Podtlenek azotu
Z Wikipedii
| Podtlenek azotu | ||||||||||
|
||||||||||
 |
||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC): | ||||||||||
| tlenek diazotu | ||||||||||
| Inne nazwy | tlenek dwuazotu | |||||||||
| Wzór sumaryczny | N2O | |||||||||
| Masa molowa | 44,0128 g/mol | |||||||||
| WyglÄ…d | bezbarwny gaz | |||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||
| Numer CAS | 10024-97-2 | |||||||||
|
||||||||||
|
||||||||||
| Niebezpieczeństwa | ||||||||||
 |
||||||||||
| Klasyfikacja UE | Treść oznaczeń: O - silny utleniacz |
|||||||||
| NFPA 704 |
0
2
0
Ox
|
|||||||||
| Zwroty ryzyka | R: 8 | |||||||||
| Zwroty bezpieczeństwa | S: 38 | |||||||||
| Numer RTECS | QX1350000 | |||||||||
| Podobne zwiÄ…zki | ||||||||||
| Podobne zwiÄ…zki | NO, NO2 | |||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków standardowych (25°C, 1000 hPa) |
||||||||||
| Klasyfikacja | ||||||||||
| ATC | N01AX13 | |||||||||
| Farmakokinetyka | ||||||||||
| Działanie | anestetyczne | |||||||||
| Okres półtrwania | mniej niż 5 minut | |||||||||
| Metabolizm | brak | |||||||||
| Wydalanie | płucne | |||||||||
| Uwagi terapeutyczne | ||||||||||
| Drogi podawania | wziewnie | |||||||||
Podtlenek azotu (N2O, nazwa systematyczna: tlenek azotu(I), zwany gazem rozweselającym) - nieorganiczny związek chemiczny tlenek azotu na I stopniu utlenienia. Związek ten jest często stosowany do znieczulania anestezjologicznego.
W temperaturze pokojowej jest to bezbarwny, niepalny gaz o słabej woni i słodkawym smaku. Temperatura topnienia –91°C, temperatura wrzenia –88°C.
Podtlenek azotu można otrzymać przez termiczny rozkład azotanu amonu w temperaturze 170°C. Gaz o wysokiej czystości do celów laboratoryjnych otrzymuje się poprzez wkraplanie kwasu azotowego do roztworu mocznika w stężonym kwasie siarkowym, a następnie przepuszczanie przez płuczkę z roztworem wodorotlenku sodu.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Gaz ten został odkryty przez Josepha Priestleya w 1772; w latach 90. XVIII wieku Humphry Davy przeprowadzał na sobie i swoich przyjaciołach (m.in. na poetach Samuelu Taylorze Coleridge'u i Robercie Southeyu) eksperyment sprawdzający działanie gazu na organizm człowieka. Okazało się, że gaz uśmierza ból, a osoba poddana jego działaniu pozostaje częściowo świadoma. Właściwość ta została wkrótce wykorzystana głównie w zabiegach dentystycznych oraz w znieczuleniu w czasie porodu. Po raz pierwszy własności anestetyczne podtlenku azotu wykorzystał amerykański dentysta Horace Wells, który praktykował w Hartford w stanie Connecticut (USA).
[edytuj] Zastosowanie
[edytuj] Gaz anestetyczny
Podtlenek azotu jest powszechnie wykorzystywany jako jeden ze składników znieczulenia ogólnego złożonego. W mieszaninie z tlenem w stężeniu do 70% jest nośnikiem innych gazów anestetycznych. Stosuje się go również w połączeniu z dożylnymi lekami znieczulającymi, opioidami i lekami zwiotczającymi. Ma silne działanie przeciwbólowe, znacznie zaś mniejsze nasenne, praktycznie nie działa zwiotczająco na mięśnie. MAC dla podtlenku azotu wynosi 104% co oznacza, że nie może być stosowany samodzielnie do znieczulenia chirurgicznego. Wykazuje niewielkie właściwości euforyzujące, z tego powodu jest nazywany gazem rozweselającym. Podtlenek azotu inaktywuje kobalaminową formę witaminy B12, dlatego długotrwałe użycie dużych ilości może prowadzić do objawów niedoboru witaminy B12 - anemii i neuropatii, może uszkadzać szpik kostny i ma negatywny wpływ na jajniki i jądra. Nie dotyczy to jednak sporadycznego użycia tego gazu. Objawy użycia mogą również przypominać stan zatrucia alkoholowego.
Podtlenek azotu bardzo szybko i dobrze wchłania się z płuc do krwi i przenika do tkanek organizmu. Jest też szybko usuwany, tą sama drogą (przez płuca).
Stosowanie tego gazu, powoduje ryzyko niedotlenienia tkanek (dlatego używa się go tylko w mieszaninach z tlenem), jednak jeśli do niego nie dojdzie, działania niepożądane są bardzo niewielkie. Na skutek przenikania N2O do zamkniętych przestrzeni zawierających powietrze, może dojść do różnorodnych, krótkotrwałych zaburzeń, np. na skutek przedostawania się gazu do ucha środkowego, pacjent, może przez pewien czas po operacji gorzej słyszeć. Są to jednak działania ustępujące z reguły samoistnie. Niebezpieczne są natomiast zanieczyszczenia, często znajdujące się w butlach z N2O, np. NO.
Bardzo ciekawym faktem dotyczącym tego gazu jest zmniejszanie się tolerancji organizmu na tą samą dawkę - w przeciwieństwie do większości narkotyków, po dłuższym używaniu N2O, zmniejszona dawka może dać taki sam efekt jak na początku.
[edytuj] Dodatek do żywności
Podtlenek azotu jest dopuszczony do użytku jako dodatek do żywności. Jest doskonale rozpuszczalny w tłuszczach, co wykorzystano w przemyśle spożywczym do tworzenia piany, szczególnie z bitej śmietany w sprayu. Wypełnia się nim również opakowania zawierające łatwo psujące się produkty, takie jak chipsy ziemniaczane. Na liście dodatków spożywczych legalnie dopuszczonych w Unii Europejskiej, tzw. liście E posiada oznaczenie E-942.
[edytuj] Tuning samochodowy
Zobacz więcej w osobnym artykule: nitro (motoryzacja).Podtlenek azotu jest też stosowany w tuningu samochodowym (NOS - Nitrous Oxide System). Jest on wtryskiwany do cylindrów, co gwałtownie zwiększa szybkość spalania mieszanki i powoduje chwilowy wzrost mocy silnika. Efekt jest natychmiastowy, jednak użycie może być tylko krótkotrwałe, ze względu na wytrzymałość silników.
[edytuj] Paliwo rakietowe
Podtlenek azotu jest też stosowany jako utleniacz w paliwie do silników rakietowych. Został użyty np. w pierwszym komercyjnym statku kosmicznym SpaceShipOne.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona poświęcona N2O - Erowid Nitrous Oxide Vault
Dekstrometorfan • Dizocilpina • Etycyklidyna • Fencyklidyna • Ketamina • Muscimol • Pentazocyna • Podtlenek azotu • Rolicyklidyna • Salvinorin A • Tenocyklidyna
Przeczytaj też zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych na Wikipedii!
Wikiprojekt: Nauki medyczne • Portal: Nauki medyczne
| Prezes Ekstraklasy o wstępnym terminie startu rozgrywek |
|
- Przede wszystkim chcielibyśmy przeprosić kibiców za całe zamieszanie. Niestety, nie mieliśmy innego wyjścia, jak tylko przełożyć start rozgrywek - powiedział w wywiadzie dla "Przeglądu Sportowego" prezes spółki Ekstraklasa SA, Andrzej Rusko.
|
| W Radomiu eliminacje Pucharu Åšwiata strong man |
|
Z udziałem wielokrotnego medalisty mistrzostw świata strong man Mariusza Pudzianowskiego odbędą się 2 sierpnia na stadionie Radomiaka w Radomiu eliminacyjne zawody Pucharu Świata.
|
| "Tylko Jędrzejczak, Korzeniowski i Sawrymowicz" |
|
- Szanse na medale w Pekinie mają Otylia Jędrzejczak, Paweł Korzeniowski i Mateusz Sawrymowicz. Dla pozostałych sukcesem jest już wyjazd na igrzyska - mówi w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" trener pływaków Paweł Słomiński.
|
| "Listkiewicz dotrzyma słowa i odejdzie" |
|
- Jestem przerażony tym, że powinny rozpocząć się rozgrywki ligowe, a my tak naprawdę wiemy tylko, jaką piłką będą grać zawodnicy. To jest niedopuszczalna sytuacja - powiedział w wywiadzie dla "Przeglądu Sportowego" minister sportu, Mirosław Drzewiecki.
|
| Co dalej z ekstraklasÄ…? Albo stracÄ… kluby, albo... liga nie ruszy |
|
Polski Związek Piłki Nożnej i Ekstraklasa SA już wiedzą, że jeżeli Trybunał Arbitrażowy przywróci do ekstraklasy Zagłębie i Koronę, to jedynym w miarę sensownym rozwiązaniem będzie poszerzenie ligi do 18 drużyn. Jednak kluby, które teraz mają miejsce w elicie będą musiały podzielić się z lubinianami i kielczanami pieniędzmi ze sprzedaży praw telewizyjnych, niektóre z nich stracą w ten sposób blisko milion złotych.
|