyców Układu Słonecznego charakteryzuje obrót synchroniczny względem ich planet macierzystych; wyjątkiem jest satelita Saturna, Hiperion, który obraca się chaotycznie z powodu mnogości zewnętrznych obiektów wpływających na jego ruch. Żaden z księżyców nie ma swoich własnych księżyców; siły pływowe planety powodują, że orbity wokół księżyców są niestabilne. Kilka księżyców ma jednak towarzyszy w swoich punktach Lagrange'a (np. satelity Saturna: Tetyda i Dione).
Ostatnie odkrycie księżyca Idy, Daktyla, potwierdza, że niektóre z planetoid mogą posiadać księżyce. Niektóre z nich, jak na przykład Antiope, to podwójne planetoidy, z dwoma składnikami równej wielkości.
[edytuj] Księżyce w Układzie Słonecznym
Największe księżyce w naszym układzie planetarnym to satelita Ziemi Księżyc, księżyce galileuszowe Jowisza: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto, satelita Saturna Tytan oraz księżyc Neptuna Tryton; wszystkie one mają powyżej 3000 km średnicy.
Tabela szeregująca księżyce Układu Słonecznego według średnicy; w dodatkowej kolumnie dla porównania przedstawione są też ważniejsze planetoidy, planety i obiekty pasa Kuipera.
| Åšrednica [km] | Ziemia | Mars | Jowisz | Saturn | Uran | Neptun | Pluton | Inne obiekty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5000-6000 | Ganimedes | Tytan | ||||||
| 4000-5000 | Kallisto | Merkury |
||||||
| 3000-4000 | Księżyc | Io |
||||||
| 2000-3000 | Tryton | Pluton Eris |
||||||
| 1000-2000 | Rea |
Charon |
90377 Sedna 90482 Orcus |
|||||
| 100-1000 | Himalia |
Enceladus | Miranda |
Proteusz |
Ceres |
|||
| 50-100 | Tebe |
Pandora | Kaliban |
Talassa |
Hydra Nix |
(zbyt wiele, by wymienić) | ||
| 10-50 | Fobos |
Karme |
Siarnaq
Atlas |
Ofelia
Kordelia |
S/2002 N 1 |
(zbyt wiele, by wymienić) | ||
| mniej niż 10 | Cruithne¹ | Co najmniej 47 (wymienione w artykule Lista satelitów Jowisza) |
Erriapo Narvi |
(zbyt wiele, by wymienić) |
¹ Jest to właściwie planetoida krążąca po orbicie okołosłonecznej w rezonansie z Ziemią 1:1, umieszczona tu dla porównania.
Poza księżycami planet, znanych jest ponad 100 księżyców planetoid, czyli planetoid krążących wokół innych planetoid.
[edytuj] Zobacz też
- Księżyce planet w Układzie Słonecznym
- Księżyc Ziemi
- Księżyce Marsa
- Księżyce Jowisza
- Księżyce Saturna
- Księżyce Urana
- Księżyce Neptuna
- Księżyce Plutona
- Nazewnictwo księżyców
- Quasi-satelita
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Księżyce Jowisza
- Dane dotyczące księżyców Jowisza
- Nowe księżyce Jowisza (odkryte w 2000)
- Nowe księżyce Jowisza (odkryte w 2002)
- Nowe księżyce Jowisza (odkryte w 2003)
[edytuj] Księżyce Saturna
- Nowe księżyce Saturna (odkryte w 2000)
- Nowe księżyce Saturna (odkryte w 2003)
- Nowe księżyce Saturna (odkryte w 2005)
[edytuj] Księżyce Urana
[edytuj] Księżyce Neptuna
[edytuj] Księżyce Plutona
[edytuj] Wszystkie księżyce
Bezimienne (8)
S/2004 S 7 • S/2004 S 12 • S/2004 S 13 • S/2004 S 17 • S/2006 S 1 • S/2006 S 3 • S/2007 S 2 • S/2007 S 3
Przypuszczalne (3)
S/2004 S 3 • S/2004 S 4 • S/2004 S 6
Ariel • Belinda • Bianka • Desdemona • Ferdynand • Francisco • Julia • Kaliban • Kordelia • Kresyda • Kupid • Mab • Margaret • Miranda • Oberon • Ofelia • Perdyta • Porcja • Prospero • Puk • Rozalinda • Setebos • Stefano • Sykoraks • Trinkulo • Tytania • Umbriel
Despoina • Galatea • Halimede • Laomedea • Larissa • Najada • Nereida • Neso • Proteusz • Psamathe • Sao • Talassa • Tryton
Słońce · Merkury · Wenus · Ziemia · Mars · Ceres · Jowisz · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Makemake‎ · Eris
Planeta · Planeta karłowata · Księżyce: Ziemi · Marsa · Planetoid · Jowisza · Saturna · Urana · Neptuna · Plutona · Eris
Małe ciała: Meteoroidy · Planetoidy (Pas planetoid) · Centaury · TNO (Pas Kuipera/Dysk rozproszony) · Komety (Obłok Oorta)
| DM BZ WBK podniósł rekomendację PGNiG |
|
Analitycy DM BZ WBK w raporcie z 24 lipca podwyższyli rekomendację dla PGNiG do "przeważaj", ale obniżyli jednocześnie cenę docelową dla papierów spółki do 4,80 zł.
|
| Liebscher z EBC: bank ma pole do dalszych podwyżek |
|
Europejski Bank Centralny (EBC) wciąż widzi możliwość dalszych podwyżek stóp procentowych, nawet wobec wystąpienia spowolnienia gospodarczego - poinformował członek rady EBC Klaus Liebscher.
|
| DJ: Euro-Zone Jun M3 +9.5% On Year Vs +10% In May |
|
Money supply growth in the euro zone eased in June reflecting slowing credit growth, but there is little sign corporate lending is being significantly squeezed.
|
| GUS szacuje, że zbiory zbóż będą o 7-9 proc. mniejsze |
|
GUS szacuje zbiory zbóż podstawowych z mieszankami na 23,1 - 23,6 mln t, tj. o 9-7 proc. mniej od zbiorów ubiegłorocznych i o 7-5 proc. mniej od średniej z lat 2001-2005 - podał Główny Urząd Statystyczny w komunikacie.
|
| Złoty powinien pozostać w trendzie wzrostowym |
|
W czwartek polska waluta odrobiła straty wobec głównych walut, które poniosła w poprzednich dniach. Według analityków złoty nadal będzie drożał wobec euro i dolara.
|