Arcybiskupi gnieźnieńscy i prymasi Polski
Z Wikipedii
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Arcybiskupi metropolici gnieźnieńscy i prymasi Polski. Urząd arcybiskupa metropolity gnieźnieńskiego ustanowił papież w 999, a ingres pierwszego arcybiskupa do archikatedry gnieźnieńskiej miał miejsce w 1000. Od 1025 arcybiskupi gnieźnieńscy posiadali wyłączne prawo koronowania królów polskich. W 1414 utworzono arcybiskupstwo lwowskie i wprowadzono tytuł prymasa Polski dla odróżnienia ważniejszego arcybiskupa w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1418 przysługiwał on zwyczajowo arcybiskupowi, metropolicie gnieźnieńskiemu (do 1818 także tytuł prymasa Litwy), jednakże w okresie rozbiorów dodatkowo nadawano je arcybiskupom warszawskim jako prymasom Królestwa Polskiego (patrz poniżej). Od 1515 dzięki staraniu prymasa Jana Łaskiego z tytułem arcybiskupa, metropolity gnieźnieńskiego związany jest tytuł legatus natus - stałego legata papieskiego. Od 1749 otrzymali prawo noszenia stroju kardynalskiego[1].
W 1795 władze pruskie zakazały używania tytułu prymasa Polski, jednak wobec braku reakcji Stolicy Apostolskiej arcybiskupi gnieźnieńscy zachowali tytulaturę. W okresie królów elekcyjnych prymas Polski pełnił podczas bezkrólewia funkcje tymczasowej głowy państwa z tytułem interrexa. W czasach I Rzeczypospolitej stali na czele Senatu jako najwyżsi senatorowie w państwie. [2]
Pełny tytuł prymasa z łac.: N.N. Dei et Sedis Apostolicae gratia sanctae Gnesnensis Ecclesiae Archiepiscopus Legatus Natus, Primas Regni Poloniae Magnique Ducatus Lithuaniae Primusque Princeps (z łaski Bożej i Stolicy Apostolskiej świętego Kościoła Gnieźnieńskiego Arcybiskup, Legat urodzony, Prymas Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Pierwszy Książę). Prymasowi Polski przysługuje prawo używania purpury kardynalskiej, nawet jeśli nie został obdarzony godnością kardynała przez papieża.
W latach 1821-1946 istniała unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią poznańską, a tytuł prymasa Polski przysługiwał arcybiskupom poznańsko-gnieźnieńskim. Równolegle w latach 1818-1829 i 1916-1918 tytuł prymasa Królestwa Polskiego przysługiwał arcybiskupom warszawskim. W latach 1946-1992 istniała unia personalna metropolii gnieźnieńskiej z metropolią warszawską. Po jej rozwiązaniu tytuł prymasa zachował metropolita warszawski kardynał Józef Glemp jako kustosz relikwii św. Wojciecha w Gnieźnie, ale tylko do 2009, potem tytuł powróci do metropolitów gnieźnieńskich.
Uwaga! Możliwe, że Stefan (nie jest pewna jego autentyczność) i Piotr sprawowali władzę arcybiskupią w okresie 1039-1092. Do Henryka Kietlicza daty budzą kontrowersje.
Przypisy
[edytuj] Najważniejsza literatura
- Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965 - 1999, ISBN 83-211-1311-7, Warszawa 2000.
- M. Kosman, Między ołtarzem a tronem. Poczet prymasów Polski, Poznań 2000.
- Z. Rola, Tajemnice katedry gnieźnieńskiej, Poznań 2005.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Polska liderem w pokazywaniu europejskich produkcji |
|
Europejskie stacje telewizyjne przeznaczają ponad 65 proc. czasu antenowego na produkcje europejskie, w tym ponad 36 proc. na produkcje niezależnych producentów z UE - wynika z piątkowego raportu Komisji Europejskiej. Polska jest liderem rankingu krajów UE.
|
| TVP procesuje się z "Dziennikiem" |
|
Przeprosin i wpłaty 200 tys. na cel społeczny żąda TVP od "Dziennika" za artykuł pt. "Korupcja w TVP" - o domniemanej propozycji wiceszefowej Agencji Informacji TVP Patrycji Koteckiej wyższych wycen za materiały kompromitujące PO.
|
| Maks Kolonko procesuje się z "Faktem" |
|
Przeprosin i 100 tysięcy zł zadośćuczynienia żąda od wydawcy "Faktu" znany prezenter TV Mariusz Maks Kolonko za nazwanie go "łajdakiem" i sugestię, że swój związek z Weroniką Rosati traktował instrumentalnie.
|
| Powstaje audiobook o Śląsku |
|
Sześć płyt i książka z esejami złożą się na audiobook poświęcony Śląskowi. Ma to być dźwiękowy pejzaż regionu.
|
| Dodatek o Powstaniu Warszawskim w "Rzeczpospolitej" |
|
Dzisiaj dziennik "Rzeczpospolita" (Presspublica) ukaże się z dodatkiem poświęconym Powstaniu Warszawskiemu – "Warszawa '44".
|