Z Wikipedii

Kiosk dewizowy Pewexu

Pewex - (skrót od Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego) - sieć sklepów i kiosków walutowych w PRL, powstałych w 1972 z przekształcenia sklepów dewizowych banku PeKaO, w których można było kupić towary niedostępne w innych zwykłych sklepach. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych dyrektorem Pewexu był oficer wywiadu PRL - Marian Zacharski.

Określenie eksport wewnętrzny było synonimem angielskiego określenia duty free - sprzedaż towarów nie była więc obciążona ani cłem, ani też obowiązującym w tym czasie podatkiem obrotowym, co oznaczało bardzo niski poziom cen w porównaniu z cenami istniejącymi w obszarze wolnorynkowym. Działał w oparciu o specjalne zezwolenie wydane przez Ministra Finansów.

W Pewexie sprzedawano zarówno towary zagraniczne jak i krajowe takie jak:

• odzież (m.in. dżinsy),
• tkaniny, firanki, włóczki,
• artykuły spożywcze (od słodyczy i kawy, poprzez colę, a na trwale zakonserwowanych wyrobach mięsnych kończąc),
• alkohole,
• kosmetyki,
• zabawki (w tym np. klocki LEGO),
• sprzęt sportowy,
• artykuły RTV i gospodarstwa domowego,
• mikrokomputery,
• artykuły motoryzacyjne (oleje silnikowe, opony),
• materiały budowlane,
• elektronarzędzia.

Oferowane towary krajowe zazwyczaj były wyższej jakości niż te przeznaczane do otwartej sprzedaży i w zasadzie nie były w niej dostępne.

Ceny w Pewexie ustalany były w oparciu o dolara. Kasy przyjmowały wszystkie waluty wymienialne oraz Bony towarowe PeKaO. Natomiast do 1990 roku nie akceptowano polskich złotych. W roku 1990, od momentu wprowadzenia swojej wymienialności, złoty trafił na listę akceptowanych walut, zaś 1 stycznia 1991 stał się jedynym środkiem płatniczym.

Reklama "Pewexu" w Gdańsku

Sklepy Pewexu obrastały swoistą subkulturą tzw. cinkciarzy (od ang. change money) oferujących sprzedaż lub kupno walut wymienialnych i bonów dewizowych po kursie czarnorynkowym. Środowisko to było spenetrowane przez aparat bezpieczeństwa PRL (SB), czym należy tłumaczyć rzadkie interwencje milicji w ten proceder.

Podobną siecią sklepów jak Pewex była "Baltona". W niej również można było kupować za waluty obce, lecz wyłącznie po spełnieniu odpowiednich warunków (np. dłuższy służbowy pobyt za granicą). Zasady te zmieniono w 1987 roku i sklepy stały się dostępne dla wszystkich posiadających waluty wymienialne i bony dewizowe.

W 1988 roku w woj. katowickim powstała sieć sklepów Carbon działająca na identycznych zasadach co Pewex i oferująca zbliżony asortyment.

Sklepy walutowe utraciły rację bytu w momencie cofnięcia im specjalnego zezwolenia Ministra Finansów, wprowadzenia ceł i podatków na oferowane produkty oraz wprowadzenia wymienialności złotówki. Nie były w stanie dostosować się do działania w warunkach otwartej konkurencji i zakończyły swoją działalność.

Reklama "Pewexu" w Łodzi

Sklepy dewizowe działające na podobnych zasadach jak sklepy Pewexu działały we wszystkich państwach tzw. obozu socjalistycznego, na przykład w Czechosłowacji nazywały się Tuzex, w ZSRR Bieriozka, w NRD Intershop.

Aktualnie we Włoszech działa sieć supermarketów o nazwie Pewex, wykorzystujące logo sklepów z okresu PRL.

[edytuj] Zobacz też

• Baltona

Ponieważ treść tego artykułu na temat przedsiębiorstwa ma formę zaledwie zalążkową, pomóż nam ją rozbudować, o ile dysponujesz odpowiednimi źródłami.
Prosimy, zapoznaj się najpierw z zasadami oraz zaleceniami edytowania Wikipedii.