Obelisk - Google

Obelisk

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Obelisk z Luksoru na Place de la Concorde w Paryżu

Obelisk (łac. obeliscus, gr. obeliskos - rożen, słup) - pomnik w formie wysokiego, smukłego, najczęściej o czworobocznej podstawie, słupa, wykonanego z jednego bloku skalnego. Zakończenie słupa ma formę ostrosłupa, często obitego złotą blachą.

Spis treści

[edytuj] Pochodzenie i znaczenie

Nazwa obelisk pochodzi z języka greckiego, została ona nadana w VI w. p.n.e. przez greckich najemników. Zdaniem egiptologów, egipska nazwa może mieć związek ze skrzydłem drzwi.

Najstarsze obeliski pochodzą ze starożytnego Egiptu, gdzie już za czasów V dynastii były elementem kultu słońca[1]. Ustawiano je na placach przed świątyniami i pałacami. Egipcjanie wierzyli, że ich najważniejszy bóg Ra, będący uosobieniem słońca, mieszka właśnie w obeliskach. Z tego też powodu przed świątyniami Ra nie było często żadnych posągów kultowych poza obeliskami[2]. Każdy obelisk jest więc niejako wizerunkiem boga Ra.

Ustawiano je również parami przy wejściu do świątyni. Pełniły wówczas rolę symbolicznej bramy między niebem a ziemią. Na bocznych ścianach umieszczano inskrypcje z imionami władców. Największy obelisk w Egipcie znaleziono w kamieniołamach w Asuanie. Nigdy nie został skończony. Miałby wysokość 42 m.

Część egipskich obelisków już w okresie starożytności przewieziono do Rzymu, Konstantynopola, w czasach nowożytnych kolejne obeliski przewieziono do Paryża, Londynu i Nowego Jorku. Rzymianie, podobnie jak Egipcjanie, kojarzyli obeliski z kultem boga Słońca, np. obelisk Flaminio został przywieziony przez Oktawiana Augusta do Rzymu dla uczczenia Apolla, greckiego boga Słońca[3].

Na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. także mieszkańcy Kanaanu oraz Fenicji zaadaptowali egipskie obeliski w kulcie Baala, północno-semickiego bóstwa słońca[4]. Hebrajski wyraz מצבה (macceba) pochodzący od czasownika נצב (nacab = stać) licznie występuje w Starym Testamencie i został użyty przez Jeremiasza (43:13) w odniesieniu do stojących posągów kultowych z egipskiego Bet-Szemesz (Dom-Słońca), którymi były zapewne obeliski. Z kolei księga Kapłańska (26:1) mówi, iż ten rodzaj posągów kultowych był wznoszony (podnoszony, ustawiany), co również jest charakterystyczne dla obelisków. To samo słowo (macceba) występuje także w kontekście kultu Baala (2 Królewska 3:2, 10:26-27). Jednakże najsłynniejszym oraz najbardziej oczywistym przykładem kultowego znaczenia obelisku na terenach Syropalestyny jest tzw. Świątynia Obelisków (Obeliskowa Świątynia) w Byblos[1][5].

Współcześnie wznosi się czasem pomniki w kształcie obelisku. Obelisk w starożytnym Egipcie służył nie tylko jako zegar słoneczny, ale też z pomocą jego cienia wyznaczano kierunki geograficzne i określano pory roku.

Zabytki:

Zobacz więcej w osobnym artykule: Obeliski w Rzymie.

Współcześnie postawione obeliski:

  • Egipt - El Alamein
  • USA - Waszyngton – najwyższy na świecie o wysokości 169 m z obserwatorium astronomicznym na szczycie
  • Polska - Poznań - na Cytadeli

[edytuj] Galeria zdjęć

Obelisk na Placu Zgody w Paryżu

Obelisk Ramzesa II - Muzeum Archeologiczne w Poznaniu

Obelisk na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Radzieckich w Poznaniu

Świątynia Obelisków, Byblos

Pomnik Unii Lubelskiej w Lublinie w formie obelisku]]

Pomnik Waszyngtona o zmierzchu

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Obeliski

[edytuj] Przypisy

  1. ↑ Donald Mackenzie, Egyptian Myth and Legend. (1907), ch. xxii, s. 281 (format HTML) lub s. 136 (format PDF).
  2. ↑ Adolf Erman, A Handbook of Egyptian Religion, ang. tłumaczenie A. S. Griffith, (Archibald Constable & Co. Ltd.: London, 1907), s. 43.
  3. ↑ A.T. Jones, Ancient Sun Worship and Its Impact on Christianity, s. 8 (cytując z Merivale, Romaus Under the Empire, ch. xxxiii, par. 13).
  4. ↑ Sara L. Hillegas, "Discovering an Ancient Architecture. The Obelisk." 2001. (praca studencka, format DOC)
  5. ↑ Joseph W. Shaw, "Phoenicians in Southern Crete", Fig. 12, p. 10.

Drzewiecki: nie muszę być ministrem
Zastanawiam się, może się tak wypowiem, żeby mi wszyscy dali święty spokój, bo to jest moje życie - powiedział w radiu TOK FM minister sportu Mirosław Drzewiecki.
Ekshumacja zwłok gen. Sikorskiego bez mediów
IPN nie zgodził się na obecność mediów przy ekshumacji zwłok gen. Władysława Sikorskiego, mimo, że wcześniej zgodziła na to krakowska kuria - dowiedział się serwis internetowy tvp.info.
Poseł PSL: chcę ochrony, żeby nie skończyć jak Gruszka
CBA mnie szykanuje - stwierdził w oświadczeniu poseł PSL Mieczysław Łuczak, wiceprzewodniczący komisji ds. nacisków.
Prawnik prezydenta: nie odpuszczać ws. Palikota
- Droga ścigania posła Palikota z urzędu za znieważenie głowy państwa jest zamknięta Jednocześnie w uzasadnieniach swoich decyzji zarówno sąd, jak i prokuratura uznały, że doszło do zniesławienia prezydenta. To daje podstawy do skierowania przeciwko posłowi Palikotowi prywatnego aktu oskarżenia - mówi "Rzeczpospolitej" prof. Henryk Cioch.
Nowak chce pozwać dziennikarzy RMF; "to mega nierzetelne"
Szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak zapowiedział, że pozwie do sądu dziennikarzy RMF, którzy podali, iż miał rekomendować do rad nadzorczych państwowych spółek swoich kolegów, którzy prowadzili z nim spółkę Signum Promotion.
Linki: Strona gwna