Z Wikipedii

Rutyl - minerał z gromady tlenków. Jest minerałem bardzo pospolitym, szeroko rozpowszechnionym składnikiem wielu skal

Nazwa pochodzi od łac. rutilus = czerwony (gorejący), nawiązując do barwy niektórych odmian tego minerału.

Spis treści 1 Właściwości 2 Występowanie 3 Zastosowanie 4 Bibliografia

[edytuj] Właściwości

• Wzór chemiczny: TiO₂ - dwutlenek tytanu
• Układ krystalograficzny: tetragonalny
• Twardość: 6 -6,5
• Gęstość: 4,2 -4,3
• Rysa: brunatnoczerwona
• Połysk: półmetaliczny, diamentowy, tłusty
• Łupliwość: niewyraźna
• Przełam: nierówny, muszlowy
• Barwa: brunatna, czerwonobrunatna, czerwona, zielonoczarna, żółta, lub niebieskawa
• wykazuje dwójłomność, wpółczynniki załamania:n_o = 2,616 i n_e = 2,903 (długość fali ~ 590 nm)
• wykazuje dyspersję prawie sześciokrotnie wyższą od diamentu.

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym, włosowatym. Ma zazwyczaj postać słupa tetragonalnego (o przekroju kwadratu) zakończonego podwójną piramidą. Często tworzy zbliźniaczenia - kolankowe, czasami wielokrotne. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, włóknistych. Tworzy impregnacje. Spotkać go można także w postaci pojedynczych ziarn. Jest izostrukturalny z kasyterytem. Nie rozpuszcza się w kwasach, ma bardzo wysoką temperaturę topnienia.

• Czysty rutyl spotykany w przyrodzie jest przezroczysty, a wszelkie jego barwne odmiany wynikają z zanieczyszczeń, jakie w nim się znajdują. W zależności od rodzaju zanieczyszczenia może przyjmować on barwę czerwonoczarną i brunatnoczerwoną, rzadziej niebieskawą, zielonkawą, żółtobrązową lub czarną.

• Często tworzy wrostki w różnych minerałach, głównie w kwarcu : kwarc rutylowy, kwarc sagenitowy, "włosy Wenus"; niekiedy powoduje efekt kociego oka bądź asteryzmu.

• Rutyl jest najtrwalszą, wysokotemperaturową, najbardziej rozpowszechnioną w przyrodzie odmianą dwutlenku tytanu (pozostałe to anataz i brukit ).
• Rutyl posiada najprostszą i najlepiej poznaną strukturę w porównaniu z pozostałymi odmianami polimorficznymi. Krystalizuje w układzie tetragonalnym.

• Struktura rutylu jest bardzo charakterystyczna i krystalizuje w niej wiele tlenków: SnO₂, PbO₂, MnO₂, CoO₂, NbO₂, IrO₂, RuO₂, VO₂, jak również niektóre fluorki: MgF₂, CoF₂, ZnF₂, FeF₂, NiF₂.

Parametry komórki elementarnej to:
a = 0,45933 [nm]
b = 0,45933 [nm]
c = 0,29592 [nm]

[edytuj] Występowanie

Stanowi bardzo pospolity, szeroko rozpowszechniony składnik większości skał magmowych i metamorficznych. Duże kryształy spotykane są w niektórych pegmatytach, sjenitach, amfibolach. Zazwyczaj współwystępuje z magnetytem, hematytem, tytanitem, apatytem.

Miejsca występowania: Największe zasoby znajdują się w Australii, Republice Południowej Afryki i Indiach, poza tym występuje w Szwajcarii - St. Gothard, Binnatal, Cavradi, Campolugno, Austrii - Modriach, Tyrol, Norwegii - Foque, Kragero, Rosji -G.Ilmeńskie, Ural, USA - Wirginia, Georgia, Kalifornia, Australii - Adelaide, Kanadzie - Quebec.

W Polsce na Dolnym Śląsku, w Tatrach, Pieninach, G. Sowich. Kryształy igiełkowe - w G. Izerskich, okolicach Suwałk.

[edytuj] Zastosowanie

W przeszłości był wykorzystywany w metalurgii jako ruda tytanu (60%Ti), obecnie niemal cały naturalny i syntetyczny rutyl jest zużywany w przemyśle chemicznym do produkcji bieli tytanowej - pigmentu do farb, tworzyw sztucznych papieru i ceramiki. Niewelkie ilości są surowcem dla przemysłu szklarskiego, do wyrobu powłok pochłaniającch promieniowanie UV.

Ma znaczenie jubiterskie i kolekcjonerskie. Kwarc rutylowy jest poszukiwanym kamieniem ozdobnym. Szafiry, rubiny i inne kamienie szlachetne zawierające nici rutylu są cenniejsze i bardziej poszukiwane od zwykłych ze względu na efekt asteryzmu.

[edytuj] Bibliografia

• J.Żaba - Ilustrowany słownik skał i minerałów – Videograf II Sp. z o. o - 2003r.
  • uzupełniono na podst:
• A. Bolewski, A. Manecki – Mineralogia szczegółowa – Wyd. PAE W-wa 1993
• A. Bolewski – Mineralogia szczegółowa – Wyd. Geologiczne W-wa 1965
• W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003r.
• Leksykon Przyrodniczy - Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” 2002r.

Soczewki kontaktowe z elektroniką

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Groźny detoks

Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.

Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy

90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".

Twoje piersi tego nie lubią!

Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.

Odkryto "pogromcę plemników"

Mężczyźni, którzy codziennie spożywają produkty sojowe produkują mniej plemników, niż mężczyźni, którzy nie jedzą ich wcale - informuje pismo "Human Reproduction".

Linki: Strona g��wna