Z Wikipedii

Powstanie tkaczy z 1831

Powstania tkaczy w Lyonie – głośne bunty pracowników zakładów jedwabniczych w Lyonie w latach 1831 i 1834, w przededniu powstania ruchu robotniczego.

[edytuj] Geneza

W 1540 r. zapewniono Lyonowi monopol na handel jedwabiem. Przyczyniło się to do powstania w szybkim czasie wielu warsztatów tkackich, z czego niemało zyskało światową renomę.

W 1683 r. pracowało w Lyonie i na jego przedmieściach 2 tys. tkackich warsztatów, w 1733 r. – 7,5 tys., zatrudniających 58 tys. tkaczy.

System feudalny w XVIII-wiecznej Francji był na tyle już nieudolny, że przyczynił się do ogromnego kryzysu gospodarczego. W 1788 r. 20 tys. z 58 tys. lyońskich tkaczy było bez pracy, jednak Lyon ciągle był największym ośrodkiem przemysłu jedwabniczego we Francji.

rewolucja francuska nie rozwiązała większości problemów gospodarczych, a nowi kapitaliści z początku XIX wieku nierzadko wykorzystywali strach przed bezrobociem do wyzysku tkaczy.

Kiedy przedsiębiorcy branży jedwabniczej odmówili uznania nowych taryf płac, ustanowionych przez komisję mieszaną przedstawicieli przedsiębiorców i robotników, 21 listopada 1831 w Lyonie wybuchł strajk protestacyjny. Lyońscy tkacze poszli za przykładem robotników paryskich, którzy 27 lipca 1830 r. zastrajkowali przeciw ostatnim niekorzystnym rozporządzeniom Karola X (tzw. ordonansom lipcowym), m.in. ograniczającym prawa wyborcze i likwidującym wolność prasy. Bunt w Paryżu przerodził się w rewolucję lipcową zwaną "Les Trois Glorieuses" ("Trzema dniami chwały"). Rewolucja lipcowa przyczyniła się nie tylko do wybuchu buntu w Lyonie, ale i do ożywienia ruchów narodowych i rewolucyjnych w Europie (m.in. do polskiego powstania listopadowego w 1830).

[edytuj] Przebieg powstań

Strajk rozpoczęty 21 listopada 1831 r. w wyniku szeregu prowokacji przerodził się w powstanie. Hasłem powstańców były słowa wyszyte na sztandarze koloru czarnego: "Żyć pracując, albo umrzeć walcząc" (Vivre en travaillant, ou mourir en combattant). Po trzydniowej walce zbrojnej wojska rządowe opuściły Lyon, a robotnicy opanowali miasto. Nie posiadając jednak samodzielnej organizacji politycznej, powstańcy nie potrafili wykorzystać swego zwycięstwa i nie przejęli władzy politycznej. Tkacze ograniczyli się do utworzenia tymczasowego sztabu, w którym dominującą rolę odgrywali właściciele drobnych warsztatów.

3 grudnia do miasta wkroczyły oddziały wojska, które stłumiły powstanie. W walkach ulicznych zginęło kilkuset tkaczy, a z Lyonu i jego przedmieść zesłano ponad 10 tysięcy osób.

W kwietniu 1834 r., w czasie kryzysu przemysłowego, wybuchło w Lyonie drugie powstanie, które miało już wyraźnie charakter polityczny. Bezpośrednimi przyczynami drugiego buntu tkaczy było uchwalenie niekorzystnej dla robotników ustawy o związkach zawodowych oraz represje wobec organizatorów powstania z 1831 r. Powstańcy z 1834 r. domagali się reform demokratycznych w całym kraju, widząc w tym szansę na polepszenie ich warunków życia i pracy. Główne walki toczyły się na lyońskim przedmieściu Croix-Rousse (będącym dziś jedną z dzielnic miasta). Tkacze walczyli pod czerwonym sztandarem i hasłem: "Republika albo śmierć". Drugie powstanie również zostało stłumione z całą bezwzględnością. Wojsko wyposażone w artylerię niszczyło domy i atakowało ludność cywilną nie zaangażowaną w powstanie. Po stłumieniu buntu rząd zorganizował olbrzymi proces sądowy (proces monstre), który trwał prawie rok. Wielu oskarżonych skazano na wygnanie, długoletnie więzienie lub roboty przymusowe.

[edytuj] Skutki i znaczenie

Klęska ruchu republikańskiego na początku lat 30. XIX wieku umocniła chwilowo pozycję francuskiego rządu. Bunty tkaczy przyczyniły się jednak do powstania samoświadomości robotników i poczucia wspólnoty ich interesów.

Karol Marks uważał ponadto pierwsze powstanie lyońskie za punkt zwrotny w rozwoju walki klasowej we Francji.

[edytuj] Bibliografia

• Jacques Bainville, Dzieje Francji, Warszawa 1946, s. 413.
• Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, ISBN 2-908295-49-0, Lyon 2000, s. 56-57.
• Jean Deniau, Lyon et ses environs, Arthaud 1954, s. 15.
• Georges Duby (red.), Histoire de la France. Dynasties et révolutions de 1348 à 1852, Paris 1986, s. 426-428.
• Gaston Migeon, Les Arts du tissu, Paris 1909, s. 76-85.

[edytuj] Zobacz też

• Historia Francji
• Powstania robotnicze

38 tys. ludzi uciekało przed wielką wodą

Tysiące mieszkańców północnej Kolumbii walczy z powodzią, wywołaną przez padające od kilku dni ulewne deszcze. Do tej pory z obawy przed żywiołem z domów uciekło już ponad 38 tysięcy osób.

Bank Światowy pomoże najbiedniejszym

Bank Światowy pomoże krajom rozwijającym się w zminimalizowaniu skutków światowego krachu na rynkach finansowych - obiecał prezes tej instytucji finansowej Robert Zoellick. Finansista przemawiał w Waszyngtonie z okazji dorocznej konferencji Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Do aresztu bez zarzutów na sześć tygodni?

Brytyjska Izba Lordów będzie głosować w poniedziałek Counter Terrorism Bill - ustawę, która pozwoli policji przetrzymywać obywateli podejrzanych o terroryzm nawet przez sześć tygodni, bez postawienia jakichkolwiek zarzutów.

McCain i Palin podsycają nienawiść do Obamy

John McCain i Sarah Palin sieją w swoich wystąpieniach ziarna nienawiści i podziału - twierdzi czarnoskóry kongresmen John Lewis, weteran walki o prawa obywatelskie. Jego zdaniem przypomina to sytuację z lat 60-tych, kiedy to gubernator Alabamy George Wallace wszelkimi sposobami bronił utrzymania segregacji rasowej.

Polacy zasiÄ…dÄ… w litewskim parlamencie?

Zdaniem szefa Akcji Wyborczej Polaków na Litwie (AWPL), posła Waldemara Tomaszewskiego partia polskiej mniejszości w niedzielnych wyborach parlamentarnych uzyska 5-6 proc. poparcia. Oznaczałoby to, że AWPL po raz pierwszy przekroczy 5-procentowy próg wyborczy, a jej kandydaci zasiądą w parlamentarnych ławach.