Z Wikipedii

Prawo Dwunastu Tablic (łac. lex duodecim tabularum), pierwsza kodyfikacja prawa rzymskiego dokonana w latach 451-449 p.n.e. Formalnie obowiązywało aż do kodyfikacji justyniańskiej w VI w. n.e.

Do kodyfikacji doszło na fali walk plebejuszy z patrycjuszami o wpływ na rządy państwem. Jednym z postulatów plebejuszy było spisanie prawa zwyczajowego. Jego znajomość i interpretacja zarezerwowane były dla pontyfików wywodzących się z patrycjuszy, co umacniało ich władzę.

Według tradycji rzymskiej w 451 r. p.n.e. zawieszono obowiązywanie prawa i wyznaczono dziesięciu patrycjuszy (Decemviri legibus scribundis - stąd zwanych decemwirami), mających spisać obowiązujące prawa. Komisja działała opieszale, co spowodowało tzw. II secesję plebejuszy. Z obawy o wybuch wojny domowej patrycjusze zgodzili się powołać drugą komisję, do której dopuszczono dwóch plebejuszy. Komisje wybrały się do Grecji, celem zaczerpnięcia z obowiązujących w miastach greckich prawa elementów do tworzonej właśnie ustawy i w 449 r. p.n.e. spisane prawo zostało uroczyście proklamowane przez konsulów. Tekst został wyryty na XII tablicach z brązu lub drewna i umieszczony na Forum Romanum aby mógł być znany wszystkim obywatelom.

Wg znanych nam rekonstrukcji, ustawa XII tablic miała następujący porządek:

t. 1,2,3 - prawo procesowe (np.: Si in ius vocat est ito = jeśli zostaleś wezwany na sąd, to się staw)

t. 4 i cz.5 - organizacja wewnętrzna rodziny rzymskiej (np.: ojciec nie może sprzedać syna więcej niż 3 razy)

cz. t. 5 - spadkobranie (np.: zasady dziedziczenia testamentowego)

t. 6 stosunki gospodarcze między rodzinami rzymskimi (np.: obowiązek wykonywania oświadczeń złożonych uroczyście podczas aktu mancypacji)

t. 7 - prawa sąsiedzkie (np.: zakaz zmiany biegu wody deszczowej na niekorzysc sasiada)

t. 8 - przestępstwa naruszające prawa obywatela rzymskiego (np.: kara 25 asów za obrazę wolnego obywatela)

t. 9 i 10 - prawa sakralne i publiczne (np.: zakaz pochówku i spalania zwłok na terenie Rzymu)

t. 11 i 12 - różne przepisy

Oryginalne tablice dość szybko zaginęły, a do dzisiejszych czasów nie przetrwała również pierwotna treść prawa – znamy je jedynie z rekonstrukcji na podstawie rzymskiej literatury prawniczej.

Znaczenie "prawa XII tablic" nie ograniczało się do politycznego zwycięstwa plebejuszy. Wprowadziło procedurę sądową (proces legisakcyjny). Zapoczątkowało wspaniały rozwój prawa rzymskiego.

Ustawa XII tablic była jednym z podstawowych źródeł prawa rzymskiego. Pomimo faktu, że niektóre przepisy z czasem wychodziły z użycia, to sama ustawa nigdy nie została uchylona. W związku z tym, iż nie regulowała ona wszystkich nurtujących Rzymian kwestii, z czasem kluczową rolę zaczęła odgrywać interpretacja ustawy XII tablic, polegającą na rozszerzaniu zawartych w niej przepisów na sytuacje, które fizycznie nie zostały ujęte w jej tekście. Początkowo monopol na taką interpretację miało kolegium pontyfików, czyli kapłanów, z czasem jednak (połowa III w. p.n.e.) stało się to domeną iuris consulti, czyli świeckich znawców prawa.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Tekst Prawa XII Tablic

Iran: presja nie rozwiąże sporu

Iran oskarżył "Szóstkę", czyli pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ i Niemcy - o "niedorzeczne zachowanie" w polityce wobec Teheranu - czytamy w liście irańskiego dyplomaty skierowanym do Javiera Solany, europejskiego przedstawiciela ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Rosja znów obiecuje wycofanie wojsk z Gruzji

W środę Rosja wycofa swoich żołnierzy z szesciu punktów kontrolnych, rozlokowanych w tzw. strefie buforowej okalającej Osetię Południową, jedną z dwóch zbuntowanych gruzińskich prowincji - zapowiedziało rosyjskie dowództwo.

Nobel nie dla Wolszczana

Emocje opadły - niestety Polska nie ma kolejnego noblisty z dziedziny fizyki. Profesor Aleksander Wolszczan - wymieniany jako jeden z głównych kandydatów - przegrał z naukowcami ze Stanów Zjednoczonych i Japonii: profesorami: Yoichiro Nambu, Makoto Kobayashi i Toshihide Maskawa.

"Policzek" dla Benedykta XVI

Synod w Watykanie zaczął się od "policzka" wymierzonego Benedyktowi XVI i "ostrego ataku" na Kościół - pisze "La Repubblica", podsumowując pierwszy dzień obrad biskupów z całego świata.

Albo koalicja we wtorek, albo wybory

Ukraina po raz kolejny znalazła się na progu przedterminowych wyborów parlamentarnych. Pod groźbą rozwiązania ukraińskiej Rady Najwyższej, prezydent Wiktor Juszczenko domaga się powołania nowej koalicji rządowej we wtorek, do końca dnia - oświadczył deputowany prezydenckiego bloku Nasza Ukraina-Ludowa Samoobrona (NU-LS), były minister obrony Anatolij Hrycenko.