Z Wikipedii

Piotr Roizjusz, także Roysius, właśc. Pedro Ruiz de Moros (ur. ok. 1505 w Alcagniz, Aragonia, zm. 26 kwietnia 1571 w Wilnie), prawnik hiszpański, poeta, działający w Polsce, profesor Akademii Krakowskiej. Znany jest m.in. dzięki satyrycznemu portretowi we fraszce Na doktora Hiszpana Jana Kochanowskiego.

Pochodził z rodziny szlacheckiej, był synem Martina Ruiza de Moros. Kształcił się w rodzinnym Alcagniz (łac. Alcagnitium), następnie na akademii w Leridzie, gdzie studiował prawo rzymskie. Również w Leridzie przyjął święcenia diakonatu. Wyjechał następnie na dalsze studia do Włoch - Bolonii, Padwy, Rzymu, przypuszczalnie także Wenecji i Florencji. Do grona jego pedagogów należały największe ówczesne autorytety w dziedzinie prawa rzymskiego.

Studia włoskie uwieńczył doktoratem obojga praw, uzyskanym w 1538 (lub rok później). Początkowo zamierzał we Włoszech pozostać i ubiegał się o posadę sędziego w Mediolanie. Po niepowodzeniu tych starań, a także wobec kolejnej wojny w Hiszpanii zdecydował się na przyjęcie zaproszenia biskupa krakowskiego Piotra Gamrata i udał się do Polski; prawdopodobnie inicjatorem tego zaproszenia był Marcin Kromer, przypuszczalny kolega Roizjusza ze studiów w Bolonii. Roizjusz przyjechał do Polski w 1540 lub 1541 i został profesorem prawa rzymskiego Akademii Krakowskiej. Wykładał do 1550 lub 1551. Ze względu na małą popularność wykładanego przedmiotu, spory i polemikę ze Stanisławem Orzechowskim, wreszcie śmierć protektora Gamrata w 1545 Roizjusz nosił się z zamiarem opuszczenia Polski; kolejny biskup krakowski Stanisław Maciejowski skłonił go jednak do pozostania, a także doprowadził do przyznania Hiszpanowi statusu dworzanina i doradcy króla Zygmunta Augusta (1549). Do nominacji tej mogły przyczynić się również okolicznościowe utwory poetyckie, które Roizjusz poświęcił małżeństwu Zygmunta Augusta z Elżbietą Habsburżanką oraz śmierci Zygmunta Starego.

Stanowisko audytora w hospodarskim sądzie asesorskim Wielkiego Księstwa Litewskiego zmusiło go do przeniesienia się na Litwę około 1552. Gromadził tam kolejne beneficja kościelne, był proboszczem w Krożach, kanonikiem warnijskim i miednickim (Żmudź), archiprezbiterem kościoła Św. Jana Chrzciciela w Wilnie, kanonikiem i kustoszem kapituły wileńskiej; nie przyjmował jednak kolejnych święceń i pozostał do końca życia diakonem. W kolejnych latach nie zaprzestał starań o korzystne przeniesienie się z Polski, ubiegając się m.in. o stanowisko audytora Roty Rzymskiej; nie otrzymał tej godności, został natomiast protonotariuszem apostolskim i dworzaninem papieskim. Od 1568 był członkiem komisji królewskiej ds. Gdańska. Dokonał reformy systemu nauczania w szkole przy kościele Św. Jana Chrzciciela w Wilnie oraz opracował zbiór praw i przywilejów kościoła katedralnego w Miednikach.

Do grona jego uczniów należeli m.in. biskupi Jan Przerębski i Stanisław Karnkowski. Utrzymywał kontakty z wieloma czołowymi osobistościami zarówno w Polsce (Mikołajem Rejem, Andrzejem Fryczem Modrzewskim), jak i Europie (m.in. księciem Albrechtem Hohenzollernem i cesarzem Ferdynandem I). Był zdecydowanym przeciwnikiem reformacji. Jako prawnik był autorem dzieła Decisiones...de rebus in sacro auditario...Lithuanico (1563), w którym przedstawił rozwiązanie pięciu problemów prawnych na zasadach prawa rzymskiego. Pozostawił wiele utworów poetyckich, zaliczanych do tzw. poezji dworskiej. Zawierał tam również obserwacje obyczajowe, często krytyczne dla Polski i Polaków; oskarżał mieszkańców przybranego kraju m.in. o pijaństwo, ale sam również prowadził hulaszczy tryb życia, co potwierdza znana fraszka Kochanowskiego.

Źródła:

• Janusz Tazbir, Piotr Roizjusz, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXI, 1989.

[edytuj] Zobacz też

• Hiszpańsko-polskie związki literackie

Sonda Mars Express przelatuje koło księżyca Marsa

Europejska sonda krążąca wokół Marsa - Mars Express, dokona w lipcu i sierpniu kilku zbliżeń do jednego z dwóch księżyców tej planety - Fobosa (Phobosa). Najmniejszy dystans między sondą, a księżycem wyniesie 100 kilometrów.

Panda mała karmiona przez kotkę nie przeżyła

Martwą pandę znaleziono rano. Autopsja wykazała, że zwierzę prawdopodobnie udusiło się mlekiem, które dostało się do tchawicy.

Lek na padaczkę łagodzi ból neuropatyczny u cukrzyków

Lek na drgawki o nazwie pregabalina bezpiecznie i skutecznie łagodzi ból neuropatyczny w stopach i dłoniach, których często doświadczają cukrzycy - wynika a najnowszej analizy, o której informuje pismo "Diabetes Care".

Radziecki lek na Alzheimera

Lek używany w czasach ZSRR do leczenia kataru siennego pomaga pacjentom z chorobą Alzheimera - informuje "The Lancet".

Znaleziono gen będący głównym regulatorem owulacji

Gen, od którego zależy proces jajeczkowania, a więc płodność kobiety zidentyfikowali naukowcy z Francji, Szwajcarii i Kanady.

Linki: Strona g��wna