Samarkanda
Z Wikipedii
Współrzędne: 39°39'15" N 66°57'35" E
| Samarkanda سمرقند |
|
 Samarkanda سمرقند |
|
| Państwo |  Uzbekistan |
| Wilajet | samarkandzki |
| Położenie | 39° 39' 15 '' N 66° 57' 35 '' E |
| Wysokość | 702 m n.p.m. |
| Ludność (2005) • liczba ludności |
412 300 |
| Nr kierunkowy | (+998) 662 |
|
Położenie na mapie kraju
  Samarkanda
سمرقند |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Samarkanda – skrzyżowanie kultura Lista światowego dziedzictwa UNESCO |
|
 |
|
| Kraj | Uzbekistan |
| Typ | kulturowe |
| Spełniane kryterium | i, ii, iv |
| Charakterystyka | #603 |
| Regionb | Azja i Pacyfik |
| Historia wpisania na listÄ™ | |
| Wpisanie na listÄ™: | 2001 na 25 sesji |
| a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO |
|
Samarkanda (uzbec. Samarqand, tadżyc. Самарқанд, pers. سمرقند, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 353 tys. mieszkańców (2008). Czwarte pod względem ludności miasto Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Samarkanda jest jednym z najdłużej zamieszkanych miast świata. Starożytne miasto pod nazwą Marakanda powstało w VI wieku p.n.e. jako stolica satrapii sogdyjskiej pod panowaniem perskiej dynastii Achemenidów. W 329 r.p.n.e. miasto zostało zdobyte przez Aleksandra Wielkiego. Okres rozwoju nastąpił dzięki powstaniu jedwabnego szlaku łączącego Europę i Chiny. Samarkanda stała się największym miastem Azji Środkowej.
W VIII wieku została podbita przez Arabów, którzy wprowadzili religię islamską. Za panowania Abbasydów Arabowie uzyskali od chińskich zakładników wziętych do niewoli po bitwie nad rzeką Tałas w 751 roku tajemnicę produkcji papieru. W rezultacie w Samarkandzie powstała pierwsza w świecie arabskim papiernia.
W kolejnych latach miasto wchodziło w skład państw Samanidów, Ghaznawidów i Karachanidów. Pod koniec XI wieku opanowali ją Turcy seldżuccy. W 1220 została zburzona przez Czyngis-chana. Jedynie niewielka część populacji miasta przetrwała najazdy mongolskie. W latach 1369-1405 Samarkanda była stolicą rozciągającego się od Indii do Turcji państwa Timura. W ciągu 36 lat władca wzniósł nowe miasto i sprowadził do niego artystów i rzemieślników z całego imperium. Pod panowaniem Timurydów miasto odzyskało swoje dawne znaczenie i stało się jednym z najsłynniejszych ośrodków kultury, nauki i sztuki islamskiej. Największy rozkwit Samarkanda przeżywała w XV wieku za panowania Uług Bega, wnuka Timura.
Od połowy XVI wieku znajdowała się w granicach chanatu bucharskiego. Wraz z utratą rangi stolicy rozpoczął się upadek miasta. Po najeździe wojsk Nadir Szacha w XVIII wieku miasto zostało opuszczone. W 1868 roku zostało zdobyte przez wojska rosyjskie i stało się częścią Rosji. Miasto zostało stolicą obwodu samarkandzkiego. Jego znaczenie wzrosło po wybudowaniu transkaspijskiego szlaku kolejowego, który dotarł do miasta w 1888 roku. W 1925 roku Samarkanda została stolicą Uzbeckiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Pięć lat później straciła to miano na rzecz Taszkentu.
Samarkanda była jednym z miejsc zesłań Polaków po powstaniu styczniowym i powstaniu listopadowym. Opisując czasy formowania Armii Andersa Ksawery Pruszyński napisał o niej opowiadanie "Trębacz z Samarkandy".
[edytuj] Ważniejsze zabytki
- mauzoleum Ruchabad z połowy XIV w. (najstarszy zachowany zabytek w mieście)
- meczet piątkowy zwany meczetem Bibi Chanum z XIV–XV w. zbudowany na zamówienie żony Timura; zawalił się w czasie trzęsienia ziemi w 1897 r.; obecnie intensywnie odbudowywany i odnawiany
- mauzoleum Bibi Chanum z XIV w.
- mauzolea Timurydów w kompleksie cmentarnym Szah–i Zinda (dosł. żyjący król) z XIV–XV w.; najsłynniejsze i najpiękniejsze grobowce to: mauzoleum Szad–i Mulk Aghi (1371–1383), grobowiec Chodży Ahmada (1361) oraz mauzoleum Amir–zade Ustada Alima Nasafiego (1386); do kompleksu prowadzi wspaniały portal z 1435 r.)
- mauzoleum Gur–i Mir (1403–05)., w którym spoczywa Timur, jego dwaj synowie oraz dwaj wnukowie (w tym Uług–beg); pierwotnie budowla ta miała pełnić funkcję chanaki
- zespół architektoniczny Registan, obejmujący:
- medresę Uług–bega z ukończoną w 1420 r.
- medresę Szir Dar (dosł. posiadająca siłę lwa; nazwa nawiązuje do unikatowego w świecie islamu zdobienia na fasadzie medresy – dwóch lwów), ukończoną w 1636 r.
- medresę Tillja Kari (dosł. pokryta złotem; nazwa nawiązuje do misternych zdobień wnętrza budynku: złoconych stiuków) z 1660 r.
[edytuj] Komunikacja
Stacja kolejowa Samarkanda.
[edytuj] Miasta partnerskie
Balch, Afganistan
Antiochia Margiańska, Turkmenistan
Buchara, Uzbekistan
Nejszabur, Iran
Stambuł, Turcja- Izmir, Turcja
Olympia, USA
[edytuj] Linki zewnętrzne
Itchan Kala • Historyczne centrum Buchary • Historyczne centrum Shahrisabz • Samarkanda - skrzyżowanie kultur
| 4000 GB w zsypie |
|
Serwer, z którego nielegalnie można było pobrać 4000 gigabajtów nielegalnych gier, filmów, muzyki i programów zabezpieczyli policjanci z KWP. Administratorowi i właścicielowi serwera grozi do pięciu lat więzienia.
|
| Społecznościowy antywirus? |
|
Czy możliwe jest wykorzystanie potencjału społeczności internetowych, lub użytkowników sieci do ochrony komputera przed zagrożeniami płynącymi z sieci? Producent oprogramowania antywirusowego, Panda Security, właśnie takie rozwiązania planuje wprowadzić w swoich najnowszych produktach.
|
| Mozilla aktualizuje Thunderbird'a |
|
W ostatnią środę Mozilla udostępniła na swoich serwerach najnowszą wersję programu pocztowego Thunderbird 2.0.0.16, wzbogaconą o dziewięć zasadniczych poprawek.
|
| Internetowy tablet z Firefoksem |
|
Michael Arrington planuje stworzyć stylowy tablet, który służyć ma wyłącznie do surfowania w internecie.
|
| Wielofunkcyjna stacja dokujÄ…ca |
|
Stacje dokujące i huby USB to urządzenia przygotowane z myślą o osobach, którym ciągle brakuje gniazd przyłączeniowych.
|