Sandhi
Z Wikipedii
Sandhi - zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi oryginalnie z gramatyki sanskryckiej (saṃdhi "łączenie"), gdzie sandhi dały się podzielić na dwie kategorie:
- Unikanie rozziewu, czyli zapobieganie powstania zbitek samogłosek przez ich przemiany lub zanik
- Asymilację, czyli zmianę miejsca i wartości fonemów w kontekście innych fonemów i przemiany zbitek spółgłoskowych
Termin sandhi można zastosować też do opisu fonologii innych języków, m. in. asymilacji miejsca artykulacji lub dźwięczności w języku polskim (np. z+ć > ść w wyrazie "ścierać"), łacińskiej asymilacji miejsca artykulacji spółgłosek nosowych, francuskiego liaison czy angielskiego /r/ łączącego i intruzywnego.
Sandhi zawsze posiadają pewną motywację fonologiczną, dlatego np. wynikające z gramatyki mutacje spółgłosek w języku irlandzkim nie są zasadami sandhi.
[edytuj] Przykłady
- Maha + Ryszi = Mahariszi , np. w Ramana Mahariszi
[edytuj] język fiński
Fińskie sandhi jest nadzwyczaj częste, pojawia się między wieloma wyrazami i morfemami, zarówno w standardowym języku formalnym jak i w codziennym języku mówionym. Najczęściej nie jest zapisywane, występuje prawie wyłącznie w transkrypcji dialektów. Można wyróżnić dwa rodzaje sandhi: prostą asymilację z uwzględnieniem miejsca artykulacji (np. np - mp). Druga to geminacja spółgłoski inicjalnej na granicy morfemów.
Sahndi asymilacyjne
- n + k → ŋk, welaryzacja wywołana przez 'k', np. sen kanssa /seŋ kɑnssɑ/
- n + p → mp, labializacja wywołana przez 'p' np. menenpä /menempæ/
| W średnim wieku aspiryna pomaga |
|
Kobiety i mężczyźni w średnim wieku mogą zapobiec problemom z sercem, przyjmując codziennie aspirynę - informuje "Heart Journal".
|
| Naukowcy opracowali "mapę miłości" |
|
Według najnowszego spisu ludności w Australii, przewaga liczebna kobiet osiągnęła niespotykane dotąd rozmiary. Jest ich prawie sto tysięcy więcej niż mężczyzn.
|
| Świętokrzyskie: bociany odlatują do Afryki |
|
W dolinach rzek województwa świętokrzyskiego zbierają się bocianie sejmiki. Pierwsze ptaki już rozpoczęły wędrówkę do Afryki, ostatnie wylecą z Polski pod koniec września. Bociany przemierzają dziennie ok. 200 kilometrów.
|
| Kadzidełka szkodzą zdrowiu |
|
Wieloletnie wdychanie aromatycznego dymu z kadzidełek grozi zachorowaniem na raka dróg oddechowych. Nie podnosi jednak ryzyka raka płuc.
|
| Komórki włoskowe pomogą odzyskać słuch |
|
Uzyskane dzięki terapii genowej komórki włoskowe pomogą leczyć głuchotę i choroby ucha wewnętrznego - informują na łamach pisma "Nature" naukowcy z USA.
|