Ordynacja wyborcza
Z Wikipedii
Ordynacja wyborcza – zbiór przepisów regulujących sposób przeprowadzenia wyborów.
W Polsce termin ten jest używany w odniesieniu do wyborów parlamentarnych (do Sejmu i do Senatu) oraz wyborów samorządowych (do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw); w przypadku wyborów Prezydenta RP oraz wyborów wójta (burmistrza, prezydenta miasta) używa się sformułowania "ustawa o (...) wyborze (...)"; dla zwięzłości wykładu będzie używany jednolicie termin "ordynacja".
Ordynacje wyborcze regulujÄ… zasady:
- tworzenia i działalności komitetów wyborczych,
- zgłaszania kandydatów,
- finansowania, prowadzenia oraz rozliczenia kampanii wyborczych.
- powoływania i działalności komisji wyborczych bądź innych organów przeprowadzających lub nadzorujących wybory,
oraz (budzącego najwięcej kontrowersji i często utożsamianego z pojęciem "ordynacja wyborcza")
- sposobu przeliczania głosów na mandaty, co ma szczególne znaczenie w wyborach parlamentarnych.
Często odmienne regulacje stosuje się w tym samym kraju w wyborach do poszczególnych izb parlamentu, a także w wyborach prezydenckich i samorządowych. W Polsce w wyborach do rad gmin liczących mniej niż 20 000 mieszkańców stosuje się system większościowy (większości względnej, ang. FPTP), podobnie w wyborach do Senatu. W wyborach do pozostałych organów stanowiących samorządu terytorialnego, w wyborach do Sejmu oraz w wyborach posłów do Parlamentu Europejskiego używa się formuł proporcjonalnych; w wyborach Prezydenta oraz w bezpośrednich wyborach organów wykonawczych gmin (wójtów, burmistrzów i prezydentów miast) głosowanie odbywa się według zasady większości bezwzględnej (w II turach, o ile w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów nie otrzyma większości głosów).
Dwa najważniejsze rodzaje ordynacji to ordynacja większościowa i ordynacja proporcjonalna. Pierwsza wywodzi się z tradycji Wielkiej Brytanii i przyjęta jest m.in. w większości krajów anglosaskich. Jej zwolennikami byli John Locke i J. J. Rousseau. Pierwsza odmiana ordynacji proporcjonalnej, jaką był system pojedynczego głosu przechodniego, została zaproponowana w 1821 roku przez Thomasa Wrigthta Hilla i po raz pierwszy zastosowana w wyborach do duńskiego Riksdagu w 1856. Najczęściej stosowaną metodę d'Hondta po raz pierwszy zastosowano w niektórych szwajcarskich kantonach (m.in. w 1890 w kantonie Ticino), następnie w 1900 w Belgii. W ramach obu ordynacji istnieje wiele wariacji (np. większościowa z głosem alternatywnym w Australii czy proporcjonalna z systemem głosu przechodniego w Irlandii), a także kilka modeli pośrednich (np. system mieszany w Japonii i Korei Południowej).
Spis treści |
[edytuj] Inne systemy
- System ograniczonego głosu - Hiszpania (do izby wyższej Kortezów), wybory lokalne w Stanach Zjednoczonych, w XIX wieku Wielka Brytania
[edytuj] W Polsce
W Polsce w wyborach do Sejmu stosuje się podział na 41 okręgów wyborczych, z ustaloną z góry liczbą mandatów. Na poziomie okręgów podział mandatów pomiędzy uprawnione komitety wyborcze następuje za pomocą metody d'Hondta. W podziale (w okręgu) biorą udział tylko te komitety, które na poziomie krajowym przekroczyły próg wyborczy 5% (dla partii), lub 8% (dla koalicji wyborczych). Dla ugrupowań mniejszości narodowych nie stosuje się progu wyborczego, dzięki czemu np. komitetom mniejszości niemieckiej udaje się zwykle uzyskiwać miejsca w Sejmie. Mandaty przypadające danej liście okręgowej uzyskują kandydaci w kolejności otrzymanej liczby głosów.
[edytuj] Konsekwencje
- System preferuje najsilniejsze komitety wyborcze kosztem tych, które nieznacznie przekroczyły próg wyborczy.
- Przy obliczaniu mandatów w okręgu: można przyjąć, że w odniesieniu do proporcjonalności prostej (głosów do mandatów), części "ułamkowe" mandatów zaokrąglane są w górę dla dużych partii, zaś w dół dla partii mniejszych.
- W przypadku 41 okręgów, mamy dla każdej partii po 41 zaokrągleń. Partia duża może zostać "nagrodzona" ponad 40 razy kosztem partii małej.
- Zwiększenie liczby okręgów spowodowałoby (przy zachowaniu ordynacji proporcjonalnej) zwiększenie preferencji dla dużych partii.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Treść ordynacji wyborczych obowiązujących w Polsce
- Interaktywna mapka z wynikami wyborów w Wielkiej Brytanii w roku 2005 przeprowadzonych w systemie większościowym
- Kalkulator prezydencki liczony metodą głosu przechodniego
- Przegląd systemów wyborczych
| Rosja kończy z czerwonymi gwiazdami |
 Miażdżącą większością głosów (389 do 2) Duma Państwowa przesądziła o losie czerwonych gwiazd na skrzydłach rosyjskich samolotów wojskowych. W najbliższym czasie zostaną przemalowana na trójkolorowe: biało-czerwono-niebieskie.
|
| Internet i GPS w służbie u terrorystów |
 GPS znakomicie sprawdza się w ciemności. Połączony z nowoczesnym telefonem, staje się małym centrum dowodzenia. Poza lokalizacją, pozwala wysyłać zaszyfrowane informacje. Kilka takich urządzeń odnaleziono w Bombaju - należały do terrorystów. Postęp technologiczny służy nie tylko służy pokojowi, ma też wpływ na rozwój międzynarodowego terroryzmu.
|
| Czesi skazali polskiego mordercÄ™ |
 Czeski Sąd Najwyższy zatwierdził wyrok 15 lat więzienia dla 30-letniego Bogumiła Kujawskiego. Polak w kwietniu ubiegłego roku zabił taksówkarza Hawierzowie, w czeskiej części Śląska Cieszyńskiego.
|
| Kolejne dymisje w Gruzji |
 Niedawno mianowany premier Grigol Mgalobliszwili trzęsie gruzińskim rządem: stanowiska stracili ministrowie spraw zagranicznych i obrony. To kolejny etap reorganizacji władzy w Tbilisi po dramatycznej przegranej w wojnie z Rosją.
|
| Kanadyjczycy chcą wyborów |
 Kryzys polityczny w Kanadzie sprzyja tamtejszemu premierowi. Stephen Harper ma szansę na utworzenie większościowego rządu. Tak przynajmniej pokazały wyniki badania opinii publicznej, przeprowadzone już po tym, jak szef kanadyjskiego rządu zawiesił działanie parlamentu.
|