Z Wikipedii

Reduta nr 54 znana pod nazwą Reduta Ordona – uwieczniona w wierszu przez Adama Mickiewicza na podstawie opowiadania Stefana Garczyńskiego, naocznego świadka wydarzenia. Reduta znajdowała się w Warszawie na styku dzielnic Wola i Ochota.

W pasie fortyfikacji z okresu powstania listopadowego z 1831 Reduta nr 54 była pozycją osłaniającą główny szaniec wolski nr 56.

[edytuj] Reduta w 1831

Obelisk Reduta Ordona

6 września 1831 reduta została zaatakowana przez Rosjan pod dowództwem generała Jafimowa. Ppor. Julian Konstanty Ordon nigdy nie dowodził redutą nr 54, która wyleciała w powietrze podczas obrony Warszawy, był dowódcą artylerii reduty, a dowódcą reduty był mjr Ignacy Dobrzelewski. Obsada reduty składała się z 2 kompanii 1 psp (1 DP), 6 dział, 1 hakownicy, 43 artylerzystów. Działa znajdujące się w reducie były starymi wałowymi działami austriackimi i pruskimi o niewielkiej skuteczności.

Reduta nr 54 była jedną z kilku najlepiej przygotowanych i obwarowanych. Posiadała jednak tylko 1/3 przewidzianej obsady. Była to jedna z przyczyn jej szybkiego upadku.

W dniu szturmu reduta znajdowała się pod ogniem artylerii rosyjskiej przez ok. 2 godziny, doprowadziło to dużego wstrząsu wśród załogi. W efekcie w trakcie szturmu nie wykorzystano granatów (Kołaczkowski), a tylko prowadzono nieskuteczny ogień karabinowy zza wału. W momencie wdarcia się Rosjan reduta szybko padła.

Nastąpił w tym momencie wybuch jednego z dwóch składów amunicji. Są dwie teorie co do przyczyn eksplozji:

• o przypadkowym zaprószeniu ognia przez Polaków w trakcie wycofywania,
• o wykonaniu przez artylerzystów rozkazu zniszczenia składów amunicji wydanego właśnie przez Ordona w momencie opuszczania szańca przez polską obsadę.

Żołnierzom polskim nie udało się uciec ze względu na gwałtowne wdarcie się szturmujących Rosjan. Miało zginąć w niej 100 Rosjan. Zaś ogólne straty rosyjskie to ok. 600 żołnierzy. Zginęło dwóch pułkowników rosyjskich, dowodzący generał Jafimow, a generał Gejsmar został ranny.

[edytuj] Druga wojna światowa

We wrześniu 1939 w czasie kampanii wrześniowej punkt oporu 8 kompanii 40 pułku piechoty prowadzącej walki w obronie Warszawy. 9 września 1939 w w okolicy ulicy Wolskiej i reduty Ordona została rozbita niemiecka kolumna czołgów i pojazdów piechoty.

[edytuj] Pamięć o reducie

Adam Mickiewicz w swoim wierszu uśmiercił polskiego dowódcę artylerii – ppor. Ordona, gdy tymczasem przeżył on wybuch (co najwyżej nieco poparzony) i udał się na emigrację. Tam w wieku 77 lat popełnił samobójstwo, a jego grobowiec znajduje się na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

28 listopada 1937 w przeddzień rocznicy wybuchu powstania listopadowego, odsłonięto pamiątkowy kamień, położony obok krzyża. Na kamieniu wyryto napis:

Tu dnia 6 września roku 1831
w walce z przemocą moskiewską
została wysadzona w powietrze Reduta Ordona.
Obrońcom Ojczyzny cześć!

Jedyną pamiątką po Reducie jest obelisk Reduta Ordona (na rogu ulic Włochowskiej i Mszczonowskiej), nazwa Centrum Handlowego Reduta i stacji Warszawa Reduta Ordona. Nie jest to jednak właściwa lokalizacja dzieła nr 54. Pomnik ten stanął w miejscu pomnika Zdobywców Warszawy postawionego przez Rosjan w 1841 roku na 11-metrowym cokole. Tymczasem rzeczywista lokalizacja reduty znajduje się przy Rondzie Zesłańców Syberyjskich przy ul. Na Bateryjce przy dworcu Warszawa Zachodnia^[1].

[edytuj] Bibliografia

• Tomasz Strzeżek, Warszawa 1831, Wydawnictwo Bellona, 1998, ISBN 83-11-08793-8
• Encyklopedia II wojny światowej, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975

1. ↑ Przesunąć redutę Ordona, Rzeczpospolita, 31 stycznia 2008.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kto dziś broni Reduty Ordona
• Dzielnica Wola zabytki

[edytuj] Zobacz też

• Reduta Ordona, Reduta nr 56