Protisty - Google

Protisty

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Protisty
Systematyka
Domena jÄ…drowce
Królestwo protisty
Nazwa systematyczna
Protista

Protisty (Protista) - jedno z pięciu królestw wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów. Zgodnie z aktualną wiedzą należy tu zbiór taksonów o bardzo różnych powiązaniach filogenetycznych - cała grupa ma charakter parafiletyczny (sztuczny). Nie istnieje żadna zaawansowana ewolucyjnie cecha, która wyróżniałaby protisty od pozostałych eukariotów. Większość protistów to jednokomórkowce, zdarzają się też wielokomórkowce, a nawet organizmy zbliżone do tkankowego poziomu organizacji. Protisty można podzielić na podstawie sposobu odzywiania na samożywne i cudzożywne. Rozmnażają się przez podział komórki, czasem jednak spotyka się też rozród płciowy. Wielokomórkowce rozmnażają się za pomocą zarodników (zoospory). Protisty mają różne "układy lokomocyjne" i poruszają się za pomocą pełzania, ruchów rzęsek i wici, ruchów błonki falującej.

Uważa się, że magazynujący glikogen i zaopatrzeni w wić przedstawiciele królestwa Protista byli przodkami zwierząt.

Protisty to najstarsze eukarionty. Są dowody na to, że żyły na Ziemi już 600 mln lat temu.


Okres istnienia
Protisty istniejÄ… co najmniej od 600 mln lat.
â—„ mln lat temu
 
â—„ 4,6 mld 542 488 444 416 359 299 251 200 145 65 23 2



Spis treści

[edytuj] Budowa

Protisty to organizmy eukariotyczne, w większości jednokomórkowe, o zróżnicowanej budowie morfologicznej, o wielkości od 10 μm do kilku milimetrów. W budowie protista można zazwyczaj wyróżnić przód, tył, stronę grzbietową oraz brzuszną. Nie występują tu typowe tkanki. Można jednak wyróżnić w niektórych przypadkach części liściokształtne, łodygokształtne, a nawet korzeniokształtne.

Protisty wykształciły pellikulę, czyli błonę komórkową podścieloną utworami błoniastymi wzmacniającymi całą konstrukcję. Jej dodatkową właściwością jest duża elastyczność pozwalającą na poruszanie się ruchem ameboidalnym. Komórki protistów wypełnia cytoplazma, najczęściej podzielona na gęstszą zewnętrzną ektoplazmę oraz rzadszą, ulokowaną centralnie w komórce, endoplazmę. W endoplazmie ulokowana jest większość organelli, wśród których należy wymienić: aparat Golgiego, lizosomy, wakuole. W komórce wykształciło się też jądro, mitochondria oraz plastydy.

[edytuj] Sposoby poruszania siÄ™

Pierwotniaki wykształciły różne organella ruchu, dzięki którym są one zdolnie poruszać się w celu odnajdywania pokarmu lub ucieczki przed niekorzystnymi warunkami środowiska. Są to:

  • Wić (flagellum), rzÄ™ska (cilium) - twory identyczne pod wzglÄ™dem konstrukcji, różniÄ…ce siÄ™ jednak liczbÄ…, wielkoÅ›ciÄ… oraz tym, że rzÄ™ski poÅ‚Ä…czone sÄ… włókienkami pod warstwÄ… bÅ‚ony komórkowej (pellikuli), co pozwala na skoordynowanie ich ruchów.
  • Nibynóżki (pseudopodia) - wyksztaÅ‚cone u niektórych zarodziowców, ich dziaÅ‚anie polega na przelewaniu cytoplazmy do różnych rejonów komórki, a co za tym idzie tworzenie uwypukleÅ„ czy wypustek komórki; pozwala to na przemieszczanie siÄ™ ruchem ameboidalnym oraz na "oblewanie" ciaÅ‚a potencjalnej ofiary.

Mogą one również trwale osiadać na dnie morskim lub swobodnie unosić się w wodzie.

Rodzaj organelli ruchu stanowi jedno z głównych kryteriów podziału protistów na typy:

  • wiciowce, o staÅ‚ym ksztaÅ‚cie ciaÅ‚a i jednej lub wiÄ™cej wici,
  • peÅ‚zaki, o zmiennym ksztaÅ‚cie ciaÅ‚a i zdolnoÅ›ci do wynicowania nibynóżek,
  • sÅ‚onecznice, o kulistym ciele i cienkich, promieniÅ›cie rozchodzÄ…cych siÄ™ nibynóżkach,
  • orzÄ™ski, o ciaÅ‚ach pokrytych równolegÅ‚ymi rzÄ™dami rzÄ™sek,
  • sporowce, caÅ‚kowicie pozbawione narzÄ…dów ruchu.

[edytuj] Odżywianie

Protisty to organizmy heterotroficzne lub autotroficzne. Część protistów może się odżywiać na przemian autotroficznie i heterotroficznie (miksotrofizm). Samożywne protisty przeprowadzają fotosyntezę za pomocą barwników fotosyntetycznych, zaliczamy do nich głównie różne odmiany chlorofilu, fikobiliny (niebieski), karotenowce - karoteny: pomarańczowy karoten i czerwony likopen oraz ksantofile (żółty). Materiał zapasowy jest gromadzony pod postacią wielocukrów, (glikogen, skrobia) lub tłuszczów. Ponieważ protisty to małe organizmy, o względnie niskim tempie przemian i dużej powierzchni, wydalanie jest przeprowadzane w drodze dyfuzji. Woda i szkodliwe metabolity usuwane są bezpośrednio przez błonę z udziałem wodniczek tętniących wyrzucających te substancje na zewnątrz organizmu.

Wyróżnia się 3 rodzaje odżywiania heterotroficznego:

[edytuj] Oddychanie

Protisty oddychają całą powierzchnią ciała. Mogą żyć zarówno w środowiskach tlenowych jak i beztlenowych (w niszach bogatych w substancje organiczne). Niektóre mogą zmieniać sposób oddychania z beztlenowego na tlenowy.

[edytuj] Rozmnażanie się protistów

Protisty rozmnażają się:

  • bezpÅ‚ciowo - zazwyczaj rozmnażanie polega wtedy na podziale mitotycznym komórki - powstajÄ… dwie komórki potomne o jednakowym podÅ‚ożu genetycznym, co prowadzi do szybkiego zwiÄ™kszenia liczby osobników danego gatunku. ZasadniczÄ… wadÄ… jest brak zmiennoÅ›ci genetycznej.
  • pÅ‚ciowo - rozmnażanie pÅ‚ciowe prowadzi do powstawania nowych osobników o zmodyfikowanym materiale genetycznym. Nie dość, że gamety pochodzÄ… od różnych osobników, to na dodatek podczas procesu rozmnażania dokonuje siÄ™ ich "mieszanie". U protistów rozmnażajÄ…cych siÄ™ pÅ‚ciowo wystÄ™puje przemiana faz jÄ…drowych i przemiana pokoleÅ„, wystÄ™pujÄ… różne cykle życiowe - haploidalny, diploidalny i haplodiploidalny z przemianÄ… pokoleÅ„.

Wśród protistów występują zarówno formy haploidalne jak i diploidalne.

Wyróżnia się też proces płciowy - koniugację. Nie jest to rozmnażanie, a tylko wymiana genów pomiędzy dwoma osobnikami, która prowadzi do rekombinacji genów

[edytuj] Zmysły, wrażliwość

Protisty zdolne są do odbioru bodźców zewnętrznych oraz reagowania na nie. Odbywa się to na zasadzie elektrycznej, dzięki polaryzacji błony komórkowej. Niektóre protisty wykształciły specyficzne organelle do percepcji wrażeń świetlnych - jak np. czerwona plamka oczna (stigma). Inne natomiast reagują na zmiany prądów wody (reakcja taka to reotaksja).

[edytuj] Podział protistów

Zwyczajowo dzieli się protisty na zwierzęce, roślinopodobne i grzybopodobne, nie są to jednak grupy taksonomiczne.

[edytuj] Podział protistów zwierzęcych

Zarodziec malaryczny
Zarodziec malaryczny

Protisty zwierzęce były wg starej klasyfikacji zaliczane do królestwa zwierząt, wchodząc w skład typu pierwotniaki (Protozoa). Są to organizmy jednokomórkowe odżywiające się cudzożywnie, na drodze fagocytozy, pasożytnicze lub drapieżne.

[edytuj] Podział protistów samożywnych

Euglena
Euglena

Protisty roślinopodobne to jedno- lub wielokomórkowce, niekiedy na tkankowym poziomie organizacji. Charakteryzują się samożywnością, często pozyskaną odmiennymi sposobami (chloroplast "pozyskany" w wyniku symbiozy wtórnej).

[edytuj] Podział protistów grzybopodobnych

Protisty grzybopodobne - kilka grup protistów zaliczanych kiedyś do grzybów, ale z nimi nie spokrewnionych. Wykazały to badania sekwencji DNA jednych i drugich.

[edytuj] Zobacz też

Commons
Zobacz galeriÄ™ na Wikimedia Commons:
Protisty
Wikispecies
Zobacz na Wikispecies systematykÄ™:
Protisty

Polska liderem w pokazywaniu europejskich produkcji
Europejskie stacje telewizyjne przeznaczają ponad 65 proc. czasu antenowego na produkcje europejskie, w tym ponad 36 proc. na produkcje niezależnych producentów z UE - wynika z piątkowego raportu Komisji Europejskiej. Polska jest liderem rankingu krajów UE.
TVP procesuje siÄ™ z "Dziennikiem"
Przeprosin i wpłaty 200 tys. na cel społeczny żąda TVP od "Dziennika" za artykuł pt. "Korupcja w TVP" - o domniemanej propozycji wiceszefowej Agencji Informacji TVP Patrycji Koteckiej wyższych wycen za materiały kompromitujące PO.
Maks Kolonko procesuje siÄ™ z "Faktem"
Przeprosin i 100 tysięcy zł zadośćuczynienia żąda od wydawcy "Faktu" znany prezenter TV Mariusz Maks Kolonko za nazwanie go "łajdakiem" i sugestię, że swój związek z Weroniką Rosati traktował instrumentalnie.
Powstaje audiobook o ÅšlÄ…sku
Sześć płyt i książka z esejami złożą się na audiobook poświęcony Śląskowi. Ma to być dźwiękowy pejzaż regionu.
Dodatek o Powstaniu Warszawskim w "Rzeczpospolitej"
Dzisiaj dziennik "Rzeczpospolita" (Presspublica) ukaże siÄ™ z dodatkiem poÅ›wiÄ™conym Powstaniu Warszawskiemu – "Warszawa '44".
Linki: Strona g³ówna