Portal:Dinozaury
Z Wikipedii
Dinozaury w polskiej Wikipedii
Niniejsza strona stanowi WikiPortal dla wszystkich osób zainteresowanych dinozaurami. Ma on za zadanie ułatwić autorom i czytelnikom dostęp do najciekawszych artykułów związanych z tymi interesującymi gadami ery mezozoicznej.
Osoby zainteresowane lekturą i rozwijaniem artykułów o dinozaurach zapraszamy na strony:
Wszelkie sprawy dotyczące działalności tego portalu omawiane są na stronie jego dyskusji.
Artykuł miesiąca
Jinlong (Yinlong downsi Xu, Forster, Clark & Mo, 2006) to 1,2 długości dwunożny roślinożerca najstarszy i najprymitywniejszy ceratops, jego szczątki odnaleziono w centralnej Azji, żył pod koniec jury 161-156 milionów lat temu. Być może często padał ofiarą guanlonga - najstarszego znanego, niedawno odkrytego, przedstawiciela rodziny tyranozaurów. Nazwa rodzajowa jinlonga pochodzi od mandaryńskich słów oznaczających "ukryty smok" - jest to nawiązanie do filmu Przyczajony tygrys, ukryty smok, którego część scen kręcono niedaleko lokalizacji, z której pochodzi jedyna znana dotychczas, a odkryta w 2004 roku, skamieniałość jinlonga - świetnie zachowany szkielet wraz z czaszką.
Jinlong jest najstarszym i najprymitywniejszym znanym przedstawicielem ceratopsów, więc jego odkrycie pozwoliło rzucić nieco światła na pochodzenie całej tej grupy. Mały rogowy dziób w przedniej części górnej szczęki jest cechą pozwalającą bez wątpienia uznać jinlonga za ceratopsa, ale posiadał on również cechy charakterystyczne dla pachycefalozaurów. Kość łuskowa posiadała na przykład charakterystyczną ornamentację, dotąd uważaną za autapomorfię (unikatową zaawansowaną cechę) pachycefalozaurów. Teraz wydaje się ona być po prostu synapomorfią (wspólną zaawansowaną cechą) marginocefali. Kolejnymi łącznikowymi cechami są, chociażby: względnie mała (w stosunku do reszty ciała) czaszka, pewne szczegóły w jej budowie, jak również konstrukcja miednicy. Co ciekawe, jego jeszcze bardzo pierwotna prakryza, była zbudowana na bazie kości łuskowej, a nie ciemieniowej jak u późniejszych ceratopsów. Odkrycie jinlonga nie tylko wspiera monofiletyczność marginocefali, ale również wskazuje, dzięki jego jeszcze pierwotniejszym cechom, na ich związek z heterodontozaurami. Dla marginocefali (pachycefalozaurów i ceratopsów) oraz heterodontozaurów utworzono więc nową grupę taksonomiczną - heterodontozaurokształtne.
Zobacz też...
Artykuły ważne dla osób zainteresowanych dinozaurami:
paleontologia – geologia – tabela stratygraficzna – ewolucja – gady – era mezozoiczna – wymieranie kredowe
Paleontolodzy: Halszka Osmólska, Robert Bakker – José Bonaparte – Barnum Brown – Edward Drinker Cope – Jerzy Dzik – John Bell Hatcher – Zofia Kielan-Jaworowska – Gideon Mantell – Othniel Charles Marsh – Hermann von Meyer – Henry Fairfield Osborn – Karol Sabath
Ciekawostki
Czy wiesz, że...
- najwyższym dinozaurem był zauroposejdon - osiągał wysokość do 18,5 m?
- najdłuższym dinozaurem był argentynozaur - osiągał długość do 40 m?
- największym lądowym drapieżnikiem wszech czasów był spinozaur - osiągał długość do 17 m, wysokość do 7 m oraz wagę 8-9 ton?
- najmniejszym dinozaurem był epidendrozaur - osiągał 12-15 cm długości, 5 cm wysokości i ważył ok. 100 g?
- prawdopodobnie stegozaur posiadał dwa równoległe ośrodki "mózgowe": właściwy mózg w czaszce i coś w rodzaju centrum koordynacyjnego w pokaźnej komorze zlokalizowanej w odcinku miedniczym?
- niektóre ankylozaury miały ogon zakończony kostną maczugą, ważącą do ok. 40 kg?
- pierwszymi dinozaurami były herrerazaury - żyły 228-225 mln lat temu?
- citipati była pokryta zaawansowanym upierzeniem i posiadała szerokie i obszerne skrzydła?
Kategorie artykułów
Kategoria główna: Dinozaury
Według systematyki:
Według okresu występowania: Dinozaury triasu – Dinozaury jury – Dinozaury kredy
Według położenia geograficznego: Dinozaury Afryki – Dinozaury Ameryki Południowej – Dinozaury Ameryki Północnej – Dinozaury Australii – Dinozaury Azji – Dinozaury Europy‎ – Dinozaury Indii i Madagaskaru
Artykuły do rozwinięcia
Część artykułów o dinozaurach znajduje się w stanie zalążkowym. Oto niektóre z nich:
abrozaur, agrozaur, alioram, ankylozaury, anserimim, argentynozaur, azendozaur, bahariazaur, bonitazaura, borogowia, cedarozaur, celurozaury, ceratopsy, ceratozaury, chebzaur, deltadrom, diplodoki, drawidozaur, driozaur, dryptozaur, eotyran, euhelop, europazaur, fabrozaur, fuwiangozaur, gasparinizaura, gilmoreozaur, gondwanatytan, hadrozaur, heterodontozaur, hipsylofodony, iguanodony, itemir, karcharodontozaury, katartezaura, labokania, liaoningozaur, masospondyle, minmi, nodozaur, ornitodesm, otnielozaur, ozraptor, owiraptorozaury, pachycefalozaury (rodzina), protoceratopsy, prozaurolof, rahonawis, saltazaur, sarkozaur, sarkolest, sinornitoid, sinozauropteryks, sinraptor, spinozaury, tenontozaur, tetanury, tornieria, trachodon, unenlagia, wulkanodon, zaurofaganaks, zauroposejdon, zaurornitolest, zuniceratops
Propozycje nowych artykułów
Propozycje nowych artykułów o dinozaurach znajdują się na bieżąco aktualizowanej stronie:
Oto niektóre z nich: awerostry, deinoncheiry, dinozaury w kulturze masowej, neoceratozaury, neoteropody, owiraptorokształtne
Ostatnie zmiany tematyczne
Na poniższych stronach można śledzić ostatnie edycje artykułów związanych z dinozaurami.
Zmiany z ostatnich 24 godzin w artykułach z kategorii Dinozaury (dotyczy również podkategorii)
Dinozaury w siostrzanych projektach
| Dinozaury na Wikispecies | Dinozaury na Wikicommons |
| Katalog gatunków | Grafiki |
 |
 |
| Armstrong: postawa dziennikarzy i kibiców może zakłócić moją misję |
|
Siedmiokrotny zwycięzca kolarskiego Tour de France - Lance Armstrong, wyjawił, że nadal nie jest pewien czy wystartuje w przyszłorocznej edycji wyścigu. Amerykanin wraca do zawodowego ścigania po trzech latach przerwy.
|
| 30 lat temu Rutkiewicz zdobyła Mount Everest |
|
16 października 1978 roku Wanda Rutkiewicz jako trzecia kobieta i pierwsza Europejka stanęła na wierzchołku najwyższego szczytu świata - Mount Everestu (8850 m). W tym samym dniu kardynał Karol Wojtyła został wyniesiony na Stolicę Piotrową.
|
| Hamilton: nie jestem zarozumiały i arogancki |
|
Kierowca McLarena, Lewis Hamilton, kategorycznie sprzeciwia się stwierdzeniom, że jest zarozumiały i arogancki. - Nigdy nie powiedziałem, że jestem najlepszym kierowcą - mówi Hamilton.
|
| 40. rocznica skoku w "21 wiek" |
|
Trwałą pozycję w historii sportu buduje się zwykle latami. Jemu wystarczyło sześć sekund w czasie igrzysk olimpijskich w Meksyku w 1968 roku. Wynikiem 8,90 m 22-letni Robert (Bob) Beamon pobił rekord świata w skoku w dal i w opinii wielu fachowców było to największe wydarzenie sportowe XX wieku.
|
| ZKÅ» traci strategicznego sponsora |
|
Kronopol nie będzie strategicznym sponsorem Zielonogórskiego Klubu Żużlowego (ZKŻ Kronopol Zielona Góra) - poinformował o tym we wtorek w liście do lubuskich mediów prezes zarządu Kronopol Sp.z.o.o., Maciej Karnicki.
|