Z Wikipedii

Zasugerowano, aby ten artykuł zintegrować z artykułem Ustrój polityczny Polski. (dyskusja)

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: treść sekcji: obecnie posiadają jedno, trzy zdania; powinny być bardziej rozbudowane jak np. sekcja Obecna sytuacja. Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.

Ten artykuł jest częścią serii Polityka Polski
Prawo
Konstytucja Polskie prawo
Władza wykonawcza
Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów
Władza ustawodawcza
Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe
Władza sądownicza
Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny
Samorząd terytorialny
Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa
Kluby parlamentarne
PO PiS Lewica PSL
Wybory
Wybory w Polsce (po 1989): prezydenckie: 1990 1995 2000 2005 parlamentarne: 1989 1991 1993 1997 2001 2005 2007 samorządowe: 1990 1994 1998 2002 2006 europejskie: 2004 referenda: 1996 1997 2003

Głównymi elementami ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej są Władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza, przy czym władza zwierzchnia należy do Narodu.

Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat – dwuizbowy parlament. Władzę wykonawczą sprawują Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz Rada Ministrów, z Prezesem Rady Ministrów na czele.

Władzą sądowniczą, odrębną i niezależną od innych władz, są Sądy i Trybunały. Wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Trybunałami są Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (sędziowie Trybunału Konstytucyjnego w sprawowaniu swojego urzędu podlegają tylko Konstytucji).

Zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych wykonuje samorząd terytorialny: gminny, powiatowy i województwa. Podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina.

Spis treści 1 Obecna sytuacja 2 Następne spodziewane wybory (zgodnie z Konstytucją RP) 3 Fakty 3.1 Przegląd 3.2 Podział administracyjny 3.3 Święta narodowe 3.4 Konstytucja 3.5 System ustrojowy 3.6 Prawo wyborcze 3.7 Władza wykonawcza 3.7.1 Głowa państwa 3.7.2 Szef Rządu 3.7.3 Rząd 3.7.4 Wybory 3.7.5 Wyniki wyborów prezydenckich (2005) 3.8 Władza ustawodawcza 3.8.1 Wybory 3.8.2 Rezultat wyborów 3.9 Władza sądownicza 3.10 Partie polityczne i ich liderzy: 3.10.1 Partie konserwatywno-liberalne 3.10.2 Partie liberalno-demokratyczne 3.10.3 Partie konserwatywno-socjalne 3.10.4 Partie chrześcijańsko-konserwatywne 3.10.5 Partie narodowo-demokratyczne 3.10.6 Partie nacjonalistyczne 3.10.7 Partie socjaldemokratyczne 3.10.8 Partie socjalistyczne 3.10.9 Partie ludowe 3.10.10 Partie chłopskie populistyczne 3.10.11 Partie zielonych 3.10.12 Partie równouprawnienia kobiet 4 Zobacz też 5 Linki zewnętrzne

[edytuj] Obecna sytuacja

Ten artykuł lub sekcja wymaga uzupełnienia o najświeższe informacje. Niektóre treści są już nieaktualne. Uaktualnij artykuł tak, aby opisywał prawidłowo ostatnie wydarzenia i usuń ten szablon po zakończeniu prac.

Wybory prezydenckie w październiku 2005 roku w II turze wygrał narodowy konserwatysta z Prawa i Sprawiedliwości, urzędujący prezydent Warszawy Lech Kaczyński (54,04%), który pokonał liberała Donalda Tuska (45,96%) z Platformy Obywatelskiej.

Polski parlament (ciało ustawodawcze, inaczej legislatywa) składa się z dwóch izb. Izba wyższa (Senat) liczy 100 senatorów, izba niższa (Sejm) 460 posłów. Posłowie i senatorowie wybierani są w wolnych i powszechnych wyborach na 4-letnią kadencję. Wybory we wrześniu 2005 roku wygrała narodowo-konserwatywna i socjalna partia Prawo i Sprawiedliwość. Do Sejmu dostały się także: Platforma Obywatelska (partia liberalno-konserwatywna, chrześcijańsko-demokratyczna), Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej (chłopska partia populistyczna), Sojusz Lewicy Demokratycznej (partia socjaldemokratyczna), Liga Polskich Rodzin (partia narodowa), oraz Polskie Stronnictwo Ludowe (partia ludowa, chrześcijańsko-demokratyczna z programem przeznaczonym dla mieszkańców wsi i niewielkich miast).

Nowa Konstytucja (1997) oraz reforma administracyjna (1999) spowodowały konieczność nowelizacji ordynacji wyborczej (2001). Najistotniejsze zmiany, jakie wprowadzono w nowej ustawie, to zlikwidowanie tak zwanych list ogólnopolskich. Obecnie wszyscy posłowie lub senatora są wybierani bezpośrednio przez wyborców (podział mandatów poselskich odbywa się według metody d'Hondta, faworyzującej większe ugrupowania; senatorowie natomiast uzyskują mandaty w specyficznym systemie większości względnej, znanej jako Block Vote). Ordynacja wyborcza wymaga, by ugrupowania startujące w wyborach do izby niższej parlamentu uzyskały co najmniej 5% poparcia (dla partii koalicyjnych 8%), by uczestniczyć w podziale mandatów (wyłączając mniejszości narodowe, które zgodnie z Ustawą z dnia 12 kwietnia 2001 r "Ordynacja wyborcza do Sejmu RP i do Senatu RP" są zwolnione z wymogu przekroczenia 5 % progu wyborczego). Senatorowie są wybierani metodą większościową.

19 października 2005 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski przyjął dymisję rządu Marka Belki w związku z wynikiem wyborów parlamentarnych, powierzając mu zarazem sprawowanie władzy do czasu wyłonienia nowego rządu przez Prawo i Sprawiedliwość. Jednocześnie desygnował na stanowisko Prezesa Rady Ministrów Kazimierza Marcinkiewicza (PiS). Premier od czasu desygnowania miał dwa tygodnie na utworzenie swojego rządu. Celem Marcinkiewicza było utworzenie koalicji rządowej Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej (POPiS). Jednak do zawarcia koalicji nie doszło, dlatego też gabinet Marcinkiewicza pozostawał do maja 2006 rządem mniejszościowym (popieranym przez PiS, Samoobronę i LPR, choć ten układ często zawodził). W maju 2006 została zawarta formalna koalicja rządowa PiS, Samoobrony i LPR. Nowymi wicepremierami zostali Andrzej Lepper (4-krotnie skazany prawomocnymi wyrokami sądowymi), który objął także tekę ministra rolnictwa, oraz Roman Giertych (wcześniej twórca Młodzieży Wszechpolskiej, częstokroć oskarżanej o kryptofaszyzm), obejmując również tekę ministra edukacji narodowej. 14 lipca 2006 nastąpiła zmiana na stanowisku premiera – szefem nowego rządu został Jarosław Kaczyński.

[edytuj] Następne spodziewane wybory (zgodnie z Konstytucją RP)

• europejskie – 2009
• samorządowe – 2010
• prezydenckie – 2010
• parlamentarne – 2011

[edytuj] Fakty

[edytuj] Przegląd

Nazwa państwa:
Oficjalna nazwa:
Rzeczpospolita Polska
Oficjalna nazwa (skrócona):
Polska
Kod ISO 3166:
PL
Ustrój polityczny:
Zobacz artykuł główny: ustrój polityczny Polski
republika parlamentarna
Stolica i największe miasto:
Warszawa

[edytuj] Podział administracyjny

16 województw
379 powiatów: 314 ziemskich i 65 grodzkich
2479 gmin

[edytuj] Święta narodowe

Święto Konstytucji 3 maja (1791); Święto Niepodległości, 11 listopada (1918). Zobacz również Święta w Polsce

[edytuj] Konstytucja

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997; przyjęta w referendum powszechnym 25 maja 1997; podpisana przez Prezydenta RP 16 lipca 1997; weszła w życie 17 października 1997

[edytuj] System ustrojowy

Mieszanka kontynentalnego (napoleońskiego) prawa cywilnego oraz komunistycznego systemu teorii; zmiany nastąpiły po 1989 roku, kiedy to doszło do przeobrażeń demokratycznych; zgodność ustaw i uchwał z konstytucją jest gwarantowana przez Trybunał Konstytucyjny, który istnieje od 1986 roku; możliwość odwoływania się od decyzji sądu do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu.

[edytuj] Prawo wyborcze

Czynne: najpóźniej w dniu wyborów ukończone 18 lat; uniwersalne
Bierne: Sejm – 21 lat, Senat – 30 lat, Prezydent RP – 35 lat

[edytuj] Władza wykonawcza

• Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (zobacz: Prezydenci Polski)
• Prezes Rady Ministrów
• Rada Ministrów

[edytuj] Głowa państwa

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Aleksander Kaczyński (od 23 grudnia 2005), wybrany w wyborach jako kandydat z ramienia Prawa i Sprawiedliwości

• Zobacz: Prezydenci Polski

[edytuj] Szef Rządu

Prezes Rady Ministrów Donald Tusk

• Zobacz: Premierzy Polski

[edytuj] Rząd

Rząd Donalda Tuska

• Zobacz: Składy rządów polskich

[edytuj] Wybory

Prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję w dwóch turach (o ile w pierwszej turze nie zdobędzie 50%+1 głos); premier i członkowie rządu nominowani przez prezydenta i zatwierdzani przez Sejm.

• Zobacz: Wybory w Polsce

[edytuj] Wyniki wyborów prezydenckich (2005)

I tura

• Donald Tusk – 36,3% (wicemarszałek Sejmu, Platforma Obywatelska)
• Lech Kaczyński – 33,1 % (prezydent Warszawy, Prawo i Sprawiedliwość)
• Andrzej Lepper – 15,1 % (lider Samoobrony, Samoobrona)
• Marek Borowski – 10,3 % (były marszałek Sejmu, Socjaldemokracja Polska)
• Jarosław Kalinowski – 1,8 % (były wicepremier, Polskie Stronnictwo Ludowe)
• Janusz Korwin-Mikke – 1,4 % (Unia Polityki Realnej)
• Henryka Bochniarz – 1,3 % (Partia Demokratyczna-demokraci.pl)

II tura

• Lech Kaczyński – 54,04%
• Donald Tusk – 45,96%

• Zobacz: Wybory prezydenckie w Polsce w 2005 roku

[edytuj] Władza ustawodawcza

Dwuizbowy parlament składa się z Sejmu (460 miejsc; członkowie wybierani według systemu proporcjonalnego na czteroletnią kadencję) oraz Senatu (100 miejsc; członkowie wybierani według systemu większościowego na czteroletnią kadencję). W niektórych przypadkach Sejm i Senat obradujące wspólnie tworzą Zgromadzenie Narodowe.

[edytuj] Wybory

Wybory do Sejmu i Senatu odbyły się 21 października 2007.

[edytuj] Rezultat wyborów

Sejm – PO - 209, PiS - 166, LiD - 53, PSL - 31, Mniejszość Niemiecka - 1
Senat – PO - 60, PiS - 39, Włodzimierz Cimoszewicz - 1

• Zobacz: Wybory parlamentarne w Polsce 2007

[edytuj] Władza sądownicza

Władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały.

Wymiar sprawiedliwości tworzą Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Trybunałami są Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu.

[edytuj] Partie polityczne i ich liderzy:

---

[edytuj] Partie konserwatywno-liberalne

• Platforma Obywatelska – PO, Donald Tusk
• Unia Polityki Realnej – UPR, Wojciech Popiela

[edytuj] Partie liberalno-demokratyczne

• Partia Demokratyczna-demokraci.pl – PD, Janusz Onyszkiewicz

[edytuj] Partie konserwatywno-socjalne

• Prawo i Sprawiedliwość – PiS, Jarosław Kaczyński

[edytuj] Partie chrześcijańsko-konserwatywne

• Prawica Rzeczypospolitej – PR, Marek Jurek

[edytuj] Partie narodowo-demokratyczne

• Liga Polskich Rodzin – LPR, Sylwester Chruszcz
• Ruch Ludowo-Narodowy – RLN, Bogusław Kowalski
• Narodowy Kongres Polski – NKP, Zygmunt Wrzodak

[edytuj] Partie nacjonalistyczne

• Narodowe Odrodzenie Polski – NOP, Adam Gmurczyk
• Polska Partia Narodowa – PPN, Leszek Bubel

[edytuj] Partie socjaldemokratyczne

• Polska Lewica – PL, Leszek Miller
• Sojusz Lewicy Demokratycznej – SLD, Wojciech Olejniczak
• Unia Pracy – UP, Waldemar Witkowski
• Socjaldemokracja Polska – SDPL, Marek Borowski
• RACJA Polskiej Lewicy – RACJA PL, Maria Szyszkowska
• Demokratyczna Partia Lewicy – DPL, Ryszard Treliński

[edytuj] Partie socjalistyczne

• Polska Partia Pracy – PPP, Bogusław Ziętek
• Polska Partia Socjalistyczna – PPS, Bogusław Gorski
• Nowa Lewica – NL, Piotr Ikonowicz
• Unia Lewicy – UL, Piotr Musiał
• Komunistyczna Partia Polski – KPP, Józef Łachut

[edytuj] Partie ludowe

• Polskie Stronnictwo Ludowe – PSL, Waldemar Pawlak
• Polskie Stronnictwo Ludowe Piast – PSL Piast, Zdzisław Podkański

[edytuj] Partie chłopskie populistyczne

• Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej, Andrzej Lepper
• Samoobrona Patriotyczna, Marian Frądczyk

[edytuj] Partie zielonych

• Zieloni 2004, Agnieszka Grzybek i Dariusz Szwed
• Partia Zielonych – PZ, Grzegorz Kaczmarzyk
• Partia Zielonych RP, Jerzy Arent

[edytuj] Partie równouprawnienia kobiet

• Partia Kobiet, Anna Kornacka

[edytuj] Zobacz też

• Polskie partie polityczne

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Akty prawne:
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
  • Prawo wyborcze:
    • Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
    • Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
    • Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta
    • Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
    • Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego
  • Samorząd terytorialny:
    • Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
    • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
    • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
  • Władza sądownicza:
    • Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
    • Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
    • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych
    • Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
    • Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu
    • Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

Bin Laden na święto Izraela

Będzie nowe nagranie szefa Al-Kaidy Osamy Bin Ladena. Tematem będzie 60 rocznica powstania Izraela - podała jedna ze amerykańskich stron internetowych monitorująca treści terrorystyczne. Nagranie ma ujrzeć światło dzienne w ciągu 72 godzin.

Rozmowy o tarczy na kamiennej ławeczce

- Zapadły pewne konkrety organizacyjne w sprawie tarczy antyrakietowej - poinformował Lech Kaczyński po spotkaniu z George'm W. Bushem w Jerozolimie. Prezydent "poskarżył się" też, że rozmowa, która dotyczyła także Gruzji, toczyła się przy lodowatym wietrze na kamiennej ławeczce.

Konflikt Bush - Obama z Polską w tle

Rozmawiać z terrorystami to tak, jakby próbować powstrzymać Hitlera przed atakiem na Polskę - tak George Bush podsumował zapowiedzi Baracka Obamy, że zamierza rozmawiać z przywódcami państw wrogich USA. Na dodatek zrobił to w Knesecie, w przemówieniu krytykującym politykę appeasmentu. Na odpowiedź Obamy nie trzeba było długo czekać.

Przeproszą za "polskie obozy koncentracyjne"

Minister Radosław Sikorski rozmawiał z brytyjskim ambasadorem w Polsce na temat publikacji północnoirlandzkiego "Tyrone Courier" - mówi tvn24.pl rzecznik MSZ Piotr Paszkowski. W środę gazeta wydrukowała relację z wizyty w "polskich obozach koncentracyjnych". Wydawca gazety zapewnił w rozmowie z dziennik.pl, że przeprosi Polaków za to stwierdzenie.

Zobacz Donalda Tuska na Machu Picchu

Zapierające dech w piersiach widoki, niezwykła architektura i serdeczne przyjęcie przez przez potomków Inków. Premier Donald Tusk razem z żoną Małgorzatą zwiedzał ruiny słynnego miasta Inków Machu Picchu.

Linki: Strona g��wna