Z Wikipedii

Publiusz Sulpicjusz Kwiryniusz, Publius Sulpicius Quirinius (grec. Κυρήνιος – Kyrenios albo Cyrenius, ur. ok. 51 p.n.e. – zm. w 21 n.e.), rzymski arystokrata. Jest słynny gdyż jest wzmiankowany w Ewangelii wg św. Łukasza w związku z narodzeniem Jezusa.

Spis treści 1 Życiorys 2 Inskrypcje 3 Spis Kwiryniusza 3.1 Teksty źródłowe 3.2 Interpretacje 4 Przypisy 5 Bibliografia 6 Zobacz też 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Życiorys

Kwiryniusz urodził się w okolicach Lanuvio (mieście latyńskim leżącym ok. 32 km na południowy-wschód od Rzymu). Był homo novus (pierwszy w rodzinie sprawujący wysoki urząd).^[1] Służył w rzymskiej armii i możliwe że uczestniczył w kampanii Augusta której kulminacją była bitwa pod Akcjum 2 września 31 p.n.e. W następnej dekadzie zapewne służył w Hiszpanii (wojna przeciwko Kantabrom), i zanim objął swoją pierwszą prowincję pokonał Marmarydów, plemię pustynnych najeźdźców (mieszkańców Marmaryki, krainy leżącej między Egiptem a Cyrenajką). Mógł wrócić z przydomkiem Marmarikus, lecz był zbyt skromny w ocenie swego zwycięstwa.^[2] W roku 14 p.n.e. został gubernatorem w randze prokonsula prowincji zwanej Kreta i Cyrenajka (Creta et Cyrenaica) gdzie podbił tubylcze plemię Nasamonów. Skutecznie walczył też z Garamantami, szczepem berberyjskim, zamieszkującym tereny na południe od Trypolisu. Jako bohater wojenny wrócił do Rzymu i w 12 p.n.e. sprawował godność konsula wraz z Markiem Waleriuszem Messalą Barbatusem Appianusem, ale jako że ten zmarł na początku swojego urzędowania, jego kolegą (consul suffectus) był Gaius Valgius Rufus, znany poeta. Jako konsul w tym roku, powinien brać udział w ceremonii przyznania Augustowi tytułu najwyższego kapłana (Pontifex Maximus).

W kilka lat później był ewidentnie gubernatorem jakieś prowincji ponieważ prowadził w górach Taurusu, na granicach Cylicji, zwycięską wojnę z Homonadami (prawdopodobnie w latach 5-3 p.n.e.), którzy byli bandyckim plemieniem. Zapewne był namiestnikiem cesarskim (legatus Augusti pro praetore) prowincji Pamfilii i Galacji (w dzisiejszej Turcji). Wcześniej Amyntas, król Galacji, po zdobyciu Cremna, wkroczył do kraju Homonadensów, którzy byli uznawani za zbyt potężnych do pokonania, i ustanowił się władcą większości tych terenów, zabijając nawet ich tyrana, ale przez zdradę został jednak porwany pod wpływem podstępu żony owego tyrana i skazany na śmierć przez tych ludzi w 25 p.n.e. W 6 p.n.e. Cornutus Arruntius Aquila, gubernator Galacji, ostatecznie zakończył budowę drogi, którą na cześć Cesarza nazwał Via Sebaste, a swoje imię umieścił na kamieniu milowym.^[3] Dzięki temu wojsko mogło korzystać z drogi dla szybkiego ruchu ludzi i dostaw, tak przed jak i po bitwie. Jego prawdopodobny następca, Kwiryniusz, pokonał mieszkańców głodem, i pojmał żywcem cztery tysiące mężczyzn i osiedlił ich w sąsiednich miastach, pozostawiając kraj Homonadensów pozbawiony mężczyzn w kwiecie wieku.^[4] Został za to nagrodzony odznakami triumfalnymi (Ornamenta triumphalia) w Rzymie.

Jeżeli Lapis Tiburtinus dotyczy jego, to sprawował później godność namiestnika senackiego (proconsul) bardzo bogatej prowincji Azji. Kwiryniusz pokazał że jego sukcesy na Saharze nie były przypadkowe. Był zdolnym dowódcą i August ufał mu. Do 1 n.e. Kwiryniusz był już kierownikiem (rector) Gajusza Cezara, wnuka Augusta który był jego niewątpliwym następcą. Młodzieniec miał odwiedzić wschodnie prowincje i nauczyć się prowadzić sprawy imperium. Opuścił Rzym 29 stycznia 1 p.n.e. (wśród oficerów eskortujących go byli historyk Wellejusz Paterkulus, Marek Lolliusz, i Sejan, przyszły prefekt pretorianów). Gajusz dwa pierwsze lata po wyjeździe z Rzymu spędził w Grecji, Azji Mniejszej i Egipcie. Przejeżdżając przez Judeą nie złożył ofiary religijnej, za co został pochwalony przez Augusta.^[5] W 1 n.e. stanął w Syrii i objął naczelną komendę nad armią Eufratu przygotowując się do wyprawy na wschód. Partowie zdecydowali się jednak na negocjacje. Kwiryniusz był prawdopodobnie obecny gdy Gajusz spotkał nowego króla Partów Fraatesa V na małej wysepce na Eufracie (wiosną 2 n.e.) i musiał być jednym z wojskowych doradców Gajusza gdy ten zaatakował Armenią (w tym samym roku). Niestety młodzieniec odniósł poważne rany podczas oblężenia Artaginy (9 września 2 n.e.) i zmarł w Licji w drodze powrotnej do Rzymu (21 lutego 4 n.e.). August wybrał więc swojego pasierba Tyberiusza jako swojego sukcesora. Kwiryniusz odwiedził go gdy ten przebywał na dobrowolnym wygnaniu na wyspie Rodos (6 p.n.e.- lato 2 n.e.).

W 6 n.e. Kwiryniusz otrzymał godność namiestnika cesarskiego prowincji Syrii. Była to jedna z najważniejszych prowincji imperium. Od czasów Augusta stacjonowały tam cztery legiony (III Gallica, VI Ferrata, X Fretensis, XII Fulminata). Archelaos, syn Heroda Wielkiego który wtedy rządził Judeą właściwą, Idumeą i Samarią, odziedziczył po swym ojcu przede wszystkim wady. W wyniku wielokrotnych skarg ciemiężonej ludności August postanowił zesłać Archelaosa do Wienny w południowej Galii, a jego ziemie przyłączyć wprost do sąsiedniej prowincji syryjskiej. To zadanie miał wykonać Kwiryniusz. Pierwszym posunięciem, jakie z konieczności nasuwało się w związku z obejmowaniem nowych ziem, było dokonanie spisu ludności i jej majątków, jak również i prywatnego majątku Archelaosa. Było to niezbędne ponieważ własność prywatna Archelaosa ulegała konfiskacie, ludność zaś Judei miała odtąd podlegać (jak ludność wszystkich prowincji) rzymskiemu systemowi podatkowemu.^[6] Jednocześnie Judea otrzymała regionalnego namiestnika (praefectus) jako zarządcę - pierwszym był Koponiusz. Wiadomość o przygotowaniu spisu wywołała wśród Żydów gwałtowny opór. Arcykapłan Joazar syn Boetosa, próbował uspokoić wzburzoną ludność, jednak niezadowolenie utrzymywało się i doprowadziło nawet do wybuchu powstania zelotów pod wodzą Judy Galilejczyka.^[7] Rewolta została szybko stłumiona przez Rzymian. Po zakończeniu spisu pozbawił on godności kapłańskiej ówczesnego arcykapłana i na jego miejsce powołał Annasza syna Setiego. Kwiryniusz gubernatorem Syrii był do 12 n.e., kiedy to wrócił do Rzymu jako bliski towarzysz Tyberiusza.

W 16 n.e. Libon Druzus, krewny Kwiryniusza, został oskarżony o przygotowywanie zamachu stanu. Tyberiusz nakazał sprzedać jego niewolników agentom państwowym aby z zachowaniem uchwały senatu można było przeciw Libonowi niewolników przesłuchać. Obwiniony prosił o zwłokę do następnego dnia, udał się do domu i Kwiryniuszowi ostatnie prośby do cesarza zlecił. Odpowiedź brzmiała, żeby swą prośbę do senatu skierował. Tymczasem dom jego otoczyli żołnierze i Libon, nie widząc ratunku, popełnił samobójstwo.^[8]

Kwiryniusz poślubił najpierw Appię Klaudię, a potem Emilie Lepidę, wnuczkę trumwira Lepidusa a po kądzieli pochodzącą też od Sulli i Pompejusza. W 20 n.e., dwadzieścia lat po ślubie,^[9] oskarżono ją, że fałszywie podała, jakoby była matką dziecka w poprzednim małżeństwie z Kwiryniuszem; dodawano nadto zarzuty cudzołóstwa, trucicielstwa i wypytywania astrologów o przyszłość rodziny Cesarza. Bronił ją jej brat, Maniusz Lepidus. Ta okoliczność, że Kwiryniusz jeszcze nawet po ogłoszeniu rozwodu wrogo się do niej odnosił, obudziła ku niej litość, aczkolwiek miała złą sławę i była winna. Podczas dni poświęconych igrzyskom, które między śledztwem wypadły, udała się Lepida w towarzystwie dostojnych niewiast do teatru, a wzywając wśród płaczliwych lamentów przodków swoich i Pompejusza, którego dziełem był ten budynek i którego stojące tam posągi rzucały się w oczy, tak wielkie obudziła współczucie, że ludzie we łzach się rozpływali i okropne przekleństwa miotali głośno na Kwiryniusza, który był już w podeszłym wieku, niezmiernie bogaty, bezdzietny i całkiem nieznany z pochodzenia dla mieszkańców stolicy. Uważali że jego ofiarą miała paść Lepida, przeznaczona niegdyś na małżonkę dla Lucjusza Cezara. Potem pod torturami niewolników wyszły na jaw jednak jej nikczemności i przyłączono się do wniosku Rubelliusza Blandusa, o wyjęciu jej spod prawa. Teraz dopiero wyjawił Tyberiusz, że wiadomo mu było także przez niewolników Kwiryniusza, iż Lepida usiłowała go otruć.^[10] Kazał więc ją zgładzić, by zyskać sobie względy jej męża.^[11] Kwiryniusz nie przeżył zbyt długo swej byłej żony, gdyż zmarł rok później.

Tacyt tak podsumowuje jego dokonania:

Około tegoż czasu [Tyberiusz] zażądał od senatu, aby zmarłemu Sulpicjuszowi Kwiryniuszowi uroczysty pogrzeb na koszt państwa sprawiono. Ten Kwiryniusz bynajmniej nie należał do starej i patrycjuszowskiej rodziny Sulpicjuszów, gdyż rodem był z municypalnego miasta Lanuwium; ale jako niestrudzony wojak i dzięki gorliwej swej służbie osiągnął za boskiego Augusta konsulat, potem odznaki triumfalne, kiedy zdobył fortece Homonadensów w Cylicji; dodany zaś za kierownika Gajuszowi Cezarowi, gdy ten Armenię w zarząd otrzymał, z szacunkiem odnosił się także do bawiącego na Rodos Tyberiusza. To teraz Tyberiusz przed senatem wyjawił, przy czym z pochwałą wspomniał o wyświadczonych mu przysługach, a skarżył się na Marka Lolliusza, którego o nakłonienie Gajusza Cezara do przewrotności i niezgody posądzał. Lecz wszyscy inni nie zachowali o Kwiryniuszu miłego wspomnienia, ponieważ Lepidę, jak wspomniałem, na niebezpieczeństwa naraził, a na starość brudnym był skąpcem i nadmierne miał wpływy.^[12]

[edytuj] Inskrypcje

Istnieją co najmniej trzy inskrypcje które wspominają o Kwiryniuszu. Pierwszą jest inskrypcja Emiliusza Sekundusa (Lapis Venetus - kamień z Wenecji). Jest to epitafium (napis nagrobkowy, zwykle wierszowany, również utwór poetycki wychwalający zmarłego) nabyte w Bejrucie przez handlarzy z Wenecji jakiś czas przed 1674, które mogło być tam postawione pierwotnie. Obecnie znajduje się w Muzeum w Wenecji. Mówi ona m.in. że Sekundus służył pod dowództwem Kwiryniusza gdy ten był legatem Syrii i przeprowadził zarządzony przez niego spis syryjskiego miasta Apameny liczącej 117000 obywateli. Został też przez Kwiryniusza wysłany przeciwko Iturejczykom w góry Libanu. Ostatnie zdanie (H . m . amplius . H . N . S . – Hoc Monumentum Amplius Heredem Non Sequetur) powinno się rozumieć jako: niech jego dzieci już więcej nie umierają.

LAPIS VENETUS w oryginale tłumaczenie Q . Aemilivs . Q . f Pal . Secvndvs in Castris .Divi. Aug. Sub P. Svlpic io . Qvirinio.Leg.aug Ca esaris . Syriae . honori bvs . decoratvs . pra efect cohort . Avg . I . pra efect cohort. II . classicae . Idem ivssv . Qvirini . censvm . egI Apamenae . civitatis . mil livm . homin . civivm . CXVII Idem. missv. Qvirini. adversvs itvraeos. in . Libano. monte . castellvm.eorvm.cepi.Et. Ante Militiem.Praefect . Fabrvm . Delatvs.A. Dvobus. Cos.Ad. Ae Rarivm . et . in. Colonia. Qvaestor.Aedil.II. Dvvmvir . II Pontifexs Ibi.positi.svnt.Q.Aemilivs.Q.F.Pal Secvndvs.F.ET.Aemilia.Chia.Lib H . m . amplivs . H . N . S . K[wintus] Emiliusz, K[wintusa] s[yn], [z trybusu] pal[atyńskiego], Sekundus, w służbie boskiego Aug[usta] pod P[ubliuszem] Sulpicjuszem Kwiryniuszem posłem cesarza [w] Syrii, godnościa- mi ozdobiony prefekt[a] kohort[y] Aug[usta] [legionu] pierwszego [i] prefekt[a] kohort[y] drugiej morskiej, tenże z rozkazu Kwiryni[usza] cenzus wykona[ł] Apameny gminy [liczącej] ty- sięcy ludz[i] obywateli 117, tenże posłan[y] [przez] Kwiryni[usza] przeciw Iturejczykom na Libanie górze twierdzę ich zdoby[ł]; i wcześniej [był] [w] wojsku [?] prefekt[em] robotników, wysłanym przez dwóch ko[n]s[ulów] do skarb- ca, i w kolonii kwestorem, edylem dwukrotnie, duumwirem dwukrotnie, arcykapłanem. Tu położeni są K[wintus] Emiliusz, K[wintusa] s[yn], [z trybusu] pal[atyńskiego], Sekundus, s[yn?] i Emilia Chia wyzwo[lenica]. T[en] p[omnik] więcej dz[iedziców] [niech] n[ie] s[zuka].

Pozostałe dwa materialne dowody wspominające Kwiryniusza to para kamieni odnalezionych w dwóch różnych muzułmańskich wioskach poza Antiochią Pizydyjską, w 1912 i 1913. Kamienie te zostały przeniesione gdziekolwiek pierwotnie się znajdowały i zostały użyte do kamiennego muru. Oba są pamiątkowymi inskrypcjami, oryginalnymi częściami podstawy posągu niejakiego Gajusza Karystaniusza Sergiusza. Kwiryniusz wymieniany jest w nich jako duumwir (duumwirat - dwuosobowe kolegium urzędnicze powoływane do różnych celów). Jedyna rzecz jaka może ułatwić datowanie pierwszego kamienia jest wzmianka że Sergiusz był pierwszym człowiekiem który postawił posąg przez publiczny dekret (innymi słowy legislatura miasta głosowała by pokryć jej koszty). Ponieważ to prawdopodobnie nie było zbyt długo po ufundowaniu miasta, a jako że została odnowiona jakiś czas po 25 p.n.e. (Galacja staje się prowincją rzymską) jako Colonia Caesareia dla rzymskich weteranów, to tylko po tym czasie decemwirowie używali by publicznych dekretów, ponieważ to oni składali się na radę miasta pod rzymską kontrolą.

Pierwszy kamień z Antiochii
C. Carista[nio] C(ai) f(ilio) Ser(gia) Front[oni] Caesiano Iul[io], praef(ecto) fabr(um), pont[if(ici)], sacerdoti, prae[f(ecto)] P. Sulpici Quirini iiv[iri], praef(ecto) M. Servili, Huic primo omnium publice d(ecreto) d(ecurionum) statua posita est.	Gajuszowi Karystaniuszowi, synowi Gajusza Sergiusza, Frontonowi Cezjanowi Juliuszowi – prefektowi robotników, arcykapłanowi, kapłanowi, prefektowi Publiusza Sulpicjusza Kwiryniusza duumwira, prefektowi Marka Serwiliusza – temu, pierwszemu ze wszystkich, na mocy publicznego dekretu decemwirów, posąg został postawiony.
Drugi kamień z Antiochii
C. Caristanio [C(ai) f(ilio) Ser(gia)] Frontoni Caesiano Iulio, praef(ecto) fabr(um), trib(uno) mil(itum) leg(ionis) XII Fulm(inatae), praef(ecto) coh(ortis) Bos[p(oranorum)], pontif(ici), praef(ecto) P. Sulpici Quirini iivir(i), praef(ecto) M. Servili, praef(ecto) [...]	Gajuszowi Karystaniuszowi, [synowi Gajusza Sergiusza,] Frontonowi Cezjanowi Juliszowi – prefektowi robotników, trybunowi wojskowemu Legionu XII Gromowładnego, prefektowi kohorty bosforskiej, arcykapłanowi, prefektowi Publiusza Sulpicjusza Kwiryniusza duumwira, prefektowi Marka Serwiliusza, prefektowi [...]

Istnieje też inskrypcja (Lapis Tiburtinus - kamień tyburtyński tj. pochodzący z okolic Tyburu, dzisiejszego Tivoli) będąca fragmentem kamienia nagrobnego odkrytego w 1764, znajdująca się obecnie w Muzeum Watykańskim. Niestety nie zachował się fragment mówiący o kim jest ta inskrypcja. Osoba ta m.in. pokonała pewnego króla i dostała za to odznaki triumfalne. Wśród historyków rozważane są różne osoby:

• Marcus Titius (consul suffectus w 31 p.n.e.)^[13]
• Gajusz Sencjusz Saturninus (konsul w 19 p.n.e.)^[14]
• Lucjusz Kalpurniusz Pizon Pontifex (konsul w 15 p.n.e.)^[15]
• Publiusz Kwinktyliusz Warus^[16][17]
• Publiusz Sulpicjusz Kwiryniusz^[18][17][19]
• Marek Plaucjusz Sylwan^[20]

LAPIS TIBURTINUS

w oryginale
[...] [R]EGEM • QVA • REDACTA • IN • POT[ESTATEM IMP. CAESARIS] AVGVSTI • POPVLIQVE • ROMANI • SENATV[S DIS IMMORTALIBUS] SVPPLICATIONES • BINAS • OB • RES • PROSP[ERE AB EO GESTAS ET] IPSI • ORNAMENTA • TRIVMPH[ALIA DECREUIT] PRO • CONSVL • ASIAM • PROVINCIAM • OP[TINUIT LEGATUS PR. PR.] DIVI • AVGVSTI • ITERVM • SYRIAM • ET • PH[OENICEN OPTINUIT]
tłumaczenie
[...] [k]róla, gdy została ona podporządkowana wła[dzy Imperatora Cezara] Augusta i ludu rzymskiego, sena[t bogom nieśmiertelnym] modły dwukrotne w podzięce za sprawy pomyśl[nie przez niego uczynione, a] jemu samemu odznaczenia triumf[alne przyznał.] Prokonsul Azję prowincję ob[jął, poseł pełniący obowiązki pretora] boskiego Augusta ponownie Syrię i Fe[nicję zajął].

[edytuj] Spis Kwiryniusza

[edytuj] Teksty źródłowe

Józef Flawiusz w Dawnych Dziejach Izraela pisze że gdy Żydzi i Samarytanie oskarżyli Archelaosa przed cesarzem o okrucieństwo, August skazał go na wygnanie a jego tereny wcielił do Syrii, wysyłając jednocześnie Kwiryniusza, aby oszacował posiadłości w tej prowincji i sprzedał mienie etnarchy. Poniżej zacytowane są fragmenty które odnoszą się do tych wydarzeń. To samo opisywał Flawiusz pokrótce w swojej wcześniejszej pracy, Wojnie żydowskiej.^[21]

Tymczasem Kwiryniusz - był to jeden z mężów zasiadających w senacie, który już piastował inne urzędy przechodząc przez wszystkie szczeble kariery urzędniczej aż do konsulatu i cieszył się ogólnie wielkim poważaniem - przybył z niewielką liczbą towarzyszy do Syrii. Wysłał go Cezar dla rozsądzenia spraw w narodzie i przeprowadzenia spisu majątków. Wraz z nim wyprawił także Koponiusza, męża ze stanu rycerskiego, aby objął pełną władzą nad Judejczykami. Sam Kwiryniusz również przyjechał do Judei, która była przyłączona do Syrii, aby i tu przeprowadzić spis majątków oraz sprzedać mienie pozostałe po Archelaosie. Żydzi, którzy początkowo o spisie majątków ani słyszeć nie chcieli, z czasem za radą arcykapłana Joazara, syna Boetosa, poniechali dalszego uporu i usłuchawszy jego perswazji pozwolili bez żadnego sprzeciwu spis ten przeprowadzić. Lecz Juda z Gaulanitis [Juda Galilejczyk], rodem z miasta, które się zwie Gamala, złączywszy się z Faryzeuszem Saddokosem [Sadokiem] podburzał naród do buntu. Twierdzili oni, że spis majątków nic innego im nie przyniesie jak oczywistą niewolę i nawoływali naród do obrony swojej wolności.^[22]

Kwiryniusz po sprzedaniu mienia Archelausa i zakończeniu spisu, który odbył się w trzydziestym siódmym roku po zwycięstwie Cezara nad Antoniuszem pod Akcjum [6/7 n.e.], pozbawił godności kapłańskiej Joazara, wiodącego spór z narodem, a na stanowisko to powołał Ananosa [Annasza], syna Setiego, Herod zaś i Filip wzięli we władanie swoje tetrarchie.^[23]

Łukasz Ewangelista na początku swojej Ewangelii, po opisie narodzin Jana Chrzciciela, także wymienia Kwiryniusza, przedstawiając wydarzenie bezpośrednio związane z narodzinami Jezusa:

W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. Wybierali się więc wszyscy, aby się dać zapisać, każdy do swego miasta. Udał się także Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawidowego, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i rodu Dawida, żeby się dać zapisać z poślubioną sobie Maryją, która była brzemienna. Kiedy tam przebywali, nadszedł dla Maryi czas rozwiązania. Porodziła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.^[24]

Ten sam autor, w Dziejach Apostolskich, opisuje jak nie długo po śmierci Jezusa, Szymon Piotr i Jan Apostoł zostali przyprowadzeni przed Sanhedryn i przesłuchiwani przez Józefa Kajfasza. Wtedy wystąpił faryzeusz Gamaliel Starszy przypominając że w przeszłości występowali już ludzie, którzy ginęli a ich zwolennicy zostawali rozproszeni:

Potem podczas spisu ludności wystąpił Judasz Galilejczyk i pociągnął lud za sobą. Zginął sam i wszyscy jego zwolennicy zostali rozproszeni.^[25]

O spisie ludności w związku z narodzeniem Jezusa krótko wzmiankowali też pisarze wczesnochrześcijańscy. Justyn Męczennik (1 Apologia 34) pisał że Jezus urodził się trzydzieści pięć stadiów od Jerozolimy, co można ustalić także z rejestru podatkowego, dokonanego przez Kwiryniusza, pierwszego prokuratora w Judei. Klemens Aleksandryjski (Kobierce, Ks. I, Roz. 21.) pisał że Jezus urodził się w 28 roku panowania Augusta, gdy nakazał przeprowadzić pierwszy spis ludności. Tertulian (Przeciw Marcjonowi, Ks. IV,7.7 i 19.10) podawał że spis ludności odbył się za cesarza Augusta, przez Sencjusza Saturnina, i że jest to najlepszy dowód iż Chrystus pochodził z rodu Dawida, oraz że spis ów jest udokumentowany w archiwach rzymskich (publica documenta). Paweł Orozjusz (Adv. Pag. VI.22.7, VII.2.16) pisał że August zarządził spis wszystkich prowincji i że wszyscy ludzie mają być zapisani. W tym czasie Chrystus miał się urodzić i zostać wpisanym na tą listę tak szybko, jak się urodził. Mojżesz z Chorenu (Historia Armenii, Ks. II, 26) pisał że w drugim roku panowania Abgara V, Rzym opodatkował Armenię, ponieważ, jak to zostało opisane w Ewangelii Łukasza, cesarz August wydał zlecenia przeprowadzenia spisu ludności w całym świecie. Dlatego rzymscy urzędnicy zostali również wysłani do Armenii i postawili wizerunki Augusta we wszystkich świątyniach. W tym czasie urodził się Jezus.

Informacje o spisie na który Józef i Maryja przybyli do Betlejem, można znaleźć także w apokryfach. W Protoewangelii Jakuba (17:1) jest mowa o tym że wyszedł nakaz od cesarza Augusta, aby spisać wszystkich, którzy byli w Betlejem judzkim. Na tej apokryficznej Ewangelii opierały się pozostałe apokryfy.^[26]

[edytuj] Interpretacje

Z tych źródeł historycznych wynika że Józef Flawiusz w Dawnych dziejach Izraela i Łukasz w Dziejach Apostolskich piszą o tym samym spisie (wzmiankowanie Judy Galilejczyka). Problem pojawia się przy opisie spisu Łukasza w jego Ewangelii. Wzmiankowanie że było to za czasów Heroda Wielkiego i że tyczyło się to co najmniej całego państwa wykluczają możliwość że obaj opisują jeden i ten sam spis. Od Józefa i Maryi przebywających w Nazarecie, nie było wymagane uczestniczyć w spisie Judei po Herodzie Archelaosie, gdyż Galilea należała wtedy do Heroda Antypasa.

• Istnieje więc pogląd mówiący że były dwa spisy - jeden pod koniec życia Heroda i drugi zaraz po wygnaniu jego syna. W obydwu brał udział Kwiryniusz (jako gubernator/zarządca Syrii albo prokurator ^[27]), chyba że należało by inaczej tłumaczyć słowo prote (od protos) w Łk 2,2. Słowo to może znaczyć „pierwszy”, ale może też znaczyć „wcześniejszy”, „poprzedni”. Zdanie te mogło by wtedy brzmieć: Spis ten odbył się przed tym, który był za urzędowania Kwiryniusza.^[28] Za takim tłumaczeniem Łk 2,2 opowiada się część gramatyków,^[29] podczas gdy inni nie zgadzają się z takim przekładem.^[30]
  • Józef Flawiusz pisał że przed wygnaniem Archelaosa, w Jerozolimie istniały już spisy majątkowe. Gdy spodziewany następca Heroda Wielkiego pojechał do Rzymu, Sabinus,^[27] zmierzał do Judei, aby zabezpieczyć pozostałe po Herodzie mienie: Sabinus pośpieszył do Jerozolimy i wziął w swoje posiadanie pałace królewskie. Przyzwał także dowódców twierdz i rządców i chciał uzyskać wgląd w spisy majątkowe oraz przejąć twierdze. Jednakże strażnicy, wierni rozkazom Archelaosa, wytrwale strzegli wszystkiego i w pełnieniu tej służby zasłaniali się wolą Cezara nie Archelaosa.^[31]
  • Istnieją też dwie hipotezy w myśl których Kwiryniusz dokończył spis ludności zapoczątkowany przez Saturnina, bądź rozpoczął spis zakończony później przez Saturnina. Dzieło jednak dokonanych czynności Łukasz ewangelista przypisał Kwiryniuszowi. W ten sposób wyjaśnia się sprzeczność w datowaniu urodzin Jezusa w czasie spisu i jednoczesnego życia Heroda.^[32]

• Istnieje też pogląd że Łukasz zmyślił spis ludności w Betlejem, aby udowodnić pochodzenie Jezusa od króla Dawida (wg. proroka Michaesza Mesjasz miał się urodzić w Betlejem ^[33]).

Większość historyków uważa że Łukasz popełnił tutaj błąd, przesuwając spis ludności z 6 n.e. na koniec panowania Heroda.^[34] Część zaś uważa że nie pomylił się i wspomniał o dwóch niezależnych spisach.^[35]

[edytuj] Przypisy

1. ↑ everything2.com: Publius Sulpicius Quirinius
2. ↑ Florus, Zarys Dziejów Rzymskich, 2:31
3. ↑ YEAR-BY-YEAR: 6BC
4. ↑ Strabon, Geographica, Księga XII, 6, 5
5. ↑ Swetoniusz, Żywoty cezarów, Boski August, 93
6. ↑ Aleksander Krawczuk, Herod król Judei, 1965, str. 300-301
7. ↑ Jewish Encyclopedia: QUIRINIUS, P. SULPICIUS
8. ↑ Tacyt, Roczniki, Księga II, 28
9. ↑ Swetoniusz pisał że dwadzieścia lat po, nie precyzując czy po ślubie czy rozwodzie. Theodor Mommsen i inni historycy uważają że chodziło o ślub. Patrz tu
10. ↑ Tacyt, Roczniki, Księga III, 22-23
11. ↑ Swetoniusz, Żywoty cezarów, Tyberiusz, 49.1
12. ↑ Tacyt, Roczniki, III, 48
13. ↑ L. Ross Taylor, "M. Titius and the Syrian Command", JRS 26,1936,161–173; na krytykę punktu widzenia Taylora, zobacz K.M.T.Atkinson, "The Governors of the Province Asia in the Reign of Augustus", Historia 7,1958,316, n.73.
14. ↑ The Honorand of the Titulus Tiburtinus: C. Sentius Saturninus?
15. ↑ C. Sentius Saturninus, Piso Pontifex, and the titulus Tiburtinus: a Reply
16. ↑ The Two Governorships of Quintilius Varus
17. ↑ ^{17,0 17,1} Bible study manuals: The Birth Date of Jesus
18. ↑ Quirinius the Governor of Syria
19. ↑ Théodor Mommsen et la carrière de Quirinius (fr)
20. ↑ Ronald Syme [1939] (1952). The Roman Revolution, corrected, Oxford: Oxford University Press, pp. 398-399. ISBN 0-19-881001-6.
21. ↑ w Księdze II, Rozdział XVII, 8:
    "W owym właśnie czasie niejaki Manaemos, syn Judy zwanego Galilejczykiem, męża wielce uczonego, który za czasów Kwiryniusza wyrzucał Żydom, że chcą podlegać władzy nie tylko samego Boga, lecz i Rzymian, zebrał najbardziej zaufanych ludzi i podążył do Masady, gdzie rozbił zbrojownię króla Heroda i rozdał broń swoim ziomkom jako też innym rozbójnikom"
    i w Księdze VI, Rozdział VIII, 1:
    "Był to potomek owego Judy, który, jak poprzednio o tym opowiedzieliśmy, podmówił wielu Żydów, aby sprzeciwili się spisowi ludności, kiedy to przysłano do Judei Kwiryniusza z zadaniem ustalenia podatków"
22. ↑ Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, 18, 1, 1
23. ↑ Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, 18, 2, 1
24. ↑ Ewangelia wg. św. Łukasza 2,1-7, Biblia Tysiąclecia, wydania IV
25. ↑ Dzieje Apostolskie 5,37, Biblia Tysiąclecia, wydania IV
26. ↑ Apokryfy Nowego Testamentu
27. ↑ ^{27,0 27,1} Np. jak Sabinus - był prokuratorem prowadzącym interesy finansowe cesarza w Syrii. Był podwładnym ówczesnego gubernatora Syrii, Warusa. Takie same stanowisko pełnił Wolumniusz za Saturninusa.
28. ↑ Przypis do Łk 2,2 z Biblii Poznańskiej. Więcej informacji tutaj, w punkcie drugim.
29. ↑ Por. F.F. Bruce, Wiarygodność pism Nowego Testamentu, dz. cyt., s. 112; por. też: E. Dąbrowski, Nowy Testament na tle epoki, t. I, dz. cyt., s. 249, przyp. 2.
30. ↑ Więcej informacji tutaj
31. ↑ Józef Flawiusz, Wojna żydowska, Księga II, Rozdział II, 2
32. ↑ G. Ricciotti, Życie Jezusa Chrystusa, W-wa PAX 1954 s. 190 rozdz. 183-188
33. ↑ Księga Michaesza 5,1 (Biblia Tysiąclecia)
34. ↑ Np. James Douglas Grant Dunn, Jesus Remembered, (Eerdmans, 2003) p344. Similarly, Erich S. Gruen, 'The expansion of the empire under Augustus', in The Cambridge ancient history Volume 10, p157, Geza Vermes, The Nativity, Penguin 2006, p.96, W.D Davies and E. P. Sanders, 'Jesus from the Jewish point of view', in The Cambridge History of Judaism ed William Horbury, vol 3: the Early Roman Period, 1984, Anthony Harvey, A Companion to the New Testament (Cambridge University Press 2004), p221, Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, p. 213, Brown, Raymond E. The Birth of the Messiah: A Commentary on the Infancy Narratives in Matthew and Luke. London: G. Chapman, 1977, p. 554, A. N. Sherwin-White, pp. 166, 167, Fergus Millar Millar, Fergus (1990). "Reflections on the trials of Jesus". A Tribute to Geza Vermes: Essays on Jewish and Christian Literature and History (JSOT Suppl. 100) [eds. P.R. Davies and R.T. White]: 355-81, Sheffield: JSOT Press. repr. in Millar, Fergus (2006). "The Greek World, the Jews, and the East". Rome, the Greek World and the East 3: 139-163. University of North Carolina Press.
35. ↑ Np. Was Luke Wrong About the Census Under Quirinius? by Dr. John Ankerberg, Alleged Errors in Luke by Dr. Norman Geisler, Kenneth F. Doig, New Testament Chronology, (Lewiston, NY: Edwin Mellen Press, 1990), The Star of Bethlehem: The Star that Astonished the World By Ernest L. Martin, Ph.D., Wiarygodność Nowego Testamentu, Alfred Palla, Bogusław Nowak, KIEDY URODZIŁ SIĘ JEZUS CHRYSTUS?, BIBLE STUDY MANUALS: THE BIRTH DATE OF JESUS, John Argubright, Bible Believer’s Archaeology Volume 2 The Search For Truth, The Birth Date of Jesus, Anonymous, THE CHRISTMAS STAR By Barry Setterfield, Chronos, Kairos, Christos II: Chronological, Nativity, and Religious Studies in Memory of Ray Summers, When REALLY was Jesus Born? by Dr. Stephen E. Jones, Dates of Jesus, Giovanni Conforti with Giovanni Massaro

[edytuj] Bibliografia

Literatura jest podana w Emil Schürer, Geschichte 3d ed., i. 508-543, następujące prace były szczególnie ważne:

• Theodor Mommsen, Res Gestœ Divi Augusti, 1st ed., p. 121 (2d ed., pp. 175 et seq.);
• Karl Theodor Keim, Gesch. Jesu 3d ed., pp. 101 et seq., Zurich, 1873;
• David Strauss, Das Leben Jesu, 11th ed., i. 57, ii. 24, Bonn, 1895;
• Alfred Edersheim, The Life and Times of Jesus the Messiah, i. 182, London 1883;
• Francis Haverfield, in The Classical Review, 1900.
• Livius.org: Publius Sulpicius Quirinius

[edytuj] Zobacz też

• Data narodzin Jezusa Chrystusa
• Trzej Królowie
• Rzeź niewiniątek
• Gwiazda Betlejemska (chrześcijaństwo)
• Herod Wielki
• Starożytny Izrael

[edytuj] Linki zewnętrzne

• polemika z 16 zarzutami wobec Ewangelisty w związku ze spisem Kwiryniusza
• strona sceptycznie podchodząca do wiarygodności opisu Łukasza (en)
• opis spisu według objawień Katarzyny Emmerich

Poprzednik: Tyberiusz i Warus

Konsul Cesarstwa rzymskiego 12 p.n.e.

Następca: Kwinus Eliusz Tuberon i Paullus Fabius Maximus

Powódź na Podkarpaciu - zginął 35-latek

Z powodu intensywnych opadów deszczu i burz, które przeszły nad powiatem bieszczadzkim (Podkarpackie) i wezbrania lokalnych potoków powyżej zbiornika wodnego w Solinie, tamtejszy starosta wprowadził wieczorem alarmy powodziowe dla gmin: Lutowiska i Czarna.

"Rozgrywającym ws. ustawy medialnej była lewica"

Platforma Obywatelska prowadziła arogancką politykę w zakresie ustawy medialnej w stosunku do SLD - twierdzi poseł niezrzeszony Maciej Płażyński.

Lubelskie: pogotowie przeciwpowodziowe

Wisła w Annopolu (Lubelskie) przekroczyła po południu stan alarmowy o 4 cm. W niżej położonych Puławach, poziom wody w rzece zbliżył się do stanu ostrzegawczego.

Lepper o Sejmie: to żenujące, kompromitacja

Andrzej Lepper, przewodniczący Samoobrony oświadczył w Olsztynie, że to, co dzieje się w Sejmie "jest żenujące", a "kłótnia między rządem, a pałacem prezydenckim kompromituje Polskę w oczach świata".

"Nie prowadzimy nagonki na Kurskiego i Wassermanna"

"Gazeta Wyborcza" nie prowadzi nagonki na posłów PiS Jacka Kurskiego i Zbigniewa Wassermanna. Wydaje się, że wyroki w procesach między "Gazetą" a nimi były sprawiedliwe - uważa z-ca redaktora naczelnego "Gazety" Piotr Pacewicz.

Linki: Strona g��wna