Plebiscyt na Warmii i Mazurach
Z Wikipedii
Plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu 11 lipca 1920 – jeden z dwóch[1] plebiscytów dot. Polski, wyznaczonych w 1919 r. w wersalskim traktacie pokojowym, kończącym I wojnę światową. Nad ich przebiegiem czuwały komisje międzysojusznicze powołane przez Ligę Narodów.
Argumentem na rzecz włączenia tego obszaru do Polski było przede wszystkim to, że, według danych polskich, 80% [2]jego ludności posługiwało się w życiu codziennym lokalnym wariantem języka polskiego – a więc, zgodnie z przyjętą w traktacie wersalskim zasadą tworzenia państw narodowych, obszar ten powinien był znaleźć się w Polsce. Podnoszono też argument historyczny: przed 1772 rokiem część tych ziem (Warmia i Powiśle) wchodziła w skład Rzeczypospolitej. Traktat wersalski nie przyznawał jednak Polsce żądanych obszarów, pozostawiając decyzję o ich państwowej przynależności zamieszkałym tam Mazurom, Warmiakom i Powiślakom. Wyjątkiem było włączenie w skład RP części powiatu nidzieckiego z Działdowem w lutym 1920 roku. Motywowane to było gospodarczymi interesami Polski (przez Działdowo przebiegała linia kolejowa z Warszawy do Gdańska).
Spis treści |
[edytuj] Obszar plebiscytowy
Obszar plebiscytowy obejmował trzy powiaty na Warmii (miasto Olsztyn, powiaty ziemskie olsztyński i reszelski), osiem powiatów na Mazurach (ostródzki, niborski, szczytnieński, piski, ełcki, olecki, giżycki i mrągowski) i cztery powiaty na Powiślu (suski, kwidzyński, sztumski i malborski). Jak można zauważyć, nie obejmował on północnej części Warmii oraz okręgu Elbląga, należących do 1772 roku do Polski.
[edytuj] Organizacja głosowania
Przeprowadzenie plebiscytu nadzorowały komisje alianckie, których siedzibami były Kwidzyn i Olsztyn. Polską akcją wyborczą kierował Mazurski Komitet Plebiscytowy, Warmiński Komitet Plebiscytowy oraz Mazurski Związek Ludowy.
[edytuj] Wyniki
Wyniki plebiscytu były dla Polski druzgocącą klęską. W okręgu olsztyńskim za Niemcami opowiedziało się 363 209 osób, za Polską – 7 980, w okręgu kwidzyńskim za Niemcami 96 894, za Polską – 7 947. W obu okręgach za Polską głosowało 3,4% uprawnionych. Najwięcej głosów za Polską padło w powiatach sztumskim (19,07%) i olsztyńskim (13,47%), najmniej zaś w okręgach mazurskich (np. w powiecie Olecko tylko 2 głosy na prawie 30 tys. biorących udział w plebiscycie, stąd późniejsza niemiecka nazwa miasta Treuburg).
W całości za przyłączeniem do Polski opowiedziały się cztery gminy mazurskie (trzy w pow. ostródzkim i jedna w okręgu nidzickim), cztery warmińskie (trzy w pow. olsztyńskim ziemskim i jedna w okręgu Reszel) oraz pięć leżących na Powiślu.
[edytuj] Przyczyny niepowodzenia opcji polskiej
Na niekorzystny dla Polski wynik złożyło się szereg przyczyn. Po pierwsze strona niemiecka dysponowała olbrzymią przewagą materialną, organizacyjną i propagandową. Wpływ na przebieg kampanii plebiscytowej miała terrorystyczna działalność niemieckich bojówek, a także stronnicza nieraz postawa Komisji Międzysojuszniczej (głównie jej włosko-brytyjskiej części, francuska była nastawiona bardziej propolsko). Poza tym na kartach wyborczych zamiast słowa Niemcy wydrukowane były słowa Prusy Wschodnie. Mazurzy i Warmiacy mieli zatem wybierać między doskonale im znanymi Prusami Wschodnimi, a odrodzonym państwem polskim, z którym stracili łączność w 1772 roku (Warmiacy i Powiślacy), albo nie posiadali jej nigdy wcześniej (Mazurzy). Ponadto plebiscyt odbył się w bardzo trudnym dla Polski momencie, w czasie ofensywy wojsk bolszewickich w trakcie wojny polsko-bolszewickiej, co dawało niemieckiej propagandzie pretekst do określania Polski mianem państwa sezonowego.
Kolejną ważną przyczyną był fakt przywiezienia na ten teren przez władze niemieckie około 100 000 osób, przeważnie emigrantów z Zagłębia Ruhry, jako urodzonych na terenie Mazur[potrzebne źródło] (analogicznie do plebiscytu górnośląskiego, gdzie strona polska poprosiła o udział emigrantów w głosowaniu, którzy jednak głosowali głównie za Niemcami). Te osoby stanowiły 30% do 40% głosujących w mazurskich powiatach i w ponad 95% głosowały za pozostaniem w Prusach Wschodnich[3].
Ostatecznie niemal cały obszar plebiscytowy pozostał w granicach Niemiec, Polsce przyznano jedynie 8 gmin (5 na Powiślu i 3 na Mazurach), a granica między Polską a Niemcami biegła odtąd wzdłuż wschodniego brzegu Wisły.
[edytuj] Przypisy
- ↑ Zaplanowane były trzy plebiscyty:
1) na Górnym Śląsku
2) na Warmii, Mazurach i Powiślu
3) na Śląsku Cieszyńskim, Spiszu i Orawie
Od tego ostatniego, na skutek nacisków premiera Czechosłowacji Edwarda Benesza, Polska odstąpiła w lecie 1920 r., w związku z fatalną sytuacją w wojnie polsko-bolszewickiej. - ↑ wg źródeł niemieckich- tylko 10% [1]
- ↑ http://de.wikipedia.org/wiki/Masuren_%28Volk%29
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Przygotowania plebiscytowe strony polskiej i niemieckiej (artykuł z galerią zdjęć)
| Ameryka przede wszystkim |
 Edukacja, opieka zdrowotna i kryzys finansowy - tym razem tylko na tematy krajowe dyskutowali podczas debaty prezydenckiej John McCain i Barack Obama. W zgodnej opinii komentatorów, dla republikanina była to ostatnia szansa na uzyskanie przewagi nad demokratą.
|
| Tusk obiecywał: nie będzie problemów logistycznych |
 "Będziemy czasami się spierać na tematy ważne, jak długość misji wojskowych w Iraku czy tarcza antyrakietowa, ale z całą z pewnością problemy logistyczne i organizacyjne nie będą stanowiły problemu." Kto jest autorem tych słów? Premier Donald Tusk.
|
| Korea grozi zerwaniem kontaktów z Koreą |
 Korea Północna zagroziła zerwaniem wszelkich kontaktów z Koreą Południową. Phenianowi nie podoba się "bezkompromisowa i konfrontacyjna postawa" prezydenta południowego sąsiada.
|
| Była Pierwsza Dama złamała miednicę |
 Środa nie była łaskawa dla przedstawicieli amerykańskiej śmietanki politycznej. Najpierw problemy z sercem miał wiceprezydent Dick Cheney, a później z Waszyngtonu nadeszła informacja, że była Pierwsza Dama, Nancy Reagan, złamała miednicę.
|
| Unia przebuduje system finansowy |
 - Jesteśmy jednomyślni w odpowiedzi na kryzys. Przebudowa musi być globalna - powiedział na zakończenie pierwszego dnia obrad szczytu UE w Brukseli prezydent Francji Nicolas Sarkozy. Szczyt nie podjął jeszcze decyzji, czy wznowić negocjacje z Rosją.
|