Oratorium
Z Wikipedii
Oratorium - wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna (zbliżona do opery, lecz bez akcji scenicznej), wykonywana na estradzie koncertowej (lub w kościele).
W oratorium biorą udział: śpiewacy - soliści, chór i orkiestra. Epickie fragmenty recytuje narrator (testo, historicus), czasem rolę tę przejmuje chór.
W oratoriach najbardziej widoczną cechą jest wpływ opery na tę formę. Niemal wszystkie składają się z trzech części podzielonych na wzór opery na akty i sceny.
[edytuj] Dzieje oratorium
Forma oratorium powstała we Włoszech na początku XVIIw. (E.Cavalieri - Rappresentazione di anima e di corpo , Przedstawienie duszy i ciała, 1600) z tradycji średniowiecznego dramatu liturgicznego, nawiązującego do Biblii oraz z laudi (religijnymi pieśniami pochwalnymi).
W niemieckich krajach protestanckich dominowała pasja - forma podobna do oratorium, mniej dramatyczna i niepoddająca się wpływom opery.
Najwybitniejszym kompozytorem oratoryjnym był Georg Friedrich Haendel. Za najwspanialsze jego dzieło uchodzi oratorium Mesjasz (zawiera trzy części i 52 ogniwa), skomponowane w 1742. Zawiera ono słynne Alleluja. Inne oratoria Haendla: Saul, Baltazar, Izrael w Egipcie, Samson, Juda Machabeusz, Jefta.
W Polsce oratorium nie było nigdy gatunkiem popularnym; ważniejsze próby w tym gatunku podjął jedynie Krzysztof Penderecki (nieco częściej występowała pasja - np. Józef Elsner - Męka Chrystusa Pana; Krzysztof Penderecki - Pasja wg św. Łukasza).
[edytuj] Ważniejsze oratoria
- Jan Sebastian Bach: Oratorium na Boże Narodzenie (1734), Oratorium na Wielkanoc (1725), Oratorium na Zielone Świątki
- Georg Friedrich Händel: Izrael w Egipcie (1739)
- Handel: Mesjasz (1741)
- Handel: Samson (1743)
- Handel: Juda Machabeusz (1747)
- Joseph Haydn: Stworzenie świata (1798)
- Haydn: Pory roku (1801)
- Ludwig van Beethoven: Chrystus na Górze Oliwnej op. 85 (1803)
- Felix Mendelssohn: Paulus (Święty Paweł, 1836)
- Mendelssohn: Eliasz (1846)
- Hector Berlioz: L'Enfance du Christ (Dzieciństwo Chrystusa, 1854)
- Franciszek Liszt: Św. Elżbieta
- Liszt: Chrystus (1866)
- Arnold Schönberg: Die Jakobsleiter (Drabina Jakubowa, niedokończone])
- Igor Strawiński: "opera-oratorium" Oedipus Rex (Edyp król, 1927)
[edytuj] Oratorium w kulturze masowej
Oratorium - obok opery czy symfonii stanowiące przykład najambitniejszego gatunku muzyki klasycznej, przeniknęło, co najmniej w nazwie, do kultury masowej. Przykładami prób przeniesienia oratorium na grunt muzyki rozrywkowej są:
- Paul McCartney: Liverpool Oratorio
- Piotr Rubik: Tryptyk Świętokrzyski (w tym Świętokrzyska Golgota, Tu Es Petrus, Psałterz wrześniowy)
| Jedna trzecia Polaków ma nadwagę |
|
Ponad połowa Polaków (51 proc.) może pochwalić się prawidłową wagą ciała; prawie jedna trzecia (32 proc.) ma nadwagę, a 14 proc. jest otyłych. 3 proc. to osoby z wagą poniżej wagi prawidłowej - wynika z sondażu TNS OBOP.
|
| Nad Biebrzą odkryto gród sprzed 7 wieków |
|
XIV-wieczny gród został odkryty przez suwalskich archeologów podczas prac na trasie budowy obwodnicy Sztabina (podlaskie). Archeolodzy znaleźli tam ok. 30 tys. zabytków. Odkryli przedmioty związane z życiem ludzi w grodzie, nazwanym - podobnie jak pobliska wieś - Horodnianka.
|
| Mikroskopijna hodowla komórek |
|
Mieszając wodną zawiesinę żywych komórek z odpowiednio modyfikowanym olejem fluorowęglowym można wytworzyć mikro kropelki, w których prowadzona jest długotrwała hodowla komórek. W ten sposób możliwe są bardzo zaawansowane badania biomedyczne, z wykorzystaniem różnych hodowli komórkowych, w jednym małym reaktorze hodowlanym, co znacznie obniża koszty badań, donosi "Lab on a Chip".
|
| Co pierwsze: jajko czy kura? Oto odpowiedź! |
|
Po raz kolejny okazało się, że bez pomocy Natury nowoczesna nauka nie ma szans. Używając białka z kurzego jajka jako matrycy, naukowcy zsyntetyzowali nieorganiczne, silnie magnetyczne nanorurki, donosi "Chemical Communications".
|
| "Kopernikus to ukłon w stronę Polski" |
|
Rzecznik komisarza Guentera Verheugena zapewnił, że jego komisarz nigdy nie powiedział, że Mikołaj Kopernik był Niemcem. Nazwę "Kopernikus" dla nowego programu UE wybrał, by podkreślić polski wkład w historię nauki.
|