Z Wikipedii

Bojowy Znak Spadochronowy

1 Samodzielna Brygada Spadochronowa – powietrznodesantowy związek taktyczny Wojska Polskiego powołany w Wielkiej Brytanii podczas II wojny światowej. W założeniach brygada miała wziąć udział w walkach w Polsce. Ostatecznie została użyta przez aliantów na froncie zachodnim.

[edytuj] Formowanie

1 Samodzielna Brygada Spadochronowa została powołana na wniosek płk Stanisława Sosabowskiego.

Naczelny Wódz gen. Sikorski rozkazem z 9 października 1941 przemianował 4 Kadrową Brygadę Strzelców na 1 Samodzielna Brygadę Spadochronową. Jej skład wzmocniony został 2 batalionem (kratkowanych lwiątek) z 1 Brygady Strzelców.

Mimo braku odpowiedniej ilości samolotów transportowych oraz sprzętu powietrzno-desantowego, a także szkół spadochronowych, Sosabowski nie poddał się. Przy realizacji planu przyświecała mu myśl "Najkrótszą drogą" do Ojczyzny. W założeniu dowódcy, jednostka ta miała być wykorzystana do wsparcia powstania powszechnego w okupowanej Polsce i jako jedyna jednostka polska nie podlegała wówczas dowództwu brytyjskiemu.

Jednostka została sformowana w Szkocji, a żołnierze sami budowali potrzebny sprzęt, na którym zdobywali odpowiednie przeszkolenie spadochronowe (np. wieże spadochronowe). W 1942 przybyło znaczne uzupełnienie osobowe z obozów jenieckich z ZSRR. Stan liczbowy w 1944 roku wzrósł do ok. 2200 żołnierzy.

[edytuj] Pod rozkazami Brytyjczyków

Sztandar 1 SBS

Żołnierze 1 SBS

6-funtowa armata ppanc

1 SBS, rekonstrukcja, obchody Święta Niepodległości w Warszawie, 2007

Na skutek nacisków Brytyjczyków brygada weszła w skład 1 Alianckiej Armii Powietrzno-Desantowej z dniem 6 czerwca 1944 i ostatecznie została podporządkowana dowództwu brytyjskiemu. Brytyjczycy wymusili zgodę sztabu głównego PSZ na użycie brygady w operacjach w zachodniej strefie operacyjnej na kontynencie. Brygada została przeniesiona do Anglii, gdzie przeszła intensywne szkolenie na nowym sprzęcie i pierwsze ćwiczenia w skokach w sile całej brygady. Takie ćwiczenia nie były wcześniej możliwe, ponieważ alianci nie chcieli udostępnić samolotów.

[edytuj] Operacja Market Garden

W sierpniu brygada była gotowa do walki. Kiedy 1 sierpnia wybuchło powstanie warszawskie, brygada przygotowywała się do zrzutu nad Polską – ignorowano przyporządkowanie Polski w międzyalianckich uzgodnieniach do radzieckiej strefy operacyjnej, o którym rząd emigracyjny i sztab główny były poinformowane. Mimo próśb gen. Tadeusza "Bora" Komorowskiego i gen. Sosabowskiego (otrzymał awans 15 czerwca 1944) brygada nie została skierowana do kraju, ale wzięła udział w największej operacji powietrzno-desantowej II wojny światowej, noszącej kryptonim "Market-Garden". Desant Polaków odbył się w trzech rzutach, w dniach 17-24 września pod miejscowością Driel. Rzut spadochroniarzy poniósł straty, gdyż Polacy lądowali na głowach Niemców, którzy otworzyli ogień do będących jeszcze w powietrzu spadochroniarzy. W czasie kilkudniowej walki Polacy ponieśli wielkie straty, zwłaszcza podczas przeprawy przez Ren. 26 września brygada została wycofana do Anglii w celu uzupełnienia strat wynoszących 23% stanu osobowego.

[edytuj] W wojskach okupacyjnych

Na kontynent powróciła w maju 1945, ale bez usuniętego pod naciskiem brytyjskim gen. Sosabowskiego, jako jednostka okupacyjna i pozostała tam do momentu rozwiązania w 1947.

31 maja 2006 r. w uznaniu zasług poczynionych dla wyzwolenia Holandii brygada otrzymała z rąk królowej Beatrix Order Willema I.

[edytuj] Obsada personalna brygady

dowódcy:

• gen. bryg. Stanisław Sosabowski
• ppłk Stanisław Jachnik - od 26 grudnia 1944
• mjr Marian Tonn
• ppłk Antoni Rawicz-Szczerbo - od kwietnia 1945

III batalion

• dowódca - kpt. Ignacy Gazurek

[edytuj] Skład brygady

• 1 spadochronowy batalion strzelców
  • kompania dowodzenia
  • 3x kompania strzelców
• 2 spadochronowy batalion strzelców
• 3 spadochronowy batalion strzelców
• powietrzny dywizjon artylerii lekkiej
  • bateria dowodzenia
  • 2x bateria dział 75 mm
• powietrzny dywizjon artylerii p-panc
  • bateria dowodzenia
  • 4 x bateria dział 6-funtowych
• powietrzna kompania sanitarna
• powietrzna kompania saperów
• powietrzny oddział łączności
  • kompania dowodzenia
  • kompania łączności
• powietrzna kompania zaopatrywania
• powietrzna kompania warsztatowa
• dwie powietrzne lekkie czołówki naprawcze
• pluton żandarmerii
• pluton ochrony sztabu
• pluton opieki nad żołnierzami
• drużyna wywiadu
• sąd polowy
• poczta polowa
• Spadachronowy Ośrodek Zapasowy

[edytuj] Bibliografia

• George F. Cholewczynski, Rozdarty naród. Polska brygada spadochronowa w bitwie pod Arnhem, Wydawnictwo: Andrzej Findeisen - A.M.F. Plus Group, 2006; ISBN 83-60532-00-1

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona poświęcona 1 SBS

[edytuj] Zobacz też

p • d • e

Piechota PSZ na Zachodzie

Dywizje: 1DG • 2 DSP • 3 DP • 3 DSK • 4 DP(F) • 4 DS • 4 DP • 5 KDP • 5 WDP • 6 LDP • 7 DP • 8 DP • 9 DP • 10 DP • 11 DP

Brygady: 1 BS • 2 BS • 3 BS • 3 KBS • 4 KBS • 5 KBS • 7 KBS • 7 BS • 8 KBS • BSz • 1 BSpad • SBSK • SBSPodh • 1BGr • 2BSP • 8 BP • 4 BP • 5 BP • 6 BP • 1 BSK • 2 BSK • 3 BSK • 16 BP

Pułki: 1 pgren • 2 pgren • 3 pgren • 4 psp • 5 psp • 6 psp • 13 pp • 14 pp • 15 pp • 16 pp • 17 pp • 18 pp • 19 pp • 20 pp • 21 pp • 23 pp • 24 pp • 25 pp • 26 pp • 27 pp • 28 pp

 

p • d • e

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

WP we Francji 1940 * PSZ w Wielkiej Brytanii 1940-1947 * PSZ w ZSRR 1941-1942 * WP na Środkowym Wschodzie 1941-1942 * AP na Wschodzie 1942-1947

Artyleria PSZ na Zachodzie * Broń pancerna PSZ na Zachodzie * Polskie Siły Powietrzne na obczyźnie * Polskie Siły Powietrzne we Francji * Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii

Baza Armii Polskiej na Wschodzie * I Korpus Polski * II Korpus Polski * III Korpus Polski

Instytut im. gen. Sikorskiego * Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia * Stowarzyszenie Polskich Kombatantów

 

p • d • e

Kalendarium Wojska Polskiego

1918 | 1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | Źródła i bibliografia