Z Wikipedii

Fr - Ra - Ac Ba Ra   Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Rad, Ra, 88
Własności metaliczne	metal ziem alkalicznych
Grupa, okres, blok	2 (IIA), 7, s
Gęstość, twardość	5000 kg/m3, bd
Kolor	srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa	226 u
Promień atomowy (obl.)	215 (bd) pm
Promień kowalencyjny	bd
Promień van der Waalsa	bd
Konfiguracja elektronowa	[Rn]7s²
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 32, 18, 8, 2
Stopień utlenienia	2
Własności kwasowe tlenków	silnie zasadowe
Struktura krystaliczna	regularna przestrzennie centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	973 K (700 °C)
Temperatura wrzenia	2010 K (1737°C)
Objętość molowa	41,09×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	136,8 kJ/mol
Ciepło topnienia	37 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	327 Pa (527 K)
Prędkość dźwięku	bd
Pozostałe dane
Elektroujemność	0,89 (Pauling) 0,97 (Allred)
Ciepło właściwe	94 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	1×106 S/m
Przewodność cieplna	18,6 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	509,3 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	979 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	3300 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	4400 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 223Ra {syn.} 11,43 dni α 5,979 219Rn 224Ra {syn.} 3,66 dni α 5,789 220Rn 225Ra {syn.} 14,8 dni β- 0,357 225Ac 226Ra ślady 1599 lat[1] β- 4,780 226Ac 228Ra {syn.} 6,7 lat β- 0,046 228Ac
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu

Rad (Ra, łac. radium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali ziem alkalicznych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa radius oznaczającego promień.

[edytuj] Charakterystyka

W formie czystej rad jest srebrzystym, lśniącym i miękkim metalem. Posiada silne własności promieniotwórcze. Jego własności chemiczne są zbliżone do baru. Reaguje stosunkowo powoli z tlenem atmosferycznym tworząc tlenek RaO i dość gwałtownie z wodą tworząc wodorotlenek Ra(OH)₂.

Kationy Ra²⁺ należą do IV grupy analitycznej^[2]. Sole radu barwią płomień na kolor karmazynowy.

[edytuj] Występowanie

Rad występuje naturalnie w rudach uranu, w formie tlenku RaO i wodorotlenku Ra(OH)₂. W skorupie ziemskiej występuje w ilości ok. 6x10^-7 ppm.

[edytuj] Izotopy i radioaktywność

Rad posiada 33 izotopy^[3]. Wszystkie jego izotopy są niestabilne. Najtrwalszy z nich jest izotop 226, który ma czas połowicznego rozpadu 1599 lat^[1]. Ra226 rozpada się trojako energia prominiowania α β i γ wunosi odpowiednio 4.8 0.0036 0.0067 MeV. ^[4]

[edytuj] Odkrycie

Rad został odkryty przez Marię Skłodowską-Curie i jej męża Piotra Curie. Jako datę tego odkrycia, zgodnie z zeszytem laboratoryjnym Marii, przyjmuje się rok 1898.

[edytuj] Zastosowanie

Najważniejsze związki radu to sole Ra²⁺ (chlorek i węglan) które były używane w terapii nowotworowej i do produkcji farb luminescencyjnych. Obecnie rad nie jest już stosowany, ze względu na dużą radioaktywność, powodującą białaczkę u osób uczestniczących w produkcji soli radu.

[edytuj] Znaczenie biologiczne

Rad pośrednio zwiększa szybkość mutagenezy organizmów szczególnie żyjących w jaskiniach. Średnio jest obecny w kościach i tkankach ludzkich w ilości ok. 2x10^-9 ppm. Pośredni wpływ mutacyjny jest spotęgowany poprzez radon który powstaje z radu i przez szczeliny skalne przenika do odizolowanej atmosfery. Mimo iż ludzie rzadko teraz mieszkają w jaskiniach to do betonu może być dodawane materiał z kopalin zawierający ten pierwiastek. Rad wdychany jest 10 razy bardziej kancerogenny niż spożyty ^[5].

Przypisy

p • d • e

Pierwiastki chemiczne

(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo

---

Pierwiastki niezsyntezowane: (Uus) ununseptium · (Uue) ununennium · (Ubn) unbinilium · (Ubu) unbiunium · (Ubb) unbibium · (Ubt) unbitrium · (Ubq) unbiquadium · (Ubp) unbipentium · (Ubh) unbihexium