Samuel Dambrowski - Google

Samuel Dambrowski

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Samuel Dambrowski (ur. w 1577 r. w Pogorzeli, zm. 15 lipca 1625 r. w Wilnie) - polski duchowny ewangelicki, pisarz religijny.

Ks. Samuel Dambrowski (1577-1625)
Strona tytułowa postylli Dambrowskiego, Toruń 1896
Tablica pamiątkowa ks. Samuela Dambrowskiego w Poznaniu

Urodzony w Pogorzeli w Wielkopolsce jako syn miejscowego duchownego ewangelickiego i konseniora poznańskiego Piotra Dambrowskiego (zw. Petrus Dresnensis). Być może rodzina wywodziła się z Czech. Uczęszczał do protestanckiego gimazjum akademickiego w Toruniu, następnie studiował teologię i filozofię na uniwersytetach w Królewcu i Wittenberdze. Od 1600 r. był polskim kaznodzieją luterańskim w Poznaniu i 12 lipca 1607 r. na synodzie w Miłosławiu został superintendentem zborów wielkopolskich. Prowadził polemikę z antytrynitarzami w Śmiglu. Wskutek złej atmosfery spowodowanej nasilaniem się kontrreformacji, co doprowadziło do napadów tłumów i niszczenia kościoła w latach 1604 i 1614, po ostatecznym zniszczeniu świątyń ewangelickich w Poznaniu w 1616 r. i zakazie odprawiania nabożeństw, przeniósł się do Wilna, gdzie został polskim kaznodzieją oraz superintendentem zborów litewskich i żmudzkich (według niektórych badaczy miał się tam przenieść rok wcześniej).

Wydał modlitewnik Lekarstwo duszne człowieka chrześcijańskiego w chorobie (Gdańsk 1611, Syców 1880; jeszcze w 1883 r. wydany w Lipsku w języku niem.), zbiór pieśni Raj duszny (Toruń 1623), przetłumaczył z niemieckiego katechizm Marcina Lutra, zgodnie ze zwyczajem epoki ogłaszał drukiem kazania pogrzebowe (sporadycznie również w języku niemieckim). Jego najważniejszym dziełem jest obszerna Postylla chrześcijańska (Toruń, 1620-1621), wydana w ozdobnej drzeworytniczej szacie (głównie złożonej z rycin z końca XVI w.) kosztem Piotra Nonharda, starosty orańskiego, pod patronatem królewny Anny Wazówny. Docierała również do środowisk katolickich, a nawet obrastała w legendy, jak mówi podanie o nieudanej próbie spalenia egzemplarza w którymś z klasztorów. Po kilkudziesięciu latach nadal była poszukiwana i osiągała znaczne ceny, jednak mimo otrzymania przywileju króla Jana III Sobieskiego na druk w 1691 r., kolejne kosztowne wydanie toruńskie nie doszło do skutku. Już w mniejszym formacie, bez ilustracji i w zmodyfikowanej szacie językowej była - jako Kazania albo wykłady porządne... - wielokrotnie wznawiana (około 15 edycji) w latach 1728-1912(?), w Lipsku, Brzegu, Kwidzynie, Ełku, Królewcu i w Toruniu, stając się jako tzw. Dambrówka (czasem Dąbrówka) najpopularniejszą księgą religijną polskich ewangelików szczególnie na Śląsku i na Mazurach (a także pośród emigrantów, osiadłych m. in. na Syberii), znajdującą szerokie zastosowanie podczas nabożeństw domowych jeszcze w 1 poł. XX w.

Za swoją działalność duszpasterską był ostro atakowany przez obóz kontreformacyjny. Zmarł podczas zarazy i został pochowany na starym cmentarzu ewangelickim w Wilnie, dwukrotnie przenoszona płyta nagrobna prawdopodobnie zachowała się do dnia dzisiejszego. Jego pamięć jest nadal żywa wśród protestantów w Polsce, Czechach, na Litwie i Białorusi, a twórczość literacka jest przedmiotem badań naukowych. Niekiedy określany również jako Dąbrowski, Dąmbrowski, Dobrowski, Dambrovius. Inni Dambrowscy byli duchownymi ewangelicko-reformowanymi na Litwie (Ambroży i Krzysztof), ks. Maciej Dambrowski był w XVI w. polskim pastorem luterańskim w Gdańsku i Wilnie.

21 października 2007 uczczony został tablicą pamiątkową odsłoniętą obok ewangelickiego kościoła Łaski Bożej w Poznaniu (proj. Władysław Wróblewski).

[edytuj] Bibliografia

  • Karol Estreicher, Bibliografia Polska, cz. 1, Kraków, Dr. UJ, 1870 (repr. Warszawa, WAiF, 1977)
  • Karol Estreicher, Bibliografia Polska, t. 15, Kraków, Dr. UJ, 1897 (repr. Warszawa, WAiF, 1977)
  • Karol Estreicher, Bibliografia Polska XIX stulecia. Lata 1881-1900, t. 1, Kraków, nakł. Spółki Księgarzy Polskich, 1906 (repr. Warszawa, WAiF, 1977); wyd. 2. t. 4, Kraków, Dr. UJ, 1966
  • Edmund Bursche, Dambrowski, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 4, Warszawa, 1938
  • Eduard Kneifel, Die Pastoren der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen. Ein biographisches Pfarrerbuch mit einem Anhang, Eging, Niederbayern, Selbstverl. des Verf., 1967
  • Jolanta Dworzaczkowa, Dąmbrowski Samuel, [w:] Wielkopolski słownik biograficzny, red. Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski, wyd. 2, Warszawa, Poznań, PWN, 1983, ISBN 83-01-02722-3
  • Jan Szturc, Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI - XX wieku, Bielsko-Biała, Augustana, 1998, ISBN 83-85970-50-9
  • Lidia Przymuszała, Struktura i pragmatyka postylli Samuela Dambrowskiego, Opole, Wydaw. Uniwersytetu Opolskiego, 2003, ISBN 83-7395-017-6
  • Jan Knieżyk, Życie i twórczość ks. B. Samuela Dambrowskiego, w tym obszerniejsze omówienie jego Postylli Chrześcijańskiej, "Słowo i Myśl. Przegląd ewangelicki", ISSN 08608482, 2007, nr 3 (96), nr 4 (97), nr 5 (98)
  • Jerzy Domasłowski, Ksiądz Samuel Dambrowski (1577-1625), "Gazeta Wyborcza Poznań", 17.12.2007

[edytuj] Linki zewnętrzne


Włoski Kościół "nie zachęca" do mieszanych małżeństw
- Mieszane małżeństwa katolicko-muzułmański niosą czasami dramatyczne konsekwencje dla dzieci - uważa sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Włoch, Mariano Crociata. Dlatego zdaniem "numeru dwa" włoskiego episkopatu "nie należy zachęcać" do takich małżeństw, które - jak zauważył - często się rozpadają.
Bezpieczeństwo Europy wg Rosji
Ruszyło dwudniowe spotkanie Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). Obrady nie będą łatwe, bo ciążą nad nimi wojna gruzińsko-rosyjska i wciąż relatywnie napięte stosunki Zachodu z Moskwą. To właśnie w Helsinkach, Rosja przedstawi swoją propozycję nowej architektury bezpieczeństwa dla Europy.
Odkryto nowego dinozaura
Nowy wymarły przedstawiciel latających gadów, z rozpiętością skrzydeł wielkości rodzinnego auta został odkryty przez naukowców z Uniwersytetu w Portsmouth. Zidentyfikowany jako pterozaur, jest największym odkrytym dotąd przedstawicielem gatunku.
Supernowa odsłania tajemnice
W 1572 roku "nowa gwiazda" pojawiła się na niebie, zadziwiając astronomów całego współczesnego naukowego świata. Wśród nich był duński badacz Tycho Brahe, który opisując ją wtedy, zmienił nieodwracalnie bieg nauki. Dziś zjawisko, teraz nazywane supernową zostało ponownie zaobserwowane przez naukowców Instytutu Maxa Plancka. I znów wzbogaciło naukę.
Putin: zobaczymy, może wrócę
- Doczekamy do 2012 r., a potem zobaczymy - tak Władimir Putin odpowiedział na pytanie, czy wróci w przyszłym roku na Kreml jako prezydent. Pytanie było zadane poprzez tzw. telemost, podczas którego Putin "na żywo" odpowiada na pytania Rosjan.
Linki: Strona gwna