Polecenia systemu operacyjnego Unix

Z Wikipedii

W systemach Unix oraz w systemach uniksopodobnych polecenia są często programami uruchamianymi z wiersza poleceń powłoki systemowej. Często różne powłoki mają dodatkowo wbudowane własne implementacje niektórych poleceń; np. zawierają wersję polecenia dostępnego jako /bin/echo. To, która wersja polecenia będzie wykonana domyślnie zależy od tego, która powłoka jest używana oraz od konfiguracji systemu. Podstawową powłoką większości systemów Unix jest Bourne shell dostępna zwykle jako /bin/sh lub /usr/bin/sh, jednak częściej w pracy interaktywnej używa się wywodzących się z niej, bardziej rozbudowanych powłok takich jak bash, Korn shell, Z shell, czy też spokrewnionych C shell i tcsh, z nowszych popularność zyskuje fish (en). Większość powłok może być także używana jako języki skryptowe, co pozwala użytkownikowi na wykonywanie rozbudowanych poleceń wykorzystujących wiele programów oraz pisanie skryptów automatyzujących często wykonywane czynności. Za pomocą mechanizmów potoków i kolejek można w łatwy sposób przekazywać dane pomiędzy wieloma programami tworząc z nich bardziej skomplikowane narzędzia.

[edytuj] Zestaw najważniejszych poleceń

[edytuj] Zarządzanie plikami i systemem plików

cat – wypisywanie i łączenie plików
chattr – ustawianie dodatkowych atrybutów dla systemów plików ext2/ext3
chgrp – zmiana grupy pliku
chmod – zmiana praw dostępu do pliku
chown – zmiana właściciela/grupy pliku
cd – zmiana bieżącego katalogu, użyty bez argumentów powraca do katalogu domowego
cp – kopiowanie plików
df – wypisywanie wolnej przestrzeni zamontowanych systemów plików
du – wyświetla ilość miejsca zajmowanego przez pliki/katalogi
file - ustalanie typu danych zawartych w pliku
find – przeszukiwanie systemu plików
fsck - sprawdzanie integralności systemu plików
getfacl – odczytuje prawa dostępu z list ACL
ln – tworzenie dowiązań twardych i symbolicznych (patrz niżej)
lndir - tworzenie dowiązań do wszystkich plików w katalogu
ls – listowanie zawartości katalogu
lsof - wyświetlanie listy otwartych plików, oraz używających ich programów
mkdir – tworzenie katalogów
mkfifo - tworzenie kolejek
mount – montowanie urządzeń/zasobów w systemie plików (patrz niżej)
mv – przenoszenie/zmiana nazwy pliku
pwd – wydruk aktualnego katalogu
rcp -transfer plików na zdalny host
rm – usuwanie plików
rmdir – usuwanie katalogów
scp - transfer plików bezpiecznym kanałem, SSH, na zdalny host
setfacl – ustawia prawa dostępu list ACL
split - dzielenie pliku na kawałki
touch - zamiana daty ostatniej modyfikacji, lub dostępu do pliku bądź utworzenie pustego pliku
umount – odmontowanie zasobu z systemu plików (patrz mount)
unlink – wywołanie systemowe, usuwanie pliku lub katalogu

[edytuj] Zarządzanie procesami

anacron - wykonanie polecenia raz na jakiś czas
at - jednorazowe wykonywanie polecenia w określonym czasie
chroot - uruchomienie programu ze zmienionym katalogiem głównym
cron - regularne uruchamianie programów w określonym czasie
fg – przeniesienie procesu uruchomionego w tle na pierwszy plan
kill – przekazanie sygnału do procesu (domyślnie usunięcie wskazanego procesu)
killall - zakończenie wykonywania wszystkich procesów o podanej nazwie
ps – pobieranie informacji o aktywnych procesach
top – wyświetla najważniejsze procesy
watch - monitorowanie wyniku polecenia

[edytuj] Zarządzanie użytkownikami i systemem

halt – zatrzymywanie systemu
passwd – zmiana hasła
su – logowanie na konto innego użytkownika (patrz niżej)
sudo – uruchomienia aplikacji z uprawnieniami root
useradd, lub adduser - dodaje nowego użytkownika
w – podobnie jak who, jednak zawiera więcej informacji
who – wypisanie listy zalogowanych użytkowników wraz z dodatkowymi informacjami o nich
whoami – pokazuje bieżący efektywny uid, czyli identyfikator użytkownika, z którego prawami działamy
userdel - usuwa użytkownika

[edytuj] Przetwarzanie tekstu

cut – wycina określone znaki z wejścia (zazwyczaj z pliku)
grep – wypisywanie linii pasujących do wzorca
head - wypisanie pierwszych 10 linijek tekstu
more – rozwinięcie o sterowanie strumieniem
tail – wypisanie ostatnich 10 linijek tekstu, także używane w diagnostyce (patrz niżej)
tee – wypisywanie danych wejściowych na standardowe wyjście i do dowolnej liczby plików
vi – edycja plików tekstowych

[edytuj] Operacje wejścia/wyjścia

echo – druk na standardowe wyjście
printf - bardziej rozbudowane polecenie drukujące na standardowe wyjście.
read - wczytanie znaków z terminala

[edytuj] Inne

clear – wyczyszczenie konsoli/terminala
mail – zarządzanie pocztą
man – podręcznik elektroniczny
startx – uruchomienie środowiska X Window System
test - sprawdzanie typów plików i porównywanie wartości

[edytuj] Operatory (bash)

&& - wykonaj jeśli poprzednie polecenie zakończyło się sukcesem, np. `./configure && make bzImage`
; - bezwzględne wykonanie, np. `clear ; echo -e "Fajnie!"`
> - przekierowanie standardowego wyjścia (czyli to co program wypisze w konsoli) do pliku, np. `cat /proc/cpuinfo > ~/cpuinfo.txt`
< - przekierowanie do standardowego wejścia, np. `cat < /proc/cpuinfo`, jednak w efekcie to to samo co `cat /proc/cpuinfo` (w pierwszym przypadku dane wejściowe to plik skierowany na standardowe wejście, w drugim parametr przekazywany do programu, który znajduje, otwiera i czyta plik)
| - skierowanie standardowego wyjścia do potoku, który obsłuży program trzeci, np. `cat /etc/hosts | grep "192.168.0." | awk {print $1}`
`komenda` - wykonanie polecenie bashowego w trakcie wykonywania poprzedniego polecenia, np. `clear && echo -en "\033[1;31mInformacje o procesorze:\033[1;0m\n`cat < /proc/cpuinfo`\n"` - należy zwrócić uwagę na operator "`", przerywa on na chwilę działanie skryptu, wykonuje polecenie `cat` i kieruje standardowe wyjście w miejsce operatorów ``. Parametry programu echo - \033[y;xxm ustawiają kolory - y to kolor tła, x to kolor napisów.

[edytuj] Przykłady łączenia kilku poleceń

$ su -c "mount -t smbfs //inny_komputer/share /mnt/net_share; cp -r /mnt/net_share /home/uzytkownik/dane; chown uzytkownik:users -r /home/uzytkownik/dane; umount /mnt/net_share" – Podane polecenie skopiuje zawartość udostępnionych zasobów z inny_komputer, nada im odpowiednie prawa dostępu i potem odmontuje zasoby sieciowe. Wszystko jest wykonywane z poziomu roota, gdyż domyślnie tylko on może montować partycje i zasoby innych komputerów.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

ASTD współorganizatorem Międzynarodowego Kongresu Kadry

W dniach 24-27 listopada odbędzie się Międzynarodowy Kongres Kadry - VIII edycja Kongresu Kadry, po raz pierwszy w wydaniu międzynarodowym.

Obrady WTO na razie bez przełomu

W toczących się od poniedziałku rozmowach w Genewie na temat zniesienia barier w światowym handlu w ramach tzw. rundy z Dauhy do soboty nie udało się wypracować porozumienia.

Absurdalne zapisy blokują unijne dotacje

Bardzo dobry projekt może nie dostać dofinansowania, jeżeli np. przedsiębiorca wypełni wniosek... czarnym długopisem. Takie wątpliwe wymogi wymyślają urzędnicy - czytamy w "Rzeczpospolitej".

KE zamroziła ponad 2 mld euro dla Bułgarii

Komisja Europejska zamroziła znacznie więcej środków dla Bułgarii, niż ogłoszone w środę 825 mln euro z przedakcesjnych funduszy ISPA, PHARE i SAPARD - napisał bułgarski dziennk "Sega".

Betacom: 35 proc. zysku na dywidendę?

Zarząd Betacom zamierza wnioskować do Rady Nadzorczej i WZA o przeznaczenie na wypłatę dywidendy około 35 proc. zysku netto za rok obrotowy 2007/08. W kolejnych latach zarząd planuje rekomendować wypłatę dywidendy na poziomie 25-35 proc. zysku - poinformowała spółka w raporcie rocznym.

Linki: Strona g��wna

Encyklopedia