Obiekty turystyczne w Bydgoszczy
Z Wikipedii
Bydgoszcz jako miasto leżące na obszarze staropolskich Kujaw w szeroko pojętej dzielnicy wielkopolskiej posiada architekturę charakterystyczną dla tego regionu kraju, bez budowli pokrzyżackich. Krzyżacy władali Bydgoszczą zaledwie kilka lat i nie zdążyli tu zbudować monumentalnych budowli jak w Chełmnie czy Toruniu.
Bydgoszcz posiada kilkaset obiektów wpisanych w rejestrze zabytków, w tym obiekty oryginalne np. rozległe secesyjne Śródmieście najlepiej zachowane w kraju po Łodzi czy zabytek sztuki inżynierskiej jakim jest zbudowany w latach 1772-1775 Kanał Bydgoski ze śluzami, łączący Wisłę z Odrą.
Bydgoskie Stare Miasto jest oryginalnie położone bezpośrednio nad rzeką, a staromiejską Wyspę Młyńską otaczają jazy i śluzy oraz wartko płynąca jak górski strumień Młynówka.
W XIX w. Bydgoszcz zwano "małym Berlinem" (niem. kleine Berlin) z uwagi na podobną, nowoczesną w ówczesnych czasach zabudowę, która była dziełem najwybitniejszych architektów. Uroku dodaje wielość parków, dobrze utrzymywanych skwerów i nowych osiedli miast-ogrodów jak np. Sielanka zaprojektowana przez wybitnego arch. J. Stubbena.
Spis treści |
[edytuj] Starówka bydgoska
Stare Miasto położone na zakolu Brdy zachowało średniowieczne rozplanowanie na rzucie zbliżonym do elipsy, z czworobocznym rynkiem w centrum i ulicami wybiegającymi z narożników. Przy budynku Nowy Rynek 3-5 znajdują się pozostałości baszty oraz dawnej fosy miejskiej.
Urok Starówki stanowi obok pięknych budynków szum spiętrzonej wody, liczne jazy i śluzy, mosty, groble, wielość nadbrzeży i bulwarów. Wiele z zabytkowych obiektów zbudowanych jest tuż nad Brdą, niejako kłania się w rzece. Stanowi to o niepowtarzalności bydgoskiej starówki.
Na bydgoskiej starówce znajdują się ważne obiekty turystyczne:
-
- spichrz przy ulicy Grodzkiej 7, tzw. holenderski, zbudowany w 1793 r.
- spichrze wielokondygnacyjne przy ulicy Grodzkiej 9, 11, z lat 1793-1800
- w wyżej wymienionych, ostatnio wyremontowanych spichrzach znajduje się obecnie Muzeum Miasta Bydgoszczy
- W latach 60. XX w. spłonęły 2 z 5 spichrzy
- Kolegium Jezuickie z 1638 (ob. Ratusz bydgoski)
- Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gmachu Deputacji Kameralnej z 1778
- Fara
- Ruiny murów miejskich z XV w.
[edytuj] Bydgoskie rynki
Bydgoszcz posiada kilka historycznych rynków staromiejskich. Najstarszym jest, jak sama nazwa wskazuje, Stary Rynek, którego geneza sięga lokacji miasta w 1346 r., a nawet wcześniej.
Inne rynki zwane były od produktów, jakimi na nich handlowano, a więc: Zbożowy Rynek, Rybi Rynek, Wełniany Rynek, Kozi Rynek.
W XIX w. wytyczono Nowy Rynek w pobliżu gmachu Sądów, potrzebny w rozbudowującym się mieście. W XIX w. zaczęto intensywnie rozbudowywać Gdańskie Przedmieście leżące na północ od Brdy. Wytyczono tam kolejny rozległy rynek z kościołem pośrodku dzisiaj zwanym placem Piastowskim. Jego wielkość i charakter zabudowy dorównuje Staremu Rynkowi.
Niezależnie w centrum Starego Fordonu również znajduje się średniowieczny Rynek z zabytkowym kościołem św. Mikołaja pośrodku. Na uwagę zasługuje położenie fordońskiego rynku bardzo blisko brzegu Wisły.
[edytuj] Wyspa Młyńska i Wenecja Bydgoska
Zespół Wyspy Młyńskiej oraz "Wenecja Bydgoska" usytuowana jest w zakolu Brdy, na zachód od Starego Miasta.
Pierwotnie składała się z trzech wysp, obecnie stanowi jedną wyspę, połączoną groblą. Zachowany historyczny układ przestrzenny wyznacza brukowana ulica Mennica.
Na wyspie znajdują się m.in.:
- Biały Spichlerz, ul. Mennica 2, 1780, konstrukcja szachulcowa o gotyckim sklepieniu z XV w., obecnie urządzono w nim muzeum
- Czerwony Spichlerz
Wyspa wymaga obecnie rewitalizacji.
[edytuj] Wenecja Bydgoska
Wenecja Bydgoska – malowniczy zespół architektoniczny Starego Miasta przylegający do odnogi Brdy zwanej Młynówką, naprzeciw tzw. Wyspy Młyńskiej. Dzisiejsza zabudowa Wenecji Bydgoskiej pochodzi z XIX w.
Część kamienic bezpośrednio graniczy z wodą, stąd skojarzenie z Wenecją. Posiada magiczny bydgoski klimat miejsca historycznego w połączeniu z pięknem parkowego otoczenia.
[edytuj] Secesyjne Śródmieście
Z początkiem XIX w. rozpoczęła się zabudowa Przedmieścia Gdańskiego, które na pocz. XX w. miało stać się zwarcie zabudowanym Śródmieściem z wysokimi kamienicami w stylu secesyjnym, neobarokowym, eklektycznym.
W 1820 r. rozpoczęła się zabudowa ul. Gdańskiej. Oddanie do użytku dworca kolejowego w 1852 r. na Bocianowie zainicjowało zabudowę ul. Dworcowej.
Obecnie bydgoskie Śródmieście jest niewiele mniejsze od warszawskiego. Jest to potencjalna perełka Bydgoszczy, obecnie zaniedbana i niedoceniana. Kilka kwartałów ulic jest odrestaurowanych i prezentuje się bardzo okazale np. pierzeje przy ul. Cieszkowskiego, Gdańskiej, Słowackiego, Mickiewicza, Dworcowej, Jezuickiej, Długiej, Farnej, Nowym Rynku.
Po rewitalizacji Śródmieścia w następnych latach (plany są już uchwalone) z udziałem funduszy unijnych Bydgoszcz ma szanse na poprawę wizerunku.
[edytuj] Dzielnica Muzyczna
Dzielnica Muzyczna ma charakter miasta-ogrodu. Wśród parków i skwerów znajdują się zabytkowe obiekty, secesyjne kamienice przy ul. Słowackiego i Mickiewicza, gmachy Teatru, Filharmonii, Akademii Muzycznej, Szkoły Muzycznej, wille z początku XX w.
W parkach znajdują się pomniki słynnych kompozytorów, pomnik Łuczniczki. W powietrzu rozlega się muzyka z pomieszczeń Szkoły i Akademii Muzycznej. Blisko stamtąd do Sielanki, która jest skupiskiem neoklasycystycznych willi w otoczeniu parkowym.
Wyróżnia się monumentalny gmach Bazyliki zbudowany na wzór rzymskiego Panteonu oraz monumentalne gmachy VI Liceum iei "Copernicanum" – dawnego Technikum Kolejowego.
W ciągu al. Ossolińskich znajduje się Bydgoska Aleja Dębowa, poświęcona znanym osobom związanym z Bydgoszczą. Swoje dęby posadzili osobiście lub w zastępstwie m.in. papież Jan Paweł II, Jan Nowak Jeziorański, Tadeusz Mazowiecki, Jerzy Hoffman, Marian Rejewski, Irena Szewińska i wielu innych.
[edytuj] Bydgoskie obiekty zabytkowe z XVII-XX w.
Bydgoszcz posiada zabytkowe obiekty administracyjne, handlowe, oświatowe z XVIII i XIX w. Świadczy to o tradycjach administracyjnych miasta. Wiele z nich zostało zaprojektowanych przez czołowych europejskich architektów. Do dziś budynki robią wspaniałe wrażenie ogromem, dopracowaniem detali, klasą.
- budynek klasztorny Klarysek, powstał w latach 1615-18 (obecnie Muzeum Okręgowe)
- Kolegium Jezuickie ufundowane przez kanclerza koronnego Jerzego Ossolińskiego w 1638 r., szkoła jezuicka, po kasacie zakonu Szkoła Główna Departamentowa, a od 1778 do dnia dzisiejszego Ratusz bydgoski.
- Gmach Deputacji Kameralnej (obecnie siedziba Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej). Wzniesiony w 1778 w stylu barokowo-klasycystycznym, jako siedziba władz administracyjnych obwodu nadnoteckiego i Sądu Dworskiego.
- Gmach Rejencji Bydgoskiej wybudowany w latach 1834-36 (rozbudowany 1863) zaprojektowany przez berlińskiego architekta Karla Friedricha Schinkla – jednego z czołowych twórców neoklasycyzmu (obecnie Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki)
- Gmach Poczty Głównej, neogotyk (1883-85). Uważana za jedną z najwspanialszych budowli tego typu w Europie.
- Gmach Królewskiej Dyrekcji Kolei Wschodnich – neogotyk (styl manieryzmu niderlandzkiego), 1886-89 (obecnie Centralne Biuro Rozliczeń Zagranicznych PKP i Dyrekcja Kolei)
- Gmach Starostwa Bydgoskiego – neobarok 1904-06 (obecnie Akademia Muzyczna)
- Gmach Sądu Wojewódzkiego, 1903 (przed I wojną siedziba Sądów Pruskich)
- Gmach Szkoły Wojennej, 1912-14 (obecnie siedziba Pomorskiego Okręgu Wojskowego)
- Szkoła Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego, 1911, obecnie Technikum Mechaniczne i UTP
- Instytut Rolniczy, 1906, obecnie użytkowany przez Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
- Gmach Bankowy, 1860 dzieło Heinricha Seelinga (obecnie Bank Gdański)
- Hotel "Pod Orłem", secesja 1896, dzieło arch. Józefa Święcickiego
- Gmach Technikum Kolejowego, 1906, dzieło duetu arch. Zaar-Vahl
- Dom Towarowy "Jedynak", 1911 wg projektu C. Waltera, modernistyczny, wczesne zastosowanie konstrukcji żelbetowej.
- Hala Targowa – 1904 r., neogotycko-modernistyczna, nakryta przeszkloną konstrukcją stalową.
- Pałacyk Blumwego – 1900-1901, eklektyczny budynek w formie klasycyzującego pałacu. Obecnie siedziba Radia Pomorza i Kujaw
- Wieża Ciśnień – na Wzgórzu Dąbrowskiego, neogotycka (ob. miejsce spotkań bydgoskiej bohemy, wystaw)
- Chata pomennonicka w Bydgoszczy-Łęgnowie nr 2, 1768, dom osadników holenderskich
[edytuj] Bydgoskie muzea
W Bydgoszczy znajduje się wiele muzeów, z tego tylko Muzeum Okręgowe odwiedza rocznie ok. 55 tys. turystów. W województwie większa frekwencja jest tylko w Biskupinie, Golubiu-Dobrzyniu i Toruniu.
- Użytkujące kilka obiektów, m.in. dawny klasztor klarysek przy ul. Gdańskiej, Spichrze przy ul. Grodzkiej, Biały Spichlerz na Wyspie Młyńskiej (ekspozycja "Rzemiosło Bydgoskie"), Czerwony Spichlerz na Wyspie Młyńskiej oraz 3 domy na Wyspie Młyńskiej.
- Znajduje się tutaj największe kolekcja dzieł Leona Wyczółkowskiego (1852-1936)
- Muzeum Tradycji Pomorskiego Okręgu Wojskowego
- Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego
- Muzeum Farmacji przy Aptece "Pod Łabędziem"
- Jedyne w Polsce muzeum farmacji w czynnej aptece
- Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych, prowadzona przez Bydgoskie Towarzystwo Przyjaciół Kolei
- Muzeum Kanału Bydgoskiego
- Muzeum Misyjne Zgromadzenia Ducha Świętego
- Muzeum Fotografii przy Wyższej Szkole Gospodarki
- Muzeum fonografii
- Muzeum Oświaty ziemi bydgoskiej
- Izba Pamięci Adama Grzymały-Siedleckiego
- Muzeum-wystawa dawnego sprzętu rolniczego z XIX w. – w zajeździe Stopka k. Koronowa
- Muzeum Wolności i Solidarności
[edytuj] Zabytkowe kościoły
W Bydgoszczy pozostały 4 średniowieczne kościoły, natomiast sporo jest obiektów z XIX w. i okresu przedwojennego.
[edytuj] Kościoły średniowieczne
- Z koronowanym przez prymasa Stefana Wyszyńskiego w 1966 r. i Jana Pawła II w 1999 r. koronami papieskimi obrazem "Madonny Bydgoskiej" – Matki Boskiej Pięknej Miłości
- Jeden z najpiękniejszych zabytków gotyku nadwiślańskiego. Z dawnych czterech kaplic renesansowych zachowała się XVII-wieczna kaplica św. Krzyża. W siedmiu barokowych ołtarzach bocznych umieszczone są obrazy i rzeźby z XVI-XVIII w.
- Gotycko-renesansowy, posiada polichromowany strop kasetonowy oraz kaplicę z renesansową attyką (1646 r.).
- Wewnątrz pająk gotycki z XV w., dwie kute kraty klauzurowe i drewniany ołtarz z XVII w. oraz obraz św. Stanisława Kostki – dzieło Leona Wyczółkowskiego.
- Z wieży kościoła rozlega się każdego dnia (o godz. 9.00, 12.00, 15.00 i 18.00) Hejnał bydgoski.
- Parafia w Wyszogrodzie wzmiankowana w 1198. Pierwotny kościół uległ zniszczeniu wraz z grodem. Kolejny wymieniony w przywileju lokacyjnym w 1382 w Starym Fordonie.
- Obecna neobarokowa forma kościoła pochodzi z 1927-28 (arch. S. Cybichowski)
[edytuj] Kościoły z lat 1772-1920
- Do 1945 r. ewangelicki. W ołtarzu głównym obraz Niepokalanego poczęcia NMP z około 1850 r. z dawnego kościoła pojezuickiego.
- Kościół pw. Jana Apostoła i Ewangelisty, neogotycki (1879)
- Zbudowany jako ewangelicki w pobliżu rynku w Fordonie.
- Dzieło arch. H. Seelinga, zbudowany jako miejski (farny) kościół ewangelicki pw. Świętego Krzyża.
- Wg projektu Herrmanna zbudowany jako ewangelicki.
- Zbudowany z zastosowaniem najnowszej wówczas techniki budowlanej (żelbet) na obecnym placu Piastowskim. Jeden z piękniejszych kościołów w mieście. Trójnawowy, ma kształt bazyliki z wydzieloną absydą, transeptem i kopułą. W ołtarzu głównym – obraz Serca Pana Jezusa (1932 r.).
- Zbudowany z przeznaczeniem dla polskich katolików.
[edytuj] Miejsca kultu innych wyznań
- Synagoga żydowska – z pierwszej połowy XIX w., barokowo-klasycystyczna, w Fordonie
- Przebudowana w czasie okupacji i po 1945. Używana powojennie jako kino.
- Obecnie w stanie ruiny z powodu niejasnych spraw własnościowych.
[edytuj] Kościoły z okresu międzywojennego
- Św. Wojciecha (Okole), 1923
- św. Wincentego a'Paulo Bazylika Mniejsza (Bielawki), 1925
- Św. Stanisława Biskupa i Męczennika (Siernieczek), 1925
- MB Nieustającej Pomocy (Szwederowo), 1926
- Ducha Świętego (Glinki), 1932
- św. Antoniego z Padwy (Czyżkówko), 1936
[edytuj] Bydgoskie sanktuaria
Na wyróżnienie zasługują 3 bydgoskie sanktuaria:
- Sanktuarium Matki Boskiej Pięknej Miłości "Madonny Bydgoskiej" – patronki miasta i diecezji w katedrze.
- Obraz Matki Boskiej jest uznawany za jeden z piękniejszych w kraju, ma rodowód średniowieczny. Na obrazie uwieczniono proszącego o opiekę starostę bydgoskiego z XV w. J. Kościeleckiego. Katedra z zewnątrz może nie imponująca wielkością, zachwyca wspaniale utrzymanym i upiększonym wnętrzem. W ołtarzu króluje obraz MB, a ściany i sufit kapią złotem. Wnętrze jest przytulne i sprzyja skupieniu.
- Patronowie katedry św. Marcin i Mikołaj są uznawani za patronów Bydgoszczy. Zwłaszcza św. Marcin wg tradycji jest patronem miasta (podobnie Poznania).
- Warto zauważyć, że patronem Fordonu jest św. Mikołaj.
- Sanktuarium Nowych Męczenników na Wyżynach
- Znajdują się tutaj pamiątki po ks. Popiełuszce, który tu odprawił ostatnią Mszę św. oraz Izba Pamięci po wizycie Papieża Jana Pawła II w Bydgoszczy 7 VI 1999. Kościół jest jednym z większych w Bydgoszczy, w formie amfiteatru.
- Sanktuarium rodzinne Matki Boskiej Przedziwnej na Piaskach
- Jest położone w spokojnym leśnym zakątku na krawędzi doliny Brdy. Stanowi niewielki kościółek z przytulnym wnętrzem i obrazem MB, otwarty cały dzień. Jego powstanie sięga połowy lat 90.
[edytuj] Bydgoski Węzeł Wodny
[edytuj] Kanał Bydgoski
Dzięki Kanałowi Bydgoskiemu miasto jest od 1774 r. jest jednym z najważniejszych w kraju ośrodków żeglugi śródlądowej. Jest sztuczną drogą wodną o całkowitej długości 24,7 km z 6 śluzami, łącząca Wisłę z Odrę poprzez ich dopływy: Brdę od strony Wisły, a Noteć wpadającą do Warty od strony Odry. Kanał może przyjmować jednostki do 400 ton nośności.
Plany budowy kanału istniały jeszcze w Rzeczypospolitej, jednak sam kanał powstał w latach 1772-1775, tuż po I rozbiorze z inicjatywy króla pruskiego Fryderyka II. Prace prowadzono w bardzo szybkim tempie kosztem strat wśród robotników sprowadzonych z landów niemieckich (bagniste tereny, wilgotny klimat).
[edytuj] Bydgoskie Kanały
W mieście i okolicach znajduje się kilka kanałów przekopanych w XVIII i XIX w., które stanowią Bydgoski Węzeł Wodny. Z Bydgoszczy można dotrzeć drogami wodnymi:
- Wisłą do Bałtyku, Kaliningradu lub Krakowa
- Notecią do Berlina, przez Górny Kanał Notecki, jezioro Gopło i Kanał Ślesiński do Warty, a dalej do Zachodniej Europy
Jakie kanały wykonano w Bydgoszczy i okolicach:
- Kanał Bydgoski o długości 25 km łączący dorzecza Odry (Europy Zachodniej) i Wisły (Europy Środkowej i Wschodniej) przekopany w latach 1772-1775 r.
- Kanał Górnonotecki przekopany w XIX w. w celu polepszenia warunków żeglugowych na Noteci
- Nowy Kanał Notecki przekopany w XIX, prowadzący wody Noteci do Kanału Bydgoskiego, co umożliwiło zwiększenie tonażu barek pływających Kanałem Bydgoskim oraz usprawniło transport wodny Notecią z terenów wschodniej Wielkopolski.
W mieście rozbudowany system jazów i podpiętrzeń Brdy sprawia, że oblewana wodami Młynówki jest Wyspa Młyńska, a szereg kamienic sąsiaduje z wodą, podobnie jak w Wenecji (Wenecja Bydgoska).
[edytuj] Skupienie Zabytkowych Urządzeń Hydrotechnicznych
W mieście i okolicach znajduje się kilkanaście zabytkowych śluz.
W mieście znajdują się:
- 3 zabytkowe śluzy Starego Kanału zbudowane w 1773 r., przebudowane w 1804 r., w latach 1988-94 gruntownie odnowione
- 2 śluzy nowego kanału zbudowane w 1910-15 r., w tym Śluza Miejska na Starym Mieście
- 3 śluzy w Brdyujściu, w tym jedyny w Polsce jaz walcowy
- jazy podpiętrzające na Starym Mieście
- tama na Brdzie w Smukale podpiętrzająca rzekę, która tworzy Zalew Smukalski
W bliskim otoczeniu Bydgoszczy znajdują się:
- 4 śluzy na Kanałach Noteckich, w tym największa śluza w Dębinku z 1806 r.
- śluza na Kanale Bydgoskim w Paterku
- tamy na Brdzie w Tryszczynie i Samociążku z elektrowniami wodnymi – podpiętrzające Brdę, która tworzy w tych miejscach lokalne zalewy
- tama w Koronowie, przyczyna powstania Zalewu Koronowskiego – wielkiego zbiornika wodnego o wyjątkowych walorach turystycznych.
Moc elektrowni wodnych sięga 26 MW dla tamy w Koronowie, 2,7 MW dla tamy w Tryszczynie i 3 MW dla tamy w Smukale.
Tak duże nagromadzenie zabytkowych śluz, kanałów, jazów jest rzadko spotykane w kraju, tym bardziej w mieście wojewódzkim.
[edytuj] Zabytki militarne po II wojnie światowej
[edytuj] Podziemna Trasa turystyczna na terenie fabryki DAG
Pohitlerowska fabryka DAG, leży na zamkniętym terenie Zakładów Chemicznych "Zachem" i jest odseparowana od 1945 r.
[edytuj] Historia fabryki DAG
Jest jednym z dwóch w Polsce zabytków niemieckiej architektury przemysłowej. Jesienią 1939 r. Niemcy rozpoczęli rękami ok. 40 000 pracowników przymusowych budowę zakładu zbrojeniowego Dynamit AG Vorm. Alfred Nobel & CO Bromberg ukrytego w lasach Puszczy Bydgoskiej w Łęgnowie – dzisiaj w granicach Bydgoszczy.
Wokół zbudowano 16 obozów pracy przymusowej, w których więziono ok. 2 tys. jeńców radzieckich, francuskich, angielskich, włoskich i jugosłowiańskich. Pracowało tu m.in. 2,5 tys. kobiet żydowskich, które zwożono z obozu w Stuthofie, a po kilku tygodniach morderczej pracy odwożono do KL Auschwitz.
Charakter obiektów pozwala przyjąć z dużą pewnością, że w zakładach produkowano trotyl, proch nitrocelulozowy, materiały inicjujące, heksogen oraz dwunitrobenzen. Rosjanie i Ukraińcy byli kierowani do pracy w tzw. oddziałach zamkniętych fabryki, gdzie nawet krótkie przebywanie groziło zapadnięciem na ciężką chorobę, spowodowaną obecnością szkodliwych oparów z reakcji chemicznych. Fabryka jest miejscem śmierci wielu ludzi. Części zbiorowych mogił nie odnaleziono do dnia dzisiejszego.
[edytuj] Stan obecny i DAG jako atrakcja turystyczna
Do dzisiaj pozostało kilkaset obiektów poprzemysłowych nierzadko połączonych podziemnymi tunelami, kilkadziesiąt betonowych schrony przeciwlotniczych i innych obiektów. Przez 60 lat obiekty były zamknięte dla dostępu osób postronnych, niewykorzystywane przez Zachem. Porosły lasem podobnie jak schrony Hitlera w Gierłoży k. Kętrzyna.
Obiekty są w bardzo dobrym stanie, połączone podziemnymi tunelami o długości blisko 2 km. Tunele budowano na czterech różnych głębokościach – w niektórych miejscach przecinają się ze sobą. Są w tak dobrym stanie, że gdzieniegdzie widnieją jeszcze niemieckie napisy eksploatacyjne oraz napisy i rysunki wykonane przez więźniów. Niektóre budynki stoją przy skarpach pagórkowatego terenu, więc podróż tunelem kończy się np. na czwartym piętrze innego obiektu. Ze względów historycznych obiekty na Zachemie mają ogromną wartość poznawczą, edukacyjną oraz turystyczną.
Stanowią unikatowy w skali Europy przykład hitlerowskiej fabryki zbrojeniowej z okresu II wojny światowej i miejsce martyrologii. To wspaniałe miejsce podziemnej trasy turystycznej, unikalnej na skalę krajową.
[edytuj] Liczne budowle pohitlerowskie w podbydgoskich lasach
W lasach wokół Bydgoszczy znajduje się wiele pohitlerowskich schronów przeciwlotniczych.
Spacerując po łęgnowskich lasach można spotkać wiele tajemniczych obiektów wojennych – schrony, transzeji, schronów ze stropami porośniętymi trawą. Można spotkać baraki mieszkalne dla więźniów, osiedle "awaryjne" dla dawnych dygnitarzy hitlerowskich położone w środku lasu, pozostałości wież strażniczych, dziesiątki kilometrów ramp kolejowych i dróg tzw. "betonówek".
W lasach Osowej Góry jako pozostałości po hitlerowskim zakładzie Luftamunitionsanstalt 1/II Bromberg zwanym Muna, znajdują się 3 ogromne zakopane w ziemi betonowe schrony. Mają dwa wejścia, dwa szyby wentylacyjne. Wewnątrz schrony są dość wysokie – od podłogi do sufitu jest ok. 3,5 metra. W podłodze, w regularnych odstępach, wmurowano pionowo stalowe rury. W czasach wojny w zakładzie zajmowano się elaboracją amunicji pistoletowej i karabinowej oraz przygotowywano bomby lotnicze nawet o wadze 2 ton.
W lasach na południe od lotniska znajdują się współczesne obiekty wojskowe np. stacje radiolokacyjne, bazy paliwowe. W innych miejscach np. na Jachcicach znajdziemy ogrodzone tereny zamknięte.
[edytuj] Tajna wyrzutnia pocisków rakietowych
W lasach Osowej Góry na zamkniętym terenie znajdują się pozostałości fabryki i miejsce wyrzutni hitlerowskich rakietowych pocisków przeciwlotniczych. W tej części zakładów zatrudniano wyłącznie Niemców. Zakład zaopatrywano ciężarówkami, które jeździły tylko nocą. Produkcja była ściśle tajna. W II połowie 1944 r. wzbijały się w powietrze testowane pociski. W 1945 r. Armia Radziecka wywiozła wyposażenie, a infrastruktura została zniszczona.
Miejsce obecnie niedostępne jest potencjalnie atrakcyjne dla turystyki.
[edytuj] Wał obronny Wojska Polskiego Kruszyn-Osówiec
Na zachodnich rubieżach Bydgoszczy i w gminie Sicienko na krawędziach pradoliny Noteci znajdują się pozostałości wału obronnego zbudowanego przez polskie wojsko w okresie międzywojennym. Zespół umocnień składa się z żelbetowych schronów dla stanowisk ogniowych broni ciężkiej piechoty oraz punktów dowodzenia i łączności wraz z okopami. Zachowane umocnienia i rowy strzeleckie znajdują się między stacją PKP Zielonczyn a Kruszynem i ciągną się dalej w kierunku północno-wschodnim, w okolice Osówca.
1-2 września 1939 bydgoska 15 dywizja piechoty wielkopolskiej odpierała tu skutecznie ataki Wehrmachtu (grupy operacyjnej Netze). 3 września polska armia opuściła pozycje wskutek odgórnego rozkazu Naczelnego Wodza.
[edytuj] Pozostałe obiekty turystyczne
[edytuj] Bydgoskie pomniki
W mieście znajduje się wiele pomników dodających uroku różnym zakątkom.
Na szczególną uwagę zasługuje Pomnik Łuczniczki z 18 października 1910 r., który traktowany jest jako jeden z symboli Bydgoszczy. Ufundowany został przez Lewina Louisa Aronsohna, Honorowego Obywatela Bydgoszczy z 1918, a wyszedł spod dłuta berlińskiego rzeźbiarza Ferdynanda Lepckego. Początkowo Łuczniczka stała w Parku Teatralnym, jednak przeniesiona została do Parku im. Jana Kochanowskiego. Wysokość: 175 cm, obwód w biuście: 106 cm, w talii: 77 cm, w biodrach: 105 cm.
W centrum miasta znajdują się jeszcze niezwykle ważne dla historii miasta pomniki:
- Odsłonięty 11 listopada 1989 przez córkę prezydenta – Danutę z Barciszewskich Borkowską – i ówczesnego prezydenta miasta Władysława Przybylskiego po uroczystym nabożeństwie w Farze i poświęcony przez biskupa Jana Nowaka. Pomnik dłuta Sławoja Ostrowskiego.
- Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej na Starym Rynku.
- W hołdzie rozstrzelanym w Krwawą Niedzielę we wrześniu 1939 r. Odsłonięty 5 września 1969, pomnik autorstwa Franciszka Masiaka ma 7,5 metra wysokości.
- Zawieszony nad Brdą, uważany za nowy symbol Bydgoszczy
- Chłopiec i dziewczynka – na fontannie "Studzienka" na Starym Rynku
Poza tym w Bydgoszczy znajdują się:
- Pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego – od 29 grudnia 1986
- Znajduje się przy ulicy Bernardyńskiej. Projekt pomnika: Stanisław Horno-Popławski, wykonał go Aleksander Dętkoś.
- Obelisk na placu Wolności ku czci wyzwolicieli Bydgoszczy w 1920 r.
- Obelisk ku czci gen. Henryka Dąbrowskiego na Wzgórzu Dąbrowskiego
- Pomnik "Trzy Gracje"
- Pomnik Wędrowca na ul. Gdańskiej
- Pomnik Mariana Rejewskiego na ul. Gdańskiej
- Pomnik I.J. Paderewskiego w dzielnicy "muzycznej"
- Pomnik Henryka Sienkiewicza
- Znajduje się na południowym skraju parku im. J. Kochanowskiego, odsłonięty 31 lipca 1927 r. Autorem był Konstanty Laszczka. Po wojnie odbudowany i odsłonięty ponownie 18 maja 1968 a jego autorem jest Stanisław Horno-Popławski.
- Popiersie Wincentego Witosa – w Parku Ludowym im. Wincentego Witosa
- Odsłonięcie 3 czerwca 1984, autorem jest Witold Marciniak.
- Pomnik "Ikara"
- Upamiętniający szkołę szybowcową w Fordonie
- Obelisk symbolizujący przebiegający południk 18°E – na Wyspie Młyńskiej
- Pomnik na skwerze Leszka Białego
- Cmentarz – pomnik Bohaterów Bydgoszczy
- Pomnik ofiar hitlerowskich w Dolinie Śmierci
- Pomnik Lotnika na Błoniu
- Pomnik Pamięci 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich na Błoniu
- Pomnik Prymasa Stefana Wyszyńskiego
- przy ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego, odsłonięty 27 maja 1995, twórcą jest Jacek Kucawa.
- Pomnik Marii Konopnickiej
- przy ul. Marii Konopnickiej 26, odsłonięty 25 września 1993, twórcą jest Krystyna Panek.
- Szkoła-Pomnik Papieża-Polaka Jana Pawła II
- Kilkadziesiąt artystycznych rzeźb drewnianych na terenie Leśnego Park Kultury i Wypoczynku
[edytuj] Bydgoskie fontanny
- Fontanna w Parku im. Kazimierza Wielkiego – dawna fontanna "Potop" z 1904 r.
- Fontanna "Studzienka" na Starym Rynku z 1909 r.
- Fontanna na placu Teatralnym
- Fontanna w Parku im. W. Witosa – obok amfiteatru
- Fontanna przy ul. Gdańskiej 47
- Fontanna przed budynkiem NOT w parku W. Jagiełły – ul. Jagiellońska 30
- Dwie fontanny w "Dzielnicy Muzycznej" naprzeciw Filharmonii – ul. Słowackiego/Libelta
- Wodotryski na jez. Balaton
- Wodotryski na Starym Kanale Bydgoskim
- Wodotryski na stawach w Parku Myślęcińskim
[edytuj] Bydgoskie mosty
Warto wspomnieć o zabytkach sztuki inżynierskiej. Niewątpliwie są nimi niektóre bydgoskie mosty.
Jedynie 2 mosty w rejonie Starówki przetrwały w stanie nienaruszonym II wojnę światową:
- Most Królowej Jadwigi – z końca XIX w., konstrukcja żelbetowa
- Most Kolejowy w ciągu ul. Zygmunta Augusta – ceglany łukowy z XIX w.
Warto również zwrócić uwagę na drugi co do długości most w Polsce przez Wisłę znajdujący się w dzielnicy Fordonie. Oryginalnie zbudowany przez Prusaków. Ówcześnie był to najdłuższy most w tej części Europy.
[edytuj] Współczesne
Również ciekawym obiektami są budynki zbudowane współcześnie w ostatnim trzydziestoleciu:
Bank Rozwoju Eksportu w Bydgoszczy
- Nowe Spichrze – Bank Rozwoju Eksportu S.A. (BRE)
- Obiekty zbudowane w 1999 r. w kształcie spichrzy ze szkła, stali i cegły klinkierowej w towarzystwie zabytkowego zespołu spichrzów z XVIII w.
- W 2000 r. uzyskały I nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Życie w architekturze" za najlepsze obiekty zaprojektowane i zrealizowane w latach 1989-1999.
- Salon Wystawowy BWA – 1968-70
- Pałac Młodzieży – 1970-4
- Bank Handlowy S.A. – 1991-2
- Bydgoski Dom Technika – 1972-74
- Opera Nova – 1973
- Teatr Polski – 1949
- Filharmonia Pomorska – 1954-58 (2 sale koncertowe dla 920 i 300 osób)
- Hala sportowo-widowiskowa "Łuczniczka" – 2002
- 8000 miejsc, miejsce wielu regionalnych, ogólnopolskich i międzynarodowych wydarzeń sportowych.
[edytuj] Niezachowane zabytki Bydgoszczy
W przeszłości Bydgoszcz była o wiele bardziej zasobna w zabytki, niż dzisiaj. Prusacy i Niemcy zniszczyli więcej niż połowę zabytków z czasów staropolskich, pozostawili natomiast secesyjne, neobarokowe i neogotyckie kościoły, gmachy i całe dzielnice kamienic oraz zabytkowy stary Kanał Bydgoski.
Najbardziej nieodżałowane zburzone zabytki bydgoskie to:
- romański kościół pw. św. Idziego z połowy XII w.
- Zamek Starosty z systemem fos
- mury miejskie z basztami i bramami (zachowały się niewielkie ruiny)
- kościół jezuicki przy Starym Rynku z poł. XVII w.
- Teatr Miejski z 1896
- Największe dzieło znanego architekta Heinricha Seelinga (gmach uszkodzony w czasie walk w 1945 r., podpalony i rozebrany w 1946 r.)
- Znajdował się na obecnym placu Teatralnym
- Synagoga żydowska z 1884 r. przy ul. Pod Blankami
- 2 duże ryglowe spichlerze królewskie z końca XVIII w.
- 2 ryglowe spichlerze na Rybim Rynku z końca XVIII w.
- monumentalna rzeźba i fontanna Potop w Parku im. Kazimierza Wielkiego
- część Starego Kanału Bydgoskiego z 3 zabytkowymi śluzami.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Bydgoskie Stowarzyszenie Miłośników Lotnictwa
- www.secesja.bydgoszcz.pl – Elementy secesyjne w Bydgoszczy
- Kanał Bydgoski
- Muzeum Kanału Bydgoskiego
- Serwis o Wenecji Bydgoskiej i nie tylko
| Niech się święci 26 lipca! |
 Kubańczycy świętują 55. rocznicę rewolucji. Były długie przemówienia i akademie ku czci. Wieczorem jednak przyszedł czas na prawdziwą latynoamerykańską fiestę.
|
| 38 zabitych w Indiach |
 Do serii zamachów bombowych doszło w sobotę w Ahmadabadzie na zachodzie Indii. Zginęło łącznie co najmniej 38 osób, 88 odniosło rany. Jak dotąd nikt nie przyznał się do zorganizowania zamachów. Seria zamachów nastąpiła dzień po podobnym zdarzeniu w mieście Bangalore na południu kraju.
|
| Macedonia ma rząd |
 Pomimo bojkotu obrad przez opozycję, parlament Macedonii zatwierdził w sobotę koalicyjny rząd z premierem Nikołą Grujewskim na czele.
|
| Irlandczycy jeszcze bardziej na NIE |
 Prawie 3/4 Irlandczyków sprzeciwia się zorganizowaniu nowego referendum w sprawie Traktatu z Lizbony - tak wynika z sondażu, którego rezultaty mają się ukazać w niedzielę.
|
| Polak nadal w rękach nigeryjskich porywaczy |
 Grupa ośmiu robotników, porwanych w sobotni poranek przez nigeryjskich piratów, została wieczorem uwolniona. 8 innych osób nadal jest przetrzymywanych. W tej grupie jest jeden Polak.
|