Z Wikipedii

Powiat opatowski
Herb powiatu
Położenie na mapie województwa
Województwo	świętokrzyskie
Siedziba władz powiatu	Opatów
Starosta	Kazimierz Kotowski
Powierzchnia	911,51 km²
Populacja (2006)  - liczba ludności  - gęstość	56 645 62,14 osób/km²
Urbanizacja	20,59%
Tablica rejestracyjna	TOP
gminy miejskie - miejsko-wiejskie 2 wiejskie 6
Starostwo ul. Sienkiewicza 30 27-500 Opatów tel. 015 868-29-55; faks 015 868-29-71
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa powiatu

Powiat opatowski - powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Opatów.

W skład powiatu wchodzą:

• gminy miejsko-wiejskie: Opatów, Ożarów
• gminy wiejskie: Baćkowice, Iwaniska, Lipnik, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice
• miasta: Opatów, Ożarów

[edytuj] Gminy

Gmina	Ludność (2006)16	Powierzchnia
Opatów (w tym miasto)	12 635 (54,1%)	113,39 km² (8,25%)
Ożarów (w tym miasto)	11 452 (42%)	183,29 km² (4,25%)
Iwaniska	7 107	105,03 km²
Tarłów	5 753	163,77 km²
Lipnik	5 751	81,7 km²
Baćkowice	5 177	96,25 km²
Wojciechowice	4 481	86,37 km²
Sadowie	4 289	81,71 km²
Razem	56 645	911,51 km²

[edytuj] Demografia

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):

[edytuj] Historia

[edytuj] XIX wiek

W drugiej połowie XIX w. powiat opatowski wchodził w skład guberni radomskiej. Od północy graniczył z powiatem iłżeckim, od zachodu z powiatem kieleckim, a na południu z powiatem sandomierskim. Na wschodzie Wisła oddzielała go od powiatu janowskiego. Zajmował on powierzchnię 1795,5 km², z czego:

• 724,2 km² - zajmowały pola uprawne
• 192,8 km² - łąki
• 205,3 km² - zabudowania i ogrody
• 167,5 km² - pastwiska i zarośla
• 359 km² - lasy
• 146,7 km² - drogi, wody, błota i nieużytki^[1].

Przemysł powiatu był słabo rozwinięty, pomimo występowania tu licznych bogactw naturalnych. Przyczyną tego był brak rozwiniętej sieci komunikacyjnej. W 1884 r. produkcja przemysłowa powiatu miała wartość 1 318 372 rubli, z czego jednak prawie całość (blisko 1,2 mln rubli) przypadła na kilka dużych zakładów: zakłady żelazne w Klimkiewiczowie pod Ostrowcem i w Nietulisku, a także cukrownię w Częstocicach. Powiat połączony był z siecią kolejową poprzez odnogę kolei dąbrowsko-iwanogrodzkiej. Stacja kolejowa znajdowała się w Ostrowcu^[1].

W 1884 r. powiat miał 101 061 mieszkańców, w tym 50 109 mężczyzn (49,58 %) i 51 952 (50,42 %) kobiet. Na terenie powiatu funkcjonowały 23 szkoły początkowe. Powiat posiadał sąd pokoju III Okręgu i dzielił się na 6 okręgów sądów gminnych. Sądy te funkcjonowały w Opatowie, Iwaniskach, Łagowie, Kunowie, Ćmielowie i Ożarowie^[1].

Pod względem administracyjnym powiat dzielił się na dwa miasta (Ostrowiec i Opatów), 10 osiedli miejskich (Kunów, Waśniów, Gliniany, Ożarów, Lasocin, Ćmielów, Słupia, Raków, Łagów i Iwaniska) oraz 556 wsi i kolonii^[1].

W skład powiatu wchodziły 24 gminy: Baćkowice, Bodzechów, Boksyce, Ćmielów, Częstocice, Czyżów, Gęsice, Grzegorzowice, Iwaniska, Julianów, Kunów, Lasocin, Łagów, Malkowice, Modliborzyce, Ożarów, Opatów, Piórków, Rembów, Ruda Kościelna, Sadowie, Słupia Nowa, Waśniów, Wojciechowice^[1].

[edytuj] II Rzeczpospolita

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powiat opatowski stał się częścią województwa kieleckiego, utworzonego 2 sierpnia 1919 r.

Według spisu powszechnego z 1931 r. powiat opatowski zajmował powierzchnię 1639 km² i był zamieszkiwany przez 186 547 osób^[2]. Największym miastem był Ostrowiec, który liczył 25 908 mieszkańców. Przeważająca część mieszkańców powiatu - 110 538 osób - zajmowała się rolnictwem. Spośród nich 20 753 osoby były robotnikami rolnymi. Wśród gospodarstw przeważały mało- i średniorolne. Na terenie powiatu znajdowało się około 100 majątków obszarniczych^[2].

Przemysł powiatu skupiał się głównie w dolinie rzeki Kamiennej - w okolicach Ostrowca. Największym zakładem przemysłowym powiatu były Zakłady Ostrowieckie. Działały tu także fabryki porcelany w Ćmielowie, papiernie w Bodzechowie i Witulinie, fabryka maszyn rolniczych w Kunowie oraz cukrownia w Częstocicach. Na terenie powiatu funkcjonowały także: kopalnia rudy żelaza, kopalnia węgla kamiennego, cegielnia, browar i fabryka octu. W powiecie było 61 młynów, 5 fabryk wód gazowanych, 3 mleczarnie, 40 wiatraków, 5 gorzelni, 2 rzeźnie, 6 tartaków, 12 olejarni, 70 spółdzielni handlowych i 502 sklepy^[2].

W wyborach do sejmu w powiecie opatowskim spore wpływy posiadały partie opozycyjne. Do 1927 r. przewagę miały tu partie chłopskie: PSL "Wyzwolenie", a w późniejszym okresie także Stronnictwo Chłopskie. Spore wpływy, głównie w przemysłowym Ostrowcu posiadała PPS. W 1928 r. przewagę w wyborach do Sejmu na terenie powiatu uzyskał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem^[2].

W 1939 r. w powiecie opatowskim znajdowały się tylko dwa miasta: Opatów (ok. 9600 mieszkańców^[2]) oraz Ostrowiec (30 017 mieszkańców^[3]).

[edytuj] PRL

W latach 1945-1975 powiat był częścią województwa kieleckiego. W jego skład wchodziły gminy: Baćkowice, Bodzechów, Ćmielów, Iwaniska, Kunów, Łagów, Opatów, Ożarów, Raków, Sadowie, Waśniów i Wojciechowice.

Powiat opatowski został zlikwidowany w czasie reformy administracyjnej w 1975 r. kiedy to wprowadzono podział na 49 województw. Obszar powiatu został podzielony pomiędzy województwa: tarnobrzeskie i kieleckie. W województwie kieleckim pozostały gminy: Bodzechów, Kunów, Łagów, Raków, Waśniów. W nowo utworzonym województwie tarnobrzeskim znalazły się: Ćmielów, Iwaniska, Opatów, Ożarów, Sadowie i Wojciechowice.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880
• Antoni Sułowski U podnóża Gór Świętokrzyskich, Warszawa 1987, ISBN 83-211-0865-2

p • d • e

Powiat opatowski

Miasta: Opatów • Ożarów
Gminy miejsko-wiejskie: Opatów • Ożarów
Gminy wiejskie: Baćkowice • Iwaniska • Lipnik • Sadowie • Tarłów • Wojciechowice

 

p • d • e

Województwo świętokrzyskie

Miasta na prawach powiatu: Kielce

Powiaty: buski • jędrzejowski • kazimierski • kielecki • konecki • opatowski • ostrowiecki • pińczowski • sandomierski • skarżyski • starachowicki • staszowski • włoszczowski

 

p • d • e Województwo kieleckie (II Rzeczpospolita) miasto wojewódzkie – Kielce Powiaty miejskie Częstochowa (od 1928) • Radom (od 1932) • Sosnowiec (od 1928) Powiaty będziński • częstochowski • iłżecki • jędrzejowski • konecki • kielecki • konecki (do 1939) • kozienicki • miechowski • olkuski • opatowski • opoczyński (do 1939) • pińczowski • radomski • sandomierski • stopnicki • włoszczowski • zawierciański (od 1927)