Roland Barthes
Z Wikipedii
Roland Barthes (ur. 12 listopada 1915 w Cherbourg, Normandia, zm. 25 marca 1980 w Paryżu) – francuski krytyk literacki, pisarz, czołowy przedstawiciel strukturalizmu i poststrukturalizmu francuskiego, teoretyk semiologii.
[edytuj] Życie i dzieło
Urodził się jako syn Louisa Barthesa, służącego wówczas w marynarce wojennej, oraz jego towarzyszki życia Henriette Bnger. Ojca stracił wcześnie - Louis Barthes poległ podczas bitwy morskiej na Morzu Północnym. Lata dzieciństwa spędził w Bayonne, wychowywany przez matkę i ciotkę, kobietą bardzo muzykalną, która udzielała mu lekcji gry na fortepianie; w 1924 roku razem z matką przeprowadzili się do Paryża. W autobiograficznym tekście Barthes wspomina: "W mojej przeszłości najbardziej fascynuje mnie dzieciństwo; to właśnie ono - i tylko ono - kiedy spoglądam wstecz - sprawia, że nie żałuję czasu minionego".
Przez całe życie wielkie znaczenie miał dla Barthesa teatr. Już jako uczeń udzielał się w szkolnej trupie teatralnej - jedną z jego najważniejszych ról była rola króla Dariusza. W pracy maturalnej zajmował się tragedią grecką. Swoje Essais critiques poświęcił teatrowi awangardowemu.
Barthes był bardzo obiecującym studentem - studiował w latach 1935-1939 na Sorbonie - licencjat uzyskał na podstawie pracy z literatury klasycznej. Naukę często musiał przerywać ze względu na zły stan zdrowia - cierpiał na gruźlicę, często musiał udawać się do sanatorium. To właśnie z tego względu musiał pożegnać się z myślą o dalszej karierze akademickiej, z tego też względu nie został powołany do armii w chwili wybuchu II wojny światowej.
Lata 1939-1948 spędził Barthes na studiowaniu gramatyki i filologii; opublikował wówczas pierwsze prace, parał się medycyną. W roku 1948 powrócił do zajęć akademickich - podejmował (raczej dorywczo) pracę w Instytutach Francuskich we Francji, Rumunii i Egipcie. Udzielał się wówczas jako autor w lewicowym czasopiśmie paryskim Combat - z artykułów tam publikowanych stworzył swe pierwsze poważne dzieło Le degré zéro de l'écriture(1953). W 1952 roku Barthes trafił do Centre national de la recherche scientifique, gdzie studiował leksykologię i socjologię.
We wczesnych latach sześćdziesiątych zajmował się semiologią i strukturalizmem - pracował na różnych stanowiskach w różnych miastach we Francji; jego - widoczne w publikowanych wówczas pracach - nieortodoksyjne myślenie sprawiło, że znalazł się w konflikcie z innymi myślicielem francuskim, Raymondem Picardem, który zaatakował new criticism (z kierunkiem tym - błędnie - utożsamił on Barthesa) za obskurantyzm i brak szacunku dla korzeni kultury literackiej.
Pod koniec lat sześćdziesiątych Barthes ugruntował swą pozycję. Odbył podróże do USA i Japonii, pisał do awangardowego magazynu literackiego Tel Quel. W latach siedemdziesiątych kontynuował prace krytycznoliterackie, dążąc do nowych ideałów tekstualności i neutralności powieściowej.
W 1977 otrzymał katedrę semiologii w Collège de France. W tym samym roku zmarła jego matka - Barthes bardzo boleśnie przeżył tę stratę. W swym ostatnim wielkim dziele La chambre claire (Światło obrazu) Barthes przywołuje jej postać: tekst ten jest, z jednej strony, teorią komunikacji odbywającej się za pośrednictwem medium fotografii, z drugiej zaś medytacją nad starą fotografią matki.
W pracach lingwistycznych i semiotycznych Barthesa można wyróżnić trzy fazy: zrazu dla jego ujęcia mitologii codzienności (Mitologie) miarodajne były poglądy teoretyków takich jak André Gide, Karl Marx i Bertolt Brecht; później można dostrzec w nich wpływy językoznawców, pojawiają się zatem nazwiska takie, jak: Ferdinand de Saussure, Roman Ossipowicz Jakobson oraz Louis Hjelmslev. Nie chcąc dopuścić do powstania sytuacji, w której semiologia ugrzęźnie w dogmatach naukowych, Barthes podjął próbę uwzględniania w swych pracach perspektywy filozoficznej i psychologicznej, ulegając wpływowi dzieła Jacques'a Lacana.
Mimo to jakakolwiek systematyzacja dzieła Barthesa to zadanie problematyczne: zrazu zafascynowany jakimś tematem, wkrótce go porzucał, zajmował się czymś innym, pozostawiając dokończenie już rozpoczętego dzieła współpracownikom. Ta zasada "przedłużania" i "zmiany miejsca" (Barthes: dépaysement) uchodzi za "demitologizującą zasadę główną" dzieła Barthesa, choć niektórzy badacze dostrzegają w tym uleganie eskapizmowi.
Barthes był wielkim znawcą muzyki, był pianistą i kompozytorem. Interesował się też malarstwem - zachęcił go do tego jego przyjaciel Cy Twombly.
Potrącony 25 lutego 1980 roku przez ciężarówkę (wychodził z przyjęcia u prezydenta François Mitterranda), Barthes zmarł miesiąc później w paryskim szpitalu.
Zbiór (rzekomej) korespondencji Barthes'a, dokumentujący plany akademickie, ogromną miłość do matki i niezwykle intensywną, homoseksualną miłość do Edmonda (pieszczotliwie i konsekwentnie nazywanego "cheri"), znaleźć można w książce Ewy Kulryluk "ENCYKLOPEDIEROTYK", SIC!, Warszawa 2001.
[edytuj] Bibliografia
Dzieła wydane w Polsce:
- 1957 Mitologie, Wydawnictwo KR, Warszawa 2000
- 1967 System Mody, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
(zerwanie z 'fazą strukturalizmu' w twórczości Barthes'a)
- 1970 Imperium znaków, Wydawnictwo KR, Warszawa 2004.
- 1970 S/Z, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.
- 1971 Sade, Fourier, Loyola, Wydawnictwo KR, Warszawa 1996.
- 1973 Przyjemność tekstu, Wydawnictwo KR, Warszawa 1997.
- 1977 Fragmenty dyskursu milosnego, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.
- 1964-1980 Lektury , Wydawnictwo KR, Warszawa 2001.
- 1980 Światło obrazu Uwagi o fotografii, Wydawnictwo KR, Warszawa 1996.
- Wychodząc z kina, przeł. Ł. Demby, [w:] Interpretacja dzieła filmowego - antologia przekładów, red. W. Godzic, Uniwersytet Jagielloński - skrypty uczelniane (nr 679), Kraków 1993, s. 157-160.
w przygotowaniu Pisanie, poziom zero.
Dzieła wszystkie Barthesa:
- Le neutre, cours et séminaires au Collège de France 1977 – 1978, éd. Seuil/Imec, 2002
- Comment vivre ensemble, cours et séminaires au Collège de France 1976 – 1977, éd. Seuil/Imec, 2002
- Ecrits sur le théâtre, éd. Seuil, 2002
- Le plaisir du texte précédé de Variations sur l'écriture, éd. Seuil, 2000
- Œuvres complètes, tome I, éd. Seuil, 1993
- Œuvres complètes, tome II, éd. Seuil, 1994
- Œuvres complètes, tome III, éd. Seuil, 1995
- Incidents, éd. Seuil, 1987
- L'aventure sémiologique, éd. Seuil, 1985
- Le bruissement de la langue. Essais critiques IV, éd. Seuil, 1984
- All except you. Paul Steinberg, éd. Repères, 1983
- L'obvie et l'obtus. Essais critiques III, éd. Seuil, 1982
- Le grain de la voix. Entretiens, 1962-1980, éd. Seuil, 1981
- Sur la littérature, éd. Presses Universitaires de Grenoble, 1980
- La chambre claire. Note sur la photographie, éd. Gallimard/Seuil/Cahiers du cinéma, 1980
- Sollers écrivain, éd. Seuil, 1979
- Leçon, éd. Seuil, 1978
- Fragments d'un discours amoureux, éd. Seuil, 1977
- Alors la Chine ? , éd. Christian Bourgois, 1975
- Roland Barthes par Roland Barthes, éd. Seuil, 1975
- Le plaisir du texte, éd. Seuil, 1973
- Nouveaux essais critiques, éd. Seuil 1972
- Sade, Fourier, Loyola, éd. Seuil, 1971
- L'empire des signes, éd. Skira, 1970
- S/Z, éd. Seuil, 1970
- Système de la mode, éd. Seuil 1967
- Critique et vérité, éd. Seuil, 1966.
- Eléments de sémiologie, éd. Denoël/Gonthier, 1965
- Essais critiques, éd. Seuil, 1964
- La tour Eiffel, éd. Centre National de la photographie/Seuil, 1964
- Sur Racine, éd. Seuil, 1963
- Mythologies, éd. Seuil, 1957
- Michelet par lui-même, éd. Seuil, 1954
- Le degré zéro de l'écriture, éd. Seuil, 1953
[edytuj] Linki zewnętrzne
| "Tusk polubił Urbańskiego i chroni go jak swoich nieudolnych ministrów" |
|
Wczoraj Sejm podtrzymał weto prezydenta do nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Weto przeszło "głosami" lewicy, która wstrzymała się od głosowania. - SLD chce zmian w mediach publicznych, niestety Platforma Obywatelska przeforsowała projekt niedemokratyczny - komentuje sprawę Joanna Senyszyn na swoim blogu w Onet.pl.
|
| Mieszkańcy gminy zakończyli głodówkę |
|
Głodujący od poniedziałku mieszkańcy gminy Ełk (Warmińsko-Mazurskie) zawiesili protest i rozeszli się do domów. Zapowiedzieli jednocześnie, że wrócą "czuwać w urzędzie" w poniedziałek rano.
|
| Kolejki tirów na Lubelszczyźnie |
|
Przed przejściami granicznymi z Ukrainą w Dorohusku i Hrebennem na Lubelszczyźnie stoją setki tirów. Czas oczekiwania na odprawę na obu przejściach wynosi 35 godzin.
|
| Tragiczny poranek w łódzkim - trzy osoby zginęły |
|
Trzy osoby zginęły w dwóch wypadkach, do jakich doszło rano na drogach województwa łódzkiego - poinformowali dyżurni policji i straży pożarnej.
|
| "Dobra pomoc, to szybka pomoc" |
|
Premier Donald Tusk i wicepremier, minister spraw wewnętrznych i administracji Grzegorz Schetyna przyjechali rano na Podhale, gdzie oceniają straty po gwałtownych opadach deszczu. - Najważniejsze, że nie zawiedli ludzie - mówił premier do dziennikarzy.
|