Opornik
Z Wikipedii
Opornik – inaczej rezystor (z łac. resistere, stawiać opór) – najprostszy element rezystancyjny, element bierny obwodu elektrycznego. Jest elementem liniowym: spadek napięcia jest wprost proporcjonalny do prądu płynącego przez opornik. Przy przepływie prądu zamienia energię elektryczną w ciepło. Występuje na nim spadek napięcia. W obwodzie służy do ograniczenia prądu w nim płynącego.
Idealny rezystor posiada tylko jedną wielkość, która go charakteryzuje – rezystancję. W praktyce występuje jeszcze pojemność wewnętrzna oraz wewnętrzna indukcyjność, co, np. w technice wysokich częstotliwości (RTV), ma duże znaczenie (jest to tzw. pojemność oraz indukcyjność pasożytnicza). W technologii bardzo wysokich częstotliwości – kilkuset MHz i powyżej – właściwości pasożytnicze typowego rezystora muszą być traktowane jako wartości rozproszone, tzn. rozłożone wzdłuż jego fizycznych wymiarów (zobacz: schemat zastępczy).
Spis treści |
[edytuj] Wzory na rezystancję zastępczą
[edytuj] Połączenie szeregowe
[edytuj] Połączenie równoległe
Wzór przekształcony dla dwóch rezystancji połączonych równolegle:
[edytuj] Parametry
Podstawowe parametry opisujące opornik to:
- rezystancja nominalna – rezystancja podawana przez producenta na obudowie opornika; rezystancja rzeczywista różni się od rezystancji nominalnej, jednak zawsze mieści się w podanej klasie tolerancji.
- tolerancja – inaczej klasa dokładności; podawana w procentach możliwa odchyłka rzeczywistej wartości opornika od jego wartości nominalnej
- moc znamionowa – moc jaką opornik może przez dłuższy czas wydzielać w postaci ciepła bez wpływu na jego parametry; przekroczenie tej wartości może prowadzić do zmian innych parametrów rezystora (np. rezystancji) lub jego uszkodzenia,
- napięcie graniczne – maksymalne napięcie jakie można przyłożyć do opornika bez obawy o jego zniszczenie,
- temperaturowy współczynnik rezystancji – współczynnik określający zmiany rezystancji pod wpływem zmian temperatury opornika.
[edytuj] Oznaczenia oporników
Oznaczenie opornika 5,6kΩ 10 %
| Kolor | Wartość | Mnożnik | Tolerancja ± % |
Współczynnik temp. ± ppm/K |
|
|---|---|---|---|---|---|
| 1 pasek | 2 pasek | 3 pasek | 4 pasek | Ostatni pasek | |
| brak | 20 | ||||
| srebrny | 0,01 Ω | 10 | |||
| złoty | 0,1 Ω | 5 | |||
| czarny | 0 | 0 | x 1 Ω | 20 | 200 |
| brązowy | 1 | 1 | x 10 Ω | 1 | 100 |
| czerwony | 2 | 2 | x 100 Ω | 2 | 50 |
| pomarańczowy | 3 | 3 | x 1 kΩ | 3 | 15 |
| żółty | 4 | 4 | x 10 kΩ | 0,1 | 25 |
| zielony | 5 | 5 | x 100 kΩ | 0,5 | |
| niebieski | 6 | 6 | x 1 MΩ | 0,25 | 10 |
| fioletowy | 7 | 7 | x 10 MΩ | 0,1 | 5 |
| szary | 8 | 8 | 0,05 | 1 | |
| biały | 9 | 9 | |||
Uwagi:
- pasków lub kropek jest trzy, cztery, pięć lub sześć
- jeśli jest ich trzy, to wszystkie trzy oznaczają oporność, a tolerancja wynosi ±20%
- jeśli jest ich cztery, to trzy pierwsze oznaczają oporność, a czwarty – tolerancję
- jeśli jest ich pięć, to trzy pierwsze oznaczają oporność, czwarty mnożnik, a piąty tolerancję
- jeśli jest ich sześć, to jest to opornik precyzyjny i trzy pierwsze oznaczają cyfry oporności, czwarty – mnożnik, piąty – tolerancję, szósty – temperaturowy współczynnik rezystancji (ten pasek może znajdować się na samym brzegu opornika)
- pierwszą cyfrę oznacza pasek bliższy końca, a między mnożnikiem i tolerancją jest czasem większy odstęp
- oporniki wyższych klas dokładności posiadają dodatkowy trzeci pasek cyfr.
- stare oporniki są oznakowane:
- 1 cyfra – kolor opornika
- 2 cyfra – kolor paska
- mnożnik – kolor kropki
[edytuj] Szereg wartości
Oporniki (rezystory) produkowane masowo mają oporności znamionowe wynikające z tabeli szeregów.
[edytuj] Schemat zastępczy rezystora
Tworząc schemat zastępczy opornika, należy wziąć pod uwagę fakt, iż w rzeczywistości nie jest to element idealny. Posiada więc pewną pojemność oraz indukcyjność pasożytniczą (indukcyjność doprowadzeń). Są to przeważnie wartości bardzo małe, pomijalne w typowej analizie obwodu, jednak przy wysokich częstotliwościach (powyżej 1 GHz) parametry pasożytnicze mogą zupełnie zmienić charakter elementu. Schemat zastępczy przedstawiono na rysunku.
Gdzie:
- R - Rezystancja właściwa
- C - Pojemność elektryczna, rzędu ~0.5 pF
- L - Indukcyjność pasożytnicza (indukcyjność doprowadzeń), rzędu 5-7 nH
[edytuj] Opornik w historii
Opornik przypięty do swetra lub noszony w klapie marynarki w czasie stanu wojennego (1981-1983) symbolizował opór wobec władzy.
[edytuj] Zobacz też
- potencjometr, termistor, warystor, bareter, cewka, kondensator, prawo Ohma (dla obwodu elektrycznego), element czynny.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oznaczenia
- Opis parametry oznaczenia połączenia
- Rezystory- zasady znakowania oporników i dekoder kodu barwnego.
- Obliczanie rezystancji zastępczej rezystorów
- Kalkulator.
| 50-latka zagra w WNBA |
|
50-letnia Nancy Lieberman... zagra w zawodowej lidze koszykówki WNBA.
|
| WTA w Portorożu: Kirilenko odpadła |
|
Rozstawiona z numerem pierwszym Maria Kirilenko odpadła w ćwierćfinale turnieju WTA tenisistek na twardych kortach w słoweńskim Portorożu (pula nagród 145 tys. dolarów). Rosjanka przegrała z Włoszką Sarą Errani 1:6, 5:7.
|
| WTA w Los Angeles: Jankovic lepsza od Pietrowej |
|
Najwyżej rozstawiona Jelena Jankovic z Serbii pokonała Rosjankę Nadieżdę Pietrową (nr 9.) 7:5, 6:4 i awansowała do półfinału turnieju WTA tenisistek na twardych kortach w Los Angeles (pula nagród 600 tys. dolarów).
|
| Masters Series ATP w Toronto: porażka Djokovica, Nadal w półfinale |
|
Rozstawiony z numerem drugim Hiszpan Rafael Nadal, Niemiec Nicolas Kiefer, Francuz Gilles Simon i Brytyjczyk Andy Murray awansowali do półfinałów turnieju ATP z cyklu Masters Series tenisistów na twardych kortach w Toronto (pula nagród 2,6 mln dolarów).
|
| Chojeckiej pozostał bieg ostatniej szansy |
|
- W ostatnich dniach noga wreszcie zaczęła Lidce podawać i sprawdziany treningowe wskazują na to, że uda jej się uzyskać wymagane minimum olimpijskie - powiedział o Lidii Chojeckiej trener Zbigniew Król. Niestety, znów się nie udało.
|