Roztocze (geografia)
Z Wikipedii
| Roztocze | |
 |
|
 |
|
| Megaregion | Pozaalpejska Europa Åšrodkowa |
| Prowincja | Wyżyny Polskie |
| Podprowincja | Wyżyna Lubelsko-Lwowska |
| Makroregion | Roztocze |
| Zajmowane jednostki administracyjne |
woj. lubelskie woj. podkarpackie |
Roztocze (343.2) – kraina geograficzna łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem, wyraźnie wypiętrzony wał wzniesień przebiegający z północnego zachodu, od Kraśnika, na południowy wschód do Lwowa. Roztocze oddziela Wyżynę Lubelską i Wyżynę Wołyńską od Kotliny Sandomierskiej i Kotliny Naddniestrzańskiej.
Najwyższe wzniesienie Roztocza osiąga 414 m n.p.m. (poza granicami Polski), w Polsce najwyższe wzniesienia to Długi Goraj (391,5 m n.p.m.) i Wielki Dział (390,4 m n.p.m.)
Na Roztoczu z uwagi na niepowtarzalne walory przyrodnicze utworzono Roztoczański Park Narodowy, Parki Krajobrazowe oraz rezerwaty (m.in. Sołokija czy Nad Tanwią).
Roztocze zbudowane jest ze skał powstałych w kredzie – margli, opok i wapieni. Na nich zalegają utwory młodsze – osadzone w warunkach płytkiego morza piaski, piaskowce wapniste i wapienie. W epoce lodowcowej na region nasunął się lądolód skandynawski – wskazują na to gliny morenowe, głazy narzutowe.
Roztocze pod względem zróżnicowania rzeźby i budowy geologicznej można podzielić na 3 mezoregiony:
- Roztocze Zachodnie (Roztocze Gorajskie) składa się głównie z lessów; lekko sfałdowane wierzchowiny i kontrastujące z nimi zbocza silnie porozcinane dolinami i wąwozami, ciągnącymi się nawet do kilku kilometrów i głębokości powyżej 20 m
- Roztocze Środkowe (Roztocze Tomaszowskie) zbudowane głównie z piasków i wapieni, o dużym zróżnicowaniu krajobrazowym; w przełomach rzek występują skalne progi (szypoty); wewnętrzne partie wzgórz są płaskimi monotonnymi wierzchowinami urozmaiconymi izolowanymi wzgórzami ostańcowymi (np. Wapielnia – 385 m n.p.m. lub Kamień z charakterystycznym zwieńczeniem skałkami)
- Roztocze Wschodnie (Roztocze Południowe, Roztocze Rawskie) zbudowane z utworów trzeciorzędowych, o urozmaiconej rzeźbie; występują wzgórza ostańcowe i największe względne różnice wysokości
Grzbietem Roztocza biegnie lokalny (w części - również kontynentalny) dział wodny między dorzeczami Bugu i Wieprza (po stronie północnej) oraz Sanu i Dniestru (po stronie południowej). Rzeki przyjmują tu charakter górskich potoków o wartkim nurcie. Wewnętrzne partie Roztocza cechuje prawie zupełny brak wód powierzchniowych i głębokie zaleganie wód podziemnych. W strefie krawędziowej występują źródła szczelinowe o dużej wydajności i stałej temperaturze 9°C.
Klimat Roztocza zbliżony jest do kontynentalnego. Opady są obfite (ok. 700 mm rocznie) i występują zazwyczaj w czerwcu i lipcu, natomiast w sierpniu obserwuje się największe nasłonecznienie.
Flora regionu jest zróżnicowana w zależności od rzeźby, gleb i klimatu. Występują lasy liściaste lipowo-grabowe i bukowo-jodłowe (Roztocze Zachodnie), bory jodłowe (Roztocze Środkowe), bory sosnowe (Roztocze Środkowe i Południowe). Wielkie zasługi dla zachowania pierwotnej przyrody miało utworzenie w XVI w. zwierzyńca obok dzisiejszego miasta Zwierzyniec. Fauna obok pospolitych gatunków obejmuje rzadkie gryzonie, ptaki, płazy i gady.
[edytuj] Parki narodowe i krajobrazowe na terenie Roztocza
- Roztoczański Park Narodowy
- Krasnobrodzki Park Krajobrazowy
- Park Krajobrazowy Lasy Janowskie
- Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego
- Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
- Południoworoztoczański Park Krajobrazowy
- Skierbieszowski Park Krajobrazowy
- Strzelecki Park Krajobrazowy
- Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Roztocze - Od Kraśnika po Lwów
- Roztocze Polskie i Ukraińskie
- Roztocze Południowe - P.Rydzewski
- Serwis informacyjny o Zamościu i Roztoczu
| Na ziemi sÄ… "kosmiczne" bakterie |
|
Znalezione w kopalni złota bakterie potrafią żyć w całkowitej izolacji i mogą pomóc w zrozumieniu ewentualnego życia poza Ziemią-informuje "New Scientist".
|
| "Zdrowie psychiczne problemem globalnym" |
|
Zdrowie psychiczne powinno stać się pierwszoplanowym zagadnieniem polityki globalnej - podkreślają psychiatrzy w przesłaniu na przypadający Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego.
|
| Komórki, które idą drogą wirusa |
|
Żywe komórki, hodowane na podłożu, na które naniesiono wcześniej ściśle uporządkowane pasma wirusów, chętniej wzrastają w miejscach gdzie znajdują się cząsteczki wirusów. W ten sposób możliwa jest kontrola wzrostu komórek oraz tworzenie tkanek o charakterystycznym, wcześniej zaplanowanym dwuwymiarowym układzie przestrzennym, donosi "Chemical Communications".
|
| Wycinanie lasów to większe straty od kryzysu finansowego |
|
Wycinanie lasów przynosi światowej gospodarce znacznie większe straty niż obecny kryzys finansowy. Taki wniosek płynie z raportu, przygotowanego na zlecenie Unii Europejskiej, opublikowanego w ramach Światowego Kongresu Ochrony Przyrody, który odbywa się w Barcelonie.
|
| Dlaczego warto uczyć kosmologii |
|
Kosmologia to młoda nauka fizyczna, której najgwałtowniejszy rozwój miał miejsce w XX wieku. Teraz w dobie wspaniałego rozwoju technik obserwacyjnych, ta nauka oferuje nam obraz pełnego piękna i tajemnic Wszechświata, w którym żyjemy.
|