Z Wikipedii

monacyt

Monacyt - nazwa pochodzi od gr. monazeis = jedyny lub monaxo = być samotnym; nawiązując do rzadkości występowania. Należy do minerałów rzadkich.

Minerał, mieszana sól kwasu fosforowego, ceru i kilku lantanowców.

[edytuj] Właściwości

• Wzór chemiczny: (Ce,La,Nd,Th,Y,Pr)[PO₄] - fosforan ceru, lantanu, neodymu, toru, itru i prazeodymu. Zawartość toru w monacycie sięga do 33% (- cheralit), a uranu do 6%.
  • Zwykle zawiera:
    • 21 -32% Ce₂O₃;
    • 28 -35% (La,Nd)₂O₃ oraz
    • 6 - 11% ThO₂.
    • drobne ilości - Ca, Mg, Mn, Fe, Zr, Be, Sn, Pb.
• Układ krystalograficzny: jednoskośny
• Twardość: 5 -5,5
• Gęstość: 4,6 -5,5
• Rysa: biała, szarobiała
• Barwa: czerwona, czerwonobrunatna, brunatna, pomarańczowa, żółta, czasem zielonkawa
• Łupliwość: doskonała, wyraźna
• Przełam: muszlowy
• Połysk: tłusty, diamentowy

Tworzy niekiedy bardzo duże (do 40kg) i doskonale wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym-spłaszczonym, słupkowym lub klinowatym. Występuje też w postaci skupień ziarnistych oraz luźnych ziarn (w aluwiach). Często wykazuje znaczne zawartości innych pierwiastków. Może zwierać uran oraz wszystkie ziemie rzadkie; jego częstym składnikiem bywa wapń.

Bywa silnie promieniotwórczy (radioaktywny). Jest kruchy, przezroczysty, jest izostrukturalny z krokoitem.

[edytuj] Występowanie

Najczęściej występuje w skałach magmowych, głównie pegmatytach. Duże, narosłe kryształy bywają spotykane w druzach i szczelinach skalnych. W postaci drobnych wrostków powszechnie występuje w granitoidach, sjenitach i granodiorytach. Rzadziej w skałach metamorficznych (stanowi ich główny składnik zawierający tor). Gromadzi się również w piaskach monacytowych z powodu odporności na wietrzenie.

Miejsca występowania: Madagaskar - Antisirabe, Ampangabe, Rosja - Ural, Tasmania - Mount Bishoff, Eksploatowany z piasków monacytowych w Brazylii - Minas Gerais, Indiach - Travancore i Madras, Ameryce Północnej - Wirginia, Karolina Północna, Kolorado.

W Polsce obecność stwierdzono w pegmatytach w rejonie Szklarskiej Poręby.

[edytuj] Zastosowanie

Stanowi ważne źródło uzyskiwania ceru i innych pierwiastków ziem rzadkich oraz toru. Ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Duże ważące nawet kilka kilogramów kryształy spotykane są w pegmatytach granitowych. Pięknie wykształcone okazy znajdowane są na Madaskarze, USA i w Norwegii.

[edytuj] Bibliografia

• Podręczny Leksykon Przyrodniczy - Minerały i kamienie szlachetne
• Atlas mineralogii
• Leksykon Przyrodniczy -Minerały
• R.Hochleitner - Minerały i kryształy
• W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski
• J.Żaba - Ilustrowany słownik skał i minerałów
• J.Bauer – Przewodnik Skały i Minerały

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Monacyt

[edytuj] Linki zewnętrzne

• http://mineral.galleries.com/minerals/phosphat/monazite/monazite.htm