Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Piwnica pod Baranami – kabaret, który współtworzyli krakowscy artyści teatru. W Piwnicy powstawały przez lata piosenki i krótkie formy sceniczne.

[edytuj] Historia

Scena Piwnicy

Założony m.in. przez Piotra Skrzyneckiego (właściwie przez kilkoro studentów krakowskich uczelni) w 1956 roku w piwnicach Pałacu pod Baranami pierwotnie miał być miejscem spotkań krakowskich studentów. Oficjalnie Piwnicę otwarto 26 maja 1956 r. Wśród załozycieli Piwnicy był także i Bronisław Chromy i Krzysztof Penderecki.

W pierwszych występach udział brali m.in. Piotr Skrzynecki, Joanna Olczak-Ronikier, Barbara Nawratowicz, Krzysztof Litwin, Tadeusz Kwinta, Mieczysław Święcicki, Mirosław Obłoński, Wiesław Dymny, Kika Lelicińska, Irena Kika Szaszkiewiczowa, Jan Güntner, Joanna Plewińska, Maria Nowotarska. Kierownikiem literackim i autorką scenografii, "mózgiem i duszą Piwnicy" była Janina Garycka.

W Piwnicy pod Baranami przez pewien czas występowały zespoły jazzowe Krzysztofa Komedy i Andrzeja Kurylewicza.

W latach sześćdziesiątych pojawili się: Ewa Demarczyk, która wraz z kompozytorem Piwnicy Zygmuntem Koniecznym wypromowała kabaret na całą Polskę, śpiewający poeta Leszek Długosz, kompozytorzy Stanisław Radwan i Andrzej Zarycki, Krystyna Zachwatowicz.

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych powstały najsłynniejsze utwory a zespół zyskał sobie opinię jednej z najlepszych grup artystycznych w kraju. Za teksty służyły dzieła o najróżniejszej tematyce i nastroju: od Pieśni nad pieśniami poprzez wywiad z Ariadną Gierek po opis rozmnażania ślimaków z dawnej encyklopedii.

Po 1976 roku z Piwnicy odeszło wielu artystów: Ewa Demarczyk, Krystyna Zachwatowicz, Mirosław Obłoński, Krzysztof Litwin, Mieczysław Święcicki. Piotr Skrzynecki przyjął na ich miejsce do kabaretu wiele nowych twarzy – m.in. Annę Szałapak, Halinę Wyrodek, Olę Maurer, Andrzeja Maja, Marka Grechutę, Jacka Wójcickiego, Grzegorza Turnaua, Tamarę Kowalską, Ewę Wnukową, Beatę Rybotycką, Dorotę Ślęzak, Małgorzatę Górnisiewicz, Zbigniewa Raja, Kazimierza Madeja, Leszka Wójtowicza i Konrada Mastyłę. Muzykę tworzyli obok dotychczasowych kompozytorów Zbigniew Preisner i Jan Kanty Pawluśkiewicz oraz Zbigniew Raj.

Okrągłe rocznice powstania kabaretu znane były z hucznych obchodów, m.in. 1966, 1972, 1976, 1986, 1996, 2006. Tradycją stały się też urodziny Piotra Skrzyneckiego, obchodzone po jego śmierci w formie urodzinowych koncertów w Teatrze im. Słowackiego.

Po Å›mierci Piotra Skrzyneckiego w 1997 r. Piwnica zostaÅ‚a zamkniÄ™ta. Rok później wznowiÅ‚a dziaÅ‚alność z częściÄ… dawnych Piwniczan i mÅ‚odymi artystami, chociaż wielu pamiÄ™tajÄ…cych kabaret sprzed lat zgadza siÄ™ z opiniÄ… Leszka DÅ‚ugosza, że "Pod Baranami też już dzisiaj inny czas"^{[potrzebne ÅºródÅ‚o]}. Obecnie koncerty prowadzi Marek PacuÅ‚a, a dyrektorem Piwnicy jest Piotr Ferster.

[edytuj] Jazz w Piwnicy

Pod koniec lat 50. Piwnica stała się centrum jazzu w Polsce. Grali tutaj: Jerzy Matuszkiewicz, Andrzej Trzaskowski, Krzysztof Komeda, Andrzej Kurylewicz, Jan Ptaszyn Wróblewski, Andrzej Dąbrowski, Wojciech Karolak, Zbigniew Namysłowski, śpiewała Wanda Warska. Środowisko jazzowe wspierali: Jerzy Skarżyński, Leopold Tyrmand i bracia Fersterowie.

W latach 60. rozpoczęli koncerty w Piwnicy: Tomasz Stańko, Zbigniew Seifert, Janusz Muniak, Jan Jarczyk, Janusz Stefański.

W latach 70. i 80.: Jarosław Śmietana, Krzysztof Ścierański, Andrzej Cudzich, Marek Bałata, Jazz Band Ball Orchestra i grupa Osjan.

Do tradycji tej powrócono w 1996, organizując cykliczny Letni Festiwal Jazzowy w Piwnicy pod Baranami. Od początku 2007 reaktywował się Jazz Club pod Baranami – Old Jazz Swinging Stars (grający w czwartki).

[edytuj] Åšrodowisko piwnicy

Rafał Jędrzejczyk, artysta Piwnicy, podczas występu na XXXVIII FMFT

Środowisko Piwnicy tworzyli też Bronisław Chromy, Krzysztof Penderecki, Andrzej Wajda, Jerzy Turowicz, Kazimierz Wiśniak, Dorota Terakowska, Leszek Wójtowicz, Anna Dymna, Jan Nowicki, Agnieszka Osiecka, Zbigniew Książek, Elżbieta Towarnicka.

Przyjaciele Piwnicy to między innymi Marian Eile, Sławomir Mrożek, Czesław Miłosz, prof. Andrzej Szczeklik.

Z Piwnicą współpracował również Alosza Awdiejew.

Inni artyści mający w swojej historii "piwnicowy" epizod, to Konrad Materna

W godzinach południowych i popołudniowych środowisko "Piwnicy" spotyka sie w barze Vis-à-vis (obok Piwnicy).

[edytuj] Książki o Piwnicy

• "Piwnica pod Baranami" – Joanna Olczak-Ronikier (1994)
• "Piotr" – Joanna Olczak-Ronikier (1998)

[edytuj] Materiały filmowe o Piwnicy

Antoni Krauze nakręcił czteroczęściowy film "Piwnica pod Baranami Piotra Skrzyneckiego".

• Część I: Przychodzimy, odchodzimy (1956-1964)
• Część II: Grand Vals Brillante (1964-1976)
• Część III: Dezyderata (1976-1989)
• Część IV: Ta nasza mÅ‚odość (1989-1996)

[edytuj] Wybrane najsłynniejsze pieśni śpiewane w Piwnicy pod Baranami

• " A rivederci" - wyk.Zbigniew Raj
• "Akt abolicji" - wyk.Zbigniew Raj
• "Ballada o cudownych narodzinach BolesÅ‚awa Krzywoustego" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "BiaÅ‚e zeszyty" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Betlejem Polskie" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "CaÅ‚Ä… noc padaÅ‚ Å›nieg" – wyk. Beata Rybotycka,
• "Czarne anioÅ‚y" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Czas" – wyk. Beata Rybotycka, Grzegorz Turnau,
• "Dezyderata" – wyk.zespół,
• "Duet miÅ‚osny pchÅ‚y i sÅ‚onia" – wyk. Anna SzaÅ‚apak Zbigniew Preisner,
• "Do polityka" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Do przyjaciół gówniarzy (Kielce)" – wyk. Zbigniew Raj,
• "Grajmy Panu" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Grande valse brillante" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Groszki i róże" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Ja na rozbitej pÅ‚ynÄ™ Å‚odzi" - wyk.Zbigniew Raj
• "Jaka szkoda" – wyk. Leszek DÅ‚ugosz,
• "Jaki Å›mieszny" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "JÄ™czmienny Å‚an" – wyk. MieczysÅ‚aw ÅšwiÄ™cicki,
• "Jurgowska karczma" – wyk. Leszek DÅ‚ugosz,
• "Leokadia" – wyk. zespół,
• "Karuzela z Madonnami" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "KolÄ™da dla nieobecnych" – wyk. Beata Rybotycka,
• "KolÄ™da na koniec wieku" – wyk. Jacek Wójcicki,
• "KoÅ‚ysanka" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Konie Apokalipsy" – wyk. Jacek Wójcicki,
• "MarszaÅ‚ek Koniew" – wyk. Jacek Wójcicki,
• "Matka Boska CzÄ™stochowska" - wyk.Ola Maurer
• "Moja litania" – wyk. Leszek Wójtowicz,
• "MuszÄ™ coÅ› zrobić..." – wyk. Dorota ÅšlÄ™zak,
• "Niech pan zajmie mi miejsce" - Zbigniew Raj,
• "O groblach, na groblach" – wyk. A. Maurer, B. Rybotocka, R. JÄ™drzejczyk,
• "PocaÅ‚unki" – wyk. Tamara Kalinowska,
• "Plac na Groblach" – wyk. Grzegorz Turnau,
• "Przychodzimy, odchodzimy" – wyk. zespół,
• "Samotność" – wyk. Ewa Demarczyk/MirosÅ‚aw ObÅ‚oÅ„ski,
• "Sekretarka" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Skrzypek Hercowicz" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Spanioletta" - wyk.zespół
• "Szewczyk" – wyk. Ola Maurer,
• "Taki pejzaż" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Ta nasza mÅ‚odość" – wyk. Halina Wyrodek,
• "Tarantula" - wyk.Ewa Wnukowa
• "To siÄ™ nie zdarzy" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Tomaszów" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "Ucisz serca" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Walc" – wyk. Tamara Kalinowska,
• "Wiersze BaczyÅ„skiego" – wyk. Ewa Demarczyk,
• "WieÅ›niacze życie" – wyk. zespół,
• "Wszystko byÅ‚o tak dobrze"(Przyjemny nastrój) - wyk.zespół
• "Wszystko siÄ™ jeszcze da odkrÄ™cić" – wyk. RafaÅ‚ JÄ™drzejczyk,
• "Zaklinanie, czarowanie" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,
• "Zegarek" – wyk. Anna SzaÅ‚apak,

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona zespoÅ‚u
• Album fotografii Andrzeja Kobosa
• Letni festiwal jazzowy w Piwnicy pod Baranami
• Piwnica pod Baranami – to trwa już 50 lat
• Reaktywacja Jazz Klubu w Piwnicy