Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Polska Rzeczpospolita Ludowa

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka PRL Ustrój polityczny Konstytucja Sejm Trybunał Konstytucyjny Rada Państwa Przewodniczący Rząd Premier Podział administracyjny 1944-46 Podział administracyjny 1944-50 Podział administracyjny 1950-57 Podział administracyjny 1957-75 Podział administracyjny 1975-98 Rada Narodowa Partie polityczne Prezydent PRL Wikiprojekt Polityka

Partie polityczne w Polsce Ludowej. W 1946 roku partie lewicowe (PPR, PPS, SD i SL) utworzyły tzw. Blok Demokratyczny, mający na celu przeprowadzenie referendum i eliminację PSL. W związku ze sfałszowaniem wyborów w 1947 roku znaczenie opozycji w Sejmie zostało mocno osłabione. Zawiązał się system partii hegemonicznej z PPR na czele. 15 grudnia 1948 roku ze zjednoczenia PPS i PPR powstało PZPR. Od 27 listopada do 29 listopada 1949 roku następowało zjednoczenie ruchu ludowego, powstanie ZSL.

Ostatecznie w PRL ukształtował się system partii hegemonicznej z PZPR jako partią kierowniczą i stronnictwami sojuszniczymi ZSL i SD.

[edytuj] Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) powstała 15 grudnia 1948 roku na Kongresie Zjednoczeniowym PPR i PPS. Najwyższym ogniwem w strukturze partii była podstawowa organizacja partyjna, a najwyższą władzą Zjazd, który zwoływany był przez Komitet Centralny co 5 lat - w okresie pomiędzy zjazdami najwyższą władzą był KC z I sekretarzem na czele.

I sekretarze KC:

• B. Bierut - 21.12.1948 – 09.03.1956
• E. Ochab - 20.03.1956 – 21.10.1956
• W. Gomułka - 21.10.1956 – 20.12.1970
• E. Gierek - 20.12.1970 – 05.09.1980
• S. Kania - 05.09.1980 – 18.10.1981
• W. Jaruzelski - 18.10.1981 – 29.07.1989
• M. F. Rakowski - 29.07.1989 – 28.01.1990

PZPR określała się mianem partii marksistowsko–leninowskiej, kontynuującej rewolucyjne tradycje I Proletariatu, SDKPiL, PPS – Lewicy, KPP i PPR.

Spadające poparcie było wynikiem autokratycznych metod sprawowania władzy i stłumienia NSZZ "Solidarność" w czasie stanu wojennego. Wybory parlamentarne w czerwcu 1989 roku przyniosły klęskę PZPR w rywalizacji z kandydatami KO "Solidarność". W momencie rezygnacji W. Jaruzelskiego z funkcji I sekretarza PZPR (zasiadł na stanowisku prezydenta RP), wielu członków kierownictwa partii odeszło ze sprawowanych stanowisk, a wśród członków partii pogłębiał się kryzys związany z klęską w wyborach. Znikomy skutek przyniosły próby zreformowania partii przez Ruch 8 Lipca.

Pod koniec stycznia 1990 roku odbywa się XI Zjazd PZPR, który był ostatnim kongresem partii, 30 stycznia 1990 roku PZPR została rozwiązana, a w jej miejsce utworzono trzy partie:

• Związek Komunistów Polskich Proletariat, do którego weszli komunistyczni działacze,
• Socjaldemokrację Rzeczypospolitej Polskiej, do której weszli działacze skrzydła reformatorskiego PZPR,
• Polską Unię Socjaldemokratyczną, do której weszli politycy lewicowi odcinający się od tradycji PZPR.

[edytuj] Zjednoczone Stronnictwo Ludowe

Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL) istniało w latach 1949-1989. Weszło do niego 90% kół i 75% członków SL (250 tys.) oraz 63% kół i 58% członków PSL (25 tys.). Na Kongresie ZSL uchwalono Deklarację Ideowo–Programową, w której funkcja polityczna chłopów ograniczona została do roli czynnika, który popiera klasę robotniczą, a samo ZSL uznano za ugrupowanie wspierające PZPR. W latach 70. następuje przyspieszenie unifikacji programowej ZSL z PZPR, po decyzji kierownictwa chłopskiego stronnictwa o przyjęciu programów wytyczonych przez PZPR a programy ZSL. W obradach „okrągłego stołu” Stronnictwo wzięło udział jako uczestnik dotychczasowej koalicji. 17 sierpnia 1989 roku ZSL wraz z Obywatelskim Klubem Parlamentarnym i Stronnictwem Demokratycznym utworzyło koalicję rządową powołując rząd Tadeusza Mazowieckiego. W dniach 27-29 listopada 1989 roku odbył się Kongres Stronnictwa, w trakcie którego podjęto decyzję o rozwiązaniu ZSL i powołaniu Polskiego Stronnictwa Ludowego – Odrodzenie.

[edytuj] Stronnictwo Demokratyczne

Stronnictwo Demokratyczne (SD) powstało w 1939 roku z połączenia Klubów Demokratycznych jako reprezentacja środowiska inteligenckiego. W 1945 roku weszło w skład tzw. bloku Stronnictw Ludowych obok PPR, PPS, SL i SP. Od 1947 roku SD działało jak tzw. „partia sojusznicza”, gdyż uznawała i akceptowała hegemoniczną pozycję PZPR, równocześnie partia była „łącznikiem” ze środowiskiem inteligencji i rzemieślników”. W 1950 roku do SD dołączyła część rozwiązanego Stronnictwa Pracy. W latach 80. SD proponowało wprowadzenie m.in. Trybunału Stanu, Trybunału Konstytucyjnego, jak również przywrócenie instytucji prezydenta. W wyborach parlamentarnych w czerwcu 1989 roku SD zdobyło 27 mandatów poselskich, a w wyborach parlamentarnych z 19 września 1993 tylko jeden.

[edytuj] Bibliografia

• L. Podhorodecki, Historia Polski 1796-1999
• W. Roszkowski, Historia Polski 1914-1994

[edytuj] Zobacz też

• PRL
• Komunistyczna Partia Polski (PRL)