Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy Przedborza miasta łódzkiego. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Współrzędne: 51°05' N 19°53' E51.0833333 19.8833333 (Przedbórz)

Przedbórz
Herb Przedborza
Województwo	łódzkie
Powiat	radomszczański
Gmina  - rodzaj	Przedbórz miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1374
Burmistrz	Miłosz Naczyński
Powierzchnia	6,13 km²
Położenie	51° 05' N 19° 53' E
Liczba mieszkańców (2004)  - liczba ludności  - gęstość	3835 625,6 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	44
Kod pocztowy	97-570
Tablice rejestracyjne	ERA
Położenie na mapie Polski Przedbórz
TERC10 (TERYT)	1101312114
Miasta partnerskie	Příbor (płn.-wsch. Morawy)
Urząd miejski3 ul. Mostowa 29 97-570 Przedbórz tel. 44 781-22-61; faks 44 781-21-80
Strona internetowa miasta

Przedbórz - miasto na Wyżynie Przedborskiej w woj. łódzkim, w powiecie radomszczańskim, położone nad rzeką Pilicą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedbórz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. piotrkowskiego. Miasteczko charakteryzuje się ciekawą zabudową charakteryzującą ten region, jak u wielu polskich miast są widoczne ślady okresu PRL-u. Istniej tutaj klub sportowy MKS Pilica Przedbórz mający sekcje piłki nożnej.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 3835 mieszkańców.

[edytuj] Historia

Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości nad rzeką Pilicą pochodzi z 1145 roku z tzw. Falsyfikatu Trzemeszeńskiego. Przez Przedbórz ciągnęły wozy kupieckie, rycerze na zamek znajdujący się w pobliskim Piotrkowie. Dla lepszej możliwości komunikacji wniesiono w miejscowości zamek którego obecnie nie zobaczymy w całości ale można zauważyć jego szczątki które są wkomponowane w zabudowę miejską. Ze względu na urodzajność przedborskich lasów częstymi gośćmi zamku byli mim. Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło. Kazimierz Wielki w 1370 roku nadał miejscowości prawa miejskie, odnowione przez Władysława Jagiełłę w 1405 roku. 29 lipca 1423 roku właśnie tutaj Władysław Jagiełło nadał prawa miejskie wsi Łodzia. W 1512 roku w mieście istniała szkoła, miasteczko było dużym ośrodkiem piwowarstwa, rozwój przerwał potop szwedzki w 1655 roku który zniszczył część miasteczka. W czasie rozbiorów jak każde inne miasto polskie zmieniało swój charakter poprzez rządy danego zaborcy. Na rzece Pilica przebiegała granica zaborców Austrii i Prus. O strony Radomska był zabór pruski a od strony Końskich był zabór austriacki. W 1809 roku austriacka strona została włączona do Księstwa Warszawskiego, następnie miejscowość ta znalazła się kongresowym Królestwie Polskim namiastce państwa polskiego pod faktyczną dominacją Rosji carskiej. Wiek XIX poza zaborami przynosi rozwój przemysłu w miejscowości zostaje zbudowany ratusz. W czasie powstania styczniowego do miasteczka wkraczają odziały Jeziorańskiego, 27 czerwca 1863 roku odział Józefa Oxińskiego stacza bitwę z wojskami rosyjskimi.Przychodzi okres I wojny światowej. Przedborzanie wnoszą pomnik Tadeusza Kościuszki ale wojna jak zawsze ma złe skutki podczas okupacji austriackiej upada przemysł. W wolnej Polsce miasto było ośrodkiem handlu zjeżdżali się tutaj ludzie z okolicznych wsi. Wydawany był "Głos Przedborza". W mieście podobnie jak w wielu miastach II Rzeczypospolitej zamieszkiwała ludność żydowska. Czas |II wojny światowej przyniósł straty w ludności i zniszczenia w zabudowie. Wiele ludzi w tym okresie brało czynny udział w walce poprzez działania partyzanckie mim.w oddziale majora Hubala Dobrzańskiego któremu mieszkańcy miasteczka i okolicznych wsi pomagali w trudnej powrześniowej partyzantce. Miasto po 1945 roku weszło w skład państwa polskiego utworzonego na mocy postanowień zwycięzców II wojny światowej. Miasteczko obecnie liczy około 4 tys. mieszkańców. Niedawno został odnowiony rynek oraz skrzyżowanie. W życiu mieszkańców tej małej miejscowości dużą rolę odrywa kościół nieopodal rynku. Jest miejscem spotkań okolicznej ludności.

[edytuj] Gospodarka

• tkactwo ludowe
• kowalstwo artystyczne, galanteria metalowa
• turystyka: Przedborski Park Krajobrazowy i Muzeum Ludowe. Wiele gospodarstw agroturystycznych.

[edytuj] Zabytki

Najlepiej zachowanym zabytkiem miasta jest kościół Św. Aleksego (1340 r.) znajdujący się na wzgórzu nieopodal rynku miejskiego przy którym znajdują się domy mieszkalne (XVIII-XIX w.) poruszając się stronę rzeki Pilicy natrafimy na ruiny zamku Kazimierza Wielkiego (XIV w., spalony w 1660 r.)

Można też zobaczyć:

• dawny miejski ratusz klasycystyczny (1820-1830)
• warto także zwiedzić tutejsze Muzeum Ludowe Ziemi Przedborskiej (ulica Kielecka, naprzeciw kościoła). Muzeum gromadzi wiele eksponatów związanych z dawną kulturą przedborską oraz z historią miasta Przedbórz. Można tam nabyć ciekawe publikacje i pocztówki.
• Do 1939 roku, istniała tu piękna drewniana synagoga.

[edytuj] Ciekawostki

• 29 lipca 1423 roku król polski Władysław Jagiełło nadał magdeburskie prawa miejskie wsi Łodzia
• w Przedborzu w 1917 roku wydawano znaczki pocztowe
• w 1822 roku Wojciech Lange założył w Przedborzu fabrykę sukna
• w miasteczku toczyły się walki w czasie powstania styczniowego oddziału Józefa Oxińskiego

[edytuj] Przyroda

Miasto jest położone po obu stronach rzeki Pilicy, na Wyżynie Przedborskiej. Od wschodu Przedbórz jest otoczony rozległymi lasami, przez które prowadzą drogi w kierunku Skotnik, Końskich, Gór Mokrych, Włoszczowy. Część tego obszaru jest objęta granicami Przedborskiego Parku Krajobrazowego. Na zachód od miasta dominuje krajobraz rolniczy - okolice wiosek Korytno, Wielgomłyny i Chełmo. W odległości około 13 km na północ od miasta, w Skotnikach, znajduje się południowy kraniec Sulejowskiego Parku Krajobrazowego a nieco dalej - Rezerwat przyrody Diabla Góra. Pozostałe rezerwaty to Rezerwat przyrody Góra Chełmo koło wsi Chełmo, Rezerwat przyrody Jawora na południe od Dobreniczek, Rezerwat przyrody Wielkopole w bliskim sąsiedztwie wsi o tej samej nazwie, Rezerwat przyrody Murawy Dobromierskie koło Dobromierza i Bukowa Góra w Przedborskim Parku Krajobrazowym.

[edytuj] Szlaki turystyczne

[edytuj] Szlak partyzancki – czerwony

długość: 220 km

trasa: Radomsko – Ojrzeń – Ewina – rezerwat Jasień – Kobiele Wielkie – Góra Chełmno – Przedbórz – Bąkowa Góra – Sulejów – Przygłów – Witów – Piotrków Trybunalski – Meszcze – Polichno – Swolszewice – Nagórzyce – Tomaszów Mazowiecki – Spała – Anielin – Poświętne – Radzice PKP – Szydłowiec - Skarżysko-Kamienna

[edytuj] Szlak wodny Pilicy

długość: 228 km

trasa: Zarzecze k/Szczekocin – Przedbórz – Faliszew – Skotniki (powiat piotrkowski) – Sulejów – Zbiornik Sulejowski – Tomaszów Mazowiecki – Spała – Inowłódz – Żądłowice – Grotowice – Domaniewice – Nowe Miasto nad Pilicą – Białobrzegi – Warka – ujście Pilicy Stopień trudności według klasyfikacji międzynarodowej: CL I (przejazd łatwy), miejscami CL II (przejazd trudniejszy – wąskie koryto, znaczny spadek, kamieniste dno).

[edytuj] Pieszy Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy

długość: 122 km

Przez miasto przebiega pieszy Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy.

[edytuj] Osobistości związane z Przedborzem

• Aldona Orman (ur. 1968 r. w Przedborzu) – aktorka, grała między innymi w Klanie (jako Barbara Milecka), Plebanii (jako Wiola) oraz w filmie "Quo vadis"
• Jakub Izaak Rabinowicz (ur. 1766 r. w Przedborzu) zw. "Świętym Żydem", wybitny przywódca chasydzki, od którego wywodzi się chasydzka dynastia Biala

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Drogi

• Droga krajowa nr 42 – na wschód do Końskich a na zachód do Radomska
• Droga wojewódzka nr 742 – na północ do Piotrkowa Trybunalskiego przez Ręczno a na południe do Włoszczowy
• na północ droga do Faliszewa, Skotnik, Dąbrowy nad Czarną i Sulejowa (do drogi krajowej nr 74 i drogi krajowej nr 12) oraz do wsi Zuzowy
• na północny zachód droga do wsi Korytno,
• na południowy wschód do wsi Kaleń, Policzko i Wojciechów
• na południowy wschód do wsi Brzostek
• na południowy zachód droga do wsi Kawęczyn i Sokola Góra

[edytuj] PKS

Komunikację w Przedborzu i okolicach zapewnia PKS Radomsko. Przedbórz posiada bezpośrednie połączenie z Łodzią, Katowicami, Lublinem, Kielcami, Częstochową, Radomskiem, Krakowem, Włocławkiem, Piotrkowem Trybunalskim, Chełmem, Radomiem, Końskimi, Jędrzejowem i Włoszczową.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Urzędu Miejskiego w Przedborzu

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e

Powiat radomszczański

Miasta: Kamieńsk • Przedbórz • Radomsko
Gminy miejskie: Radomsko
Gminy miejsko-wiejskie: Kamieńsk • Przedbórz
Gminy wiejskie: Dobryszyce • Gidle • Gomunice • Kobiele Wielkie • Kodrąb • Lgota Wielka • Ładzice • Masłowice • Radomsko • Wielgomłyny • Żytno