Z Wikipedii

Gwiazda Karadziordzia (serb.-chorw.. Orden Karađorđeve zvezde) - odznaczenie Królestwa Serbii i Jugosławii, nadawane w latach 1904 - 1945, obecnie order domowy dynastii Karadziordziewiciów.

[edytuj] Historia i organizacja

Po morderstwie króla Aleksandra Obrenowicia, ostatniego ze swej dynastii, tron przejął w roku 1903 Piotr I Karadziordziewić, który z obrenowiciowskich odznaczeń przejął tylko św. Łazarza, Białego Orła i Order św. Sawy, nie potwierdzając związanych z tradycją rodzinną obalonej dynastii orderów Miłosza Wielkiego, Takowa i Natalii. Zamiast nich wprowadzono rok później, z datą ustanowienia 1 stycznia 1904 Gwiazdę Karadziordzia, nawiązującą swą nazwą do czynów przodka nowej dynastii, Karadziordzia Petrowicia. Order zajął po św. Łazarzu drugie miejsce w precedencji orderów serbskich i zachował je także później w czasach Królestwa SHS i Jugosławii.

Order był nadawany za "wybitne zasługi cywilne i wojskowe" i początkowo przeznaczony tylko dla poddanych serbskich, po zmianie statutów w roku 1906 udostępniono go również cudzoziemcom.

Order zorganizowano według znanego schematu Legii Honorowej w klasach I - IV, od Wielkiego Krzyża do Krzyża Kawalerskiego, piątą klasę stanowił krzyż zasługi Gwiazdy Karadziordzia. Książęta krwi królewskiej otrzymywali Wielki Krzyż przy chrzcie, ale nosić go mogli dopiero od 18 roku życia. W czasie wojen bałkańskich dodano klasę wojskową "sa mačevima" ("z mieczami").

[edytuj] Insygnia

Krzyż IV kl. cywilny, "bez mačeva"

Krzyż II kl., wojenny, "sa mačevima"

Wbrew swej nazwie order bynajmniej nie miał formy gwiazdy: oznaka to krzyż zwany kawalerskim, a więc krzyż grecki z rozszerzonymi zakończeniami ramion, emaliowany na biało, ze złotymi promieniami między ramionami. W medalionie awersu znajuje się biały krzyż serbski w czerwonym polu, otoczony napisem "Зa Веру и Cвoбoду - 1904" ("Za wiarę i wolność - 1904"). Na medalionie rewersu orderu znajduje się biały dwugłowy orzeł serbski, otoczony napisem "Пeтap I - 1904". Order cywilny noszono na czerwonej wstążce z obustronną białą bordiurą, klasę wojskową na czerwonej wstążce bez bordiury. Zawieszką była złota korona królewska. Gwiazda I i II klasy była srebrna, ośmiopromienna, z nałożoną na nią oznaką orderu.

Odznaczenie (trójklasowe) o identycznej nazwie i podobnym wyglądzie nadaje obecnie Republika Srpska (zob. Order Gwiazdy Karadziordzia (Republika Serbska)).

[edytuj] Niektórzy posiadacze Wielkiego Krzyża (wojskowego) orderu

• 1914 - 1918
• John Pershing, Douglas Haig, Joseph Joffre, Louis Franchet d'Esperey, Philippe Pétain, Maurice Sarrail, Luigi Cadorna, Ferdynand I Rumuński
• 1941 - 1945
• Miasto Kragujevac

[edytuj] Bibliografia

• Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978