Z Wikipedii

Ornette Coleman
Ornette Coleman w 2005 roku
Urodzony	19 marca 1930 roku w Fort Worth

Ornette Coleman (ur. 19 marca 1930 w Fort Worth, USA) - amerykański saksofonista jazzowy i kompozytor. Jest uważany za jednego z twórców i najwybitniejszych przedstawicieli free jazzu.

Ornette Coleman rozpoczął działalność grając na saksofonie altowym i barytonowym w zespołach rhythm and bluesowych i bebopowych w rodzinnym Teksasie. Na początku lat 50. przeprowadził się do Los Angeles, gdzie pracował jako windziarz i doskonalił umiejętności muzyczne jako samouk. Od początku kariery prezentował bardzo indywidualne i eksperymentalne podejście do muzyki, co spotykało się z niechęcią ówczesnych jazzmanów (m.in. używanie przez Colemana skal naturalnych i wykraczanie poza system dur-moll było odbierane jako fałszowanie). Od wczesnego okresu gra Colemana wyróżniała się także charakterystycznym dźwiękiem, którego źródłem jest m.in. używanie przez muzyka saksofonów z plastiku.

Podstawowym instrumentem Colemana jest saksofon altowy, oprócz tego gra również na trąbce i skrzypcach, stosując niestandardową technikę (np. skrzypce traktowane są jak instrument perkusyjny).

Pierwszych nagrań płytowych Coleman dokonał w 1958 r. z zespołem, w skład kórego wchodził m.in. Don Cherry. W tym ostatnim Coleman znalazł partnera muzycznego, z którym na przełomie lat 50. i 60. nagrał kilka płyt uważanych obecnie za przełomowe. Wtedy też przejawiło się upodobanie Colemana do składów określanych jako "podwójne tria" lub "podwójne kwartety", ze zdwojoną obsadą instrumentów. W 1960 r. "podwójny kwartet" w składzie: Coleman (saksofon altowy), Eric Dolphy (klarnet basowy), Cherry, Freddie Hubbard (trąbki), Charlie Haden, Scott LaFaro (kontrabasy), Ed Blackwell i Billy Higgins (zestawy perkusyjne) nagrał płytę pt. Free Jazz, będącą w zasadzie zapisem czterdziestominutowej kolektywnej improwizacji. Od tytułu tej płyty wziął następnie nazwę kierunek muzyczny znany jako free jazz.

Począwszy od wczesnych lat 60. muzyka Colemana zaczęła zdobywać popularność i wywierać wpływ na innych muzyków, takich jak John Coltrane, Albert Ayler i wielu innych. Równocześnie działalność Colemana wywoływała ożywione dyskusje, a sam muzyk przez niektórych uważany był za geniusza, zaś przez innych za hochsztaplera.

Od lat 70. Coleman występuje w składach z instrumentami elektrycznymi i określa swoją muzykę nazwą "muzyka harmolodyczna" (ang. harmolodics - neologizm mający oddawać jedność harmonii, rytmu - z ang. motion - i melodii). Do zasad muzyki harmolodycznej mają należeć m.in. kolektywna improwizacja, zniesienie podziału na instrument solowy i akompaniament oraz rezygnacja z tonalności. Krytycy zwracają jednak uwagę, że być może najtrafniejszym określeniem tej muzyki jest "free funk", ze względu na pulsujacą, momentami niemal rockową rytmikę i dużą dynamikę. Do współpracowników Colemana z nowszego okresu należą Ronald Shannon Jackson, James Blood Ulmer, Jamaladeen Tacuma i inni.

Ornette Coleman jest niezwykle płodnym kompozytorem, wiele z jego kompozycji zyskało rangę standardów jazzowych, a płyty z jego kompozycjami nagrywali m.in. Pat Metheny i John Zorn. Coleman jest również autorem muzyki kameralnej oraz filmowej, m.in. do filmu Nagi Lunch Davida Cronenberga.

W Polsce Ornette Coleman koncertował w ramach festiwalu Jazz Jamboree w latach 1971, 1984, 1993 oraz w ramach Warsaw Summer Jazz Days w 2007 roku.

[edytuj] Dyskografia (wybór)

• Something Else!!!! (1958)
• Tomorrow Is the Question! (1959)
• The Shape of Jazz to Come (1959)
• Change of the Century (1959)
• This Is Our Music (1960)
• Free Jazz: A Collective Improvisation (1960)
• Ornette! (1961)
• Ornette on Tenor (1961)
• The Art of the Improvisers (1961) (wyd. 11. 1970)
• Twins (1961) (wyd. 10. 1971)
• To Whom Who Keeps a Record (1960) (wyd. koniec 1975)
• Beauty Is a Rare Thing (1961)
• Town Hall (1962)
• Chappaqua Suite (1965)
• An Evening with Ornette Coleman (1965)
• Who's Crazy Vol. 1/Vol. 2 (1965)
• The Paris Concert (1965)
• Live at the Tivoli (1965)
• At the "Golden Circle" Vol. 1/Vol.2 (1965)
• The Empty Foxhole (1966)
• The Unprecedented Music of Ornette Coleman (1968)
• Live in Milano (1968)
• New York Is Now (1968)
• Love Call (1968)
• Ornette at 12 (1968)
• Crisis (1969)
• Broken Shadows (1969)
• Friends and Neighbors (1970)
• Science Fiction (1971)
• Broken Shadows (1972)
• Paris Concert (1966)
• The Belgrade Concert (1971)
• Skies of America (1972)
• Dancing in Your Head (1976)
• Body Meta (1976)
• Soapsuds, Soapsuds (1977, z Charliem Hadenem)
• Of Human Feelings (1979)
• Opening the Caravan of Dreams (1983)
• Prime Time/Time Design (1983)
• Song X (1985, z Patem Methenym)
• In All Languages (1987)
• Virgin Beauty (1988)
• Live at Jazzbuehne Berlin (1988)
• Naked Lunch (1991)
• Tone Dialing (1995)
• Sound Museum - Hidden Man (1994)
• Sound Museum - Three Women (1994)
• Colors (1996; z Joachimem Kuhnem)
• Sound Grammar (2006)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Ornette'a Colemana ang.
• Prezentacja artysty w serwisie jazzowym "Diapazon"
• Prezentacja "idei harmolodycznej" ang.
• Wczesny Coleman ang.