Piotr Wysocki (wojskowy) - Google

Piotr Wysocki (wojskowy)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Piotr Wysocki
Piotr Wysocki
Piotr Wysocki 29 listopada 1830 r., litografia wg rysunku Jana Nepomucena Żylińskiego
Odrowąż
Odrowąż
Data urodzenia 10 września 1797
Miejsce urodzenia Winiary koło Warki
Data śmierci 6 stycznia 1875
Miejsce śmierci Warka
Rodzina Wysoccy
Rodzice Jan Wysocki
Katarzyna z Brzumińskich
Małżeństwo kawaler
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Popiersie płk Piotra Wysockiego[1] rzeźba Aleksandra Żurakowskiego z 1893 r. w Łazienkach przy Podchorążówce w Warszawie od 1980 r.

Piotr Jacek Wysocki (ur. 10 września 1797 w Winiarach, obecnie dzielnicy Warki, zm. 6 stycznia 1875 w Warce) – pułkownik[2] Wojska Polskiego, żołnierz powstania listopadowego, działacz niepodległościowy, przywódca sprzysiężenia podchorążych, które doprowadziło do wybuchu powstania listopadowego (29 listopada 1830), zesłaniec.

Spis treści

[edytuj] Młodość

Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Odrowąż, wywodzącej się z Chociwia Wielkiego. Był jednym z czterech synów Jana i Katarzyny Wysockich. W młodości kształcił się w Warszawie, najpierw w szkole pijarskiej, a następnie, od roku 1818, jako kadet w Szkole Podchorążych Piechoty. Służba w 4. pułku grenadierów, stosunki panujące w polskiej armii, zwierzchność cara i ciężkie warunki służby wpłynęły na poglądy Wysockiego, zbliżając go tym samym do kół patriotycznych.

Gdy w 1828 roku został instruktorem w Szkole Podchorążych, energicznie zabrał się do stworzenia i działań wewnątrz tajnego związku niepodległościowego, zwanego potocznie Sprzysiężeniem Wysockiego.

[edytuj] Powstanie Listopadowe

Wieczorem 29 listopada 1830 r. poderwał do powstania podchorążych, wchodząc do Szkoły Podchorążych, przerywając zajęcia z taktyki - wygłaszając mowę: "Polacy! Wybiła godzina zemsty. Dziś umrzeć lub zwyciężyć potrzeba! Idźmy, a piersi wasze niech będą Termopilami dla wrogów.[3] [4]

Po wybuchu powstania został mianowany kapitanem, w powstaniu dosłużył się stopnia pułkownika[2][5], był adiutantem naczelnego wodza Michała Radziwiłła. Uczestniczył w bitwie pod Wawrem, pod Grochowem, bitwie pod Dobrem i bitwie pod Okuniewem. Brał udział w wyprawie generała Józefa Dwernickiego na Wołyń. We wrześniu 1831 roku, będąc dowódcą 10 pułku piechoty liniowej, został ranny podczas walk w obronie Warszawy i 6 września 1831 roku dostał się do niewoli rosyjskiej.

[edytuj] Zesłanie

Więziony w Bobrujsku, w wierdzy zamojskiej, w osławionym więzieniu w pokarmelitańskim klasztorze w Warszawie na Lesznie. Trzykrotnie[6] skazany na śmierć: 29 października 1831 r. i 29 listopada 1833 r. dwukrotnie został skazany na karę śmierci przez powieszenie, lecz ukaz carski zamienił wyrok na 20 lat ciężkich robót na Syberii. Miejscem zesłania była początkowo wioska Aleksandrowsk pod Irkuckiem. Po próbie ucieczki, za co skazano go na karę tysiąca kijów, został karnie przeniesiony na katorgę do kopalni miedzi w Akatui w koloni katorżniczej w Nerczyńsku.

[edytuj] Pobyt w Warce

27 października[7] 1857 roku wrócił z zesłania. Zamieszkał w podarowanym mu przez społeczeństwo domu tzw. "na wójtowstwie" w Warce przy ul. Wójtowskiej 24 - obecnie pomnik[8]. Poświecił się pracy historycznej. W Paryżu (1867) ukazał się jego pamiętnik[9]. Zorganizował przeniesienie domniemanych zwłok ks. Trojdena I i Ziemowita z kościoła podominikańskiego do kościoła pw. MB Szkaplerznej (pofranciszkański), fundując pamiątkową tablicę[10]. Pozostał osobą samotną. Zmarł w Warce 6 stycznia 1875 roku jako bohater narodowy, pochowany na miejscowym cmentarzu. Jego pogrzeb stał się wielką narodową manifestacją. Na płycie nagrobnej wyryto napis: "Wszystko dla ojczyzny - nic dla mnie".

[edytuj] Pamiętnik Piotra Wysockiego

Autor: "Pamiętnik Piotra Wysockiego o powstaniu 29 listopada 1830 roku", Paryż, 1867. Pamiętnik opisuje wydarzenia Nocy Listopadowej, został napisany w Warszawie 9 grudnia 1830 r. Wydanie paryskie z 1867 r. wraz z komentarzem Leonarda Rettla i fragmentem wspomnień Agatona Gillera. Wydanie krajowe (2006 r.) jest wiernym przedrukiem tekstu wydania paryskiego z 1867 r. Istniały prace Piotra Wysockiego niepublikowane, o których wspomina Aleksander Kraushar[11].

[edytuj] Postać Piotra Wysockiego w literaturze

Bohater dramatów: "Noc Listopadowa" Stanisława Wyspiańskiego, III części "Dziadów" Adama Mickiewicza, "Niebezpiecznie panie Mochnacki" Jerzego Mikke, powieści Edmunda Jezierskiego: "Noc Listopadowa (Piotr Wysocki)", "W pętlach bezwładu", Walerego Przyborowskiego "Reduta Woli", Jerzego Andrzejewskiego "100 lat temu i dziś". Sprzysiężenie Wysockiego przedstawione jako spisek koronacyjny w "Kordianie", Juliusza Słowackiego, gdzie pewne cechy Piotra Wysockiego niesie postać Podchorążego. W scenie Salon warszawski III części "Dziadów" Wysocki wypowiada zdanie:

"Powiedz raczej: na wierzchu. Nasz naród jak lawa,
 Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,
 Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi;
 Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi."

popularny lecz imaginacyjny[12] wizerunek Piotra Wysockiego wg sztychu francuskiego - litografia François Le Villaina

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ popiersie ze Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, po 1945 r. zaginione i odnalezione w 1978 r., odsłonięte w Łazienkach w 150 rocznicę Powstania Listopadowego 29 listopada 1980 r. - więcej Popiersie Piotra Wysockiego,
  2. ↑ 2,0 2,1 "W czasie trwania powstańczej kampanii dosłużył się stopnia pułkownika" za (wstępem red. D. H. Grasiewicz do): Pamiętnik Piotra Wysockiego. Warszawa: Redakcja Wydawnictw WAT, 2006, s. 7. ISBN 8389399342. 
  3. ↑ za : Pamiętnik Piotra Wysockiego. Warszawa: Redakcja Wydawnictw WAT, 2006, ss. 35-36. ISBN 8389399342. 
  4. ↑ "Polacy! Godzina zemsty wybiła, dzisiaj umrzeć lub zwyciężyć potrzeba. Idźmy!... a piersi nasze niech będą Termopilami dla wrogów." za T. Łepkowski "Piotr Wysocki" wg Józef Patelski: Wspomnienia wojskowe 1823 - 1831, Wilno, 1914, inne opracowania przytaczają zbliżone wersje
  5. ↑ od maja do września 1831 r. dowodził pułkiem, jak i po powrocie do Polski z zesłania, Piotra Wysockiego tytułowano pułkownikiem, co pozwala domniemywać, że oddaje przyznany stopień w obronie Warszawy 1831, którego dokumentacja zaginęła wraz z upadkiem Powstania Listopadowego. Autor biografii Piotra Wysockiego podaje stopień majora, a "pułkownik" używa w cudzysłowie, ponieważ nie udało się mu odszukać potwierdzenia w dokumentach, za T. Łepkowski, "Piotr Wysocki", str. 186
  6. ↑ po raz trzeci skazany za ucieczkę z zesłania na karę tysiąca kijów - w praktyce oznaczającą wyrok śmierci
  7. ↑ 15 października 1857 r. wg "starego stylu" (tj. kalendarza juliańskiego) obowiązującego wówczas w Rosji - daty przytaczanej w niektórych dokumentach
  8. ↑ dom Piotra Wysockiego spłonął w 1939 r.
  9. ↑ fakt wydania pamiętnika nie był powszechnie znany - m.in. biografowi Piotra Wysockiego - "Prace własne "pułkownika" nie zachowały się..." za T. Łepkowskiemu, "Piotr Wysocki", str. 146
  10. ↑ T. Łepkowski, str. 147
  11. ↑ "Fragmenty odnalezionego pamiętnika Piotra Wysockiego" za T. Łepkowski, str. 179
  12. ↑ "...portret "tradycyjny", lecz nieprawdziwy, będący wytworem fantazji artysty." - za T. Łepkowski "Piotr Wysocki", po str. 96

[edytuj] Literatura

  • Piotr Wysocki: Pamiętnik Piotra Wysockiego o powstaniu 29 listopada 1830 roku (Biblioteka Ludowa Polska). T. I i II. Paris (Paryż): Księgarnia Luxemburska, 1867. 
  • Piotr Wysocki: Pamiętnik Piotra Wysockiego. Danuta Hanna Grasiewicz (red., ed. i oprac.). Warszawa: Redakcja Wydawnictw Wojskowej Akademii Technicznej, 2006. ISBN 8389399342. 
  • Tadeusz Łepkowski: Piotr Wysocki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1981. ISBN 8321402100. 
  • Juliusz Stanisław Harbut: Noc Listopadowa w świetle i cieniach historii i procesu przed najwyższym sądem kryminalnym. Warszawa: Książnica Atlas, 1930. 

Wielka czaszka na Białym Domu
Do tej pory wsławili się rzutem martwym kotem w McDonaldzie i urządzeniem orgii w moskiewskim muzeum biologii. Teraz artystyczna grupa "Wojna" postanowiła zaistnieć w inny, niemniej spektakularny sposób.
Najstarsza rodzina brutalnie zamordowana
Najstarsza zidentyfikowana rodzina pochodząca z epoki kamienia została brutalnie zamordowana - wynika z analizy przeprowadzonej przez archeologów.
Włochy nie chcą cudzoziemców
Włoski minister spraw wewnętrznych Roberto Maroni, chce zamknięcia granic przed robotnikami spoza Unii Europejskiej. Głównym argumentem przemawiającym za tym pomysłem ma być, zdaniem Maroniego, konieczność pomocy cudzoziemcom przebywającym już na terenie Włoch. Granice Włoch dla obcokrajowców mają zostać zamknięte na dwa lata.
Bezdomny musi zapłacić 101 milionów
Bezdomny mężczyzna został skazany przez sąd w Los Angeles na karę więzienia za podpalenie lasu. Oprócz tego będzie go to sporo kosztować. Pożar wzniecony przez Stevena Butchera dwa lata temu, był piątym pod względem strat w historii Kalifornii.
Tłum Chińczyków wściekły na władze
Choć władze zajęły ich domy i ziemię pod inwestycje, to tysiące Chińczyków z miejscowości Longan w północno-zachodniej prowincji Gansu, nie dały za wygraną i siłą postanowiły wyrazić swój sprzeciw.
Linki: Strona gwna