Sandomierz - Google

Sandomierz

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Stare Miasto w Sandomierzu - panorama Stare Miasto w Sandomierzu - panorama

Współrzędne: 50°41' N 21°45' EGeografia

Sandomierz
Herb
Herb Sandomierza Flaga Sandomierza
Dewiza: Sandomierz - Królewskie Miasto
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina
 - rodzaj		 Sandomierz
miejska
Prawa miejskie przed 1227
Burmistrz Jerzy Borowski
(e-mail)
Powierzchnia 28,8 km²
Położenie 50° 41' N
21° 45' E
Wysokość ok. 200 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2008)
 - liczba ludności
 - gęstość
25 406
882,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 15
Kod pocztowy 27-600
Tablice rejestracyjne TSA
Położenie na mapie Polski
Sandomierz
Sandomierz
Sandomierz
TERC10
(TERYT)		 3263409011
Miasta partnerskie Niemcy Emmendingen
Anglia Newark-on-Trent
Ukraina Ostróg
Urząd miejski3
pl. Poniatowskiego 3
27-600 Sandomierz
tel. 15 644-12-70; faks 15 644-01-00
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Józef Szermentowski - "Widok Sandomierza od strony Wisły"Olej 1855 r.
Józef Szermentowski - "Widok Sandomierza od strony Wisły"
Olej 1855 r.
Ratusz w Sandomierzu
Ratusz w Sandomierzu
Brama Opatowska
Brama Opatowska
Kamienice na Starym Rynku w Sandomierzu
Kamienice na Starym Rynku w Sandomierzu
Widok na zamek.
Widok na zamek.
Zamek.
Zamek.
Rzeźba szpetnego anioła w katedrze
Rzeźba szpetnego anioła w katedrze
Organy i sklepienie krzyżowo - żebrowe w katedrze
Organy i sklepienie krzyżowo - żebrowe w katedrze
Obraz przedstawiający rzekomy mord rytualny (prawa strona obrazu) autorstwa Karola de Prevota
Obraz przedstawiający rzekomy mord rytualny (prawa strona obrazu) autorstwa Karola de Prevota
Kościół św. Michała w Sandomierzu
Kościół św. Michała w Sandomierzu
"Dom Długosza" - obecnie Muzeum Diecezjalne
"Dom Długosza" - obecnie Muzeum Diecezjalne
Wąwóz Królowej Jadwigi
Wąwóz Królowej Jadwigi
Góry Pieprzowe i panorama na miasto
Góry Pieprzowe i panorama na miasto

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego) , na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej.

W lipcu 2008 roku w Sandomierzu rozpoczęły się zdjęcia do nowego serialu TVP "Ojciec Mateusz" w którym tytułową rolę zagra Artur Żmijewski.

Według danych z 31 maja 2008, miasto liczyło 25 406 mieszkańców.

Spis treści

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 20026, Sandomierz ma obszar 28,32 km², w tym:

  • użytki rolne: 64%
  • użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 4,35% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 maja 2008:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 25 406 100 13 592 53,5 11 814 46,5
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 882,1 471,9 410,2

Według danych z roku 20056, średni dochód na mieszkańca wynosił 2023,80 zł

[edytuj] Historia

Sandomierz na sztychu z dzieła Georga Brauna i Franza Hogenberga z 1617
Sandomierz na sztychu z dzieła Georga Brauna i Franza Hogenberga z 1617

Ślady pierwszej obecności człowieka na tych terenach, znalezione w wykopaliskach archeologicznych, pochodzą z neolitu. Osada - w X na terenie wzgórza zamkowego, od XI wieku gród, siedziba książęca. Obok zbudowanego później Domu Długosza powstał w sąsiedztwie drugi gród, który dał początek miastu. Dzięki położeniu nad Wisłą, w miejscu przeprawy szlaku handlowego z Europy Zachodniej na Ruś, Sandomierz szybko zyskiwał na znaczeniu.

W okresie rozbicia dzielnicowego był stolicą Księstwa Sandomierskiego. Pierwszym władcą (w okresie od 1146 do 1166) był Henryk Sandomierski, syn Bolesława Krzywoustego. Prawa miejskie Sandomierzowi nadał w 1227 r. Leszek Biały. Został zdobyty przez Tatarów w 1259 za czasów Piotra z Krępy, o czym wspominają Pieśni Sandomierzanina. Za namową Wasylka Romanowicza w 1261 miasto poddało się Tatarom Burundaja. Po zniszczeniach w czasie najazdów tatarskich, ponowna lokacja w 1286 r. nadana przez Leszka Czarnego. Ponownie handel odegrał ważną rolę w rozwoju miasta w XV wieku (Sandomierz leżał na trasie drogi wiślanej związanej z handlem zbożem). XV - XVII wiek to okres częstych pobytów dworu i króla w Sandomierzu, czas zjazdów szlacheckich.

W 1570 r. miał miejsce zjazd reprezentantów działających w Polsce nurtów reformacji, w wyniku którego doszło do podpisania tzw. zgody sandomierskiej - porozumienia w obronie przed kontrreformacją. Okres wojen szwedzkich to ponowny upadek miasta spowodowany zniszczeniami.

W latach 1698 i 1710 ksiądz Stefan Żuchowski (1666-1716) oskarżył Żydów o morderstwa dzieci "na macę". Torturom poddano ok. 10 osób, które potem stracono. W katedrze znajduje się obraz ufundowany przez księdza, oglądany przez żydowskie wycieczki jako klasyka antysemityzmu.

W okresie zaborów Sandomierz stał się miastem pogranicznym między Królestwem Polskim a Galicją i stracił swoje znaczenie administracyjne, a także gospodarcze. Dodatkowo został dość poważnie zniszczony przez pierwszą wojnę światową. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę miasto wyrwało się ze stagnacji i zaczęło się prężnie rozwijać. Według planów Eugeniusza Kwiatkowskiego z 1935 miało wkrótce stać się stolicą Centralnego Okręgu Przemysłowego z ponad 100 tys. mieszkańców. Plany te zniweczyła II wojna światowa.

Wojska radzieckie wkroczyły do Sandomierza 18 sierpnia 1944. Miastu oszczędzono zniszczeń wojennych. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnobrzeskiego. Obecnie jest średniej wielkości miastem powiatowym w województwie świętokrzyskim i ważnym ośrodkiem turystycznym.

[edytuj] Pierwsze klasztory

Lokacje pierwszych klasztorów na ziemi sandomierskiej:

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Brama Opatowska

Brama Opatowska - gotycka brama wjazdowa do miasta z XIV wieku, zwieńczona renesansową attyką. Fundowana przez króla Kazimierza Wielkiego, jedyna zachowana. Do Sandomierza prowadziły cztery bramy w murach obronnych: Opatowska, Zawichojska, Lubelska, Krakowska oraz dwie furty (zachowała się jedna - Dominikańska, nazywana Uchem Igielnym).

[edytuj] Stare Miasto

Zespół architektoniczno-krajobrazowy Starego Miasta - zachowany układ urbanistyczny miasta z drugiej połowy XIV wieku.

Rynek Starego Miasta:

  • Ratusz - gotycki, z XIV wieku zbudowany na planie kwadratu z ośmioboczną wieżą. W XVI wieku rozbudowany (w planie do prostokąta), całość została zwieńczona attyką. Istniejąca obecnie wieża została postawiona w XVII wieku. Wokół Starego Rynku zachowane renesansowe kamienice (architektura). W 2006 NBP wyemitował monetę kolekcjonerską o nominale 2 zł z wizerunkiem ratusza.

[edytuj] Kamienica Oleśnickich i podziemia

W Kamienicy Oleśnickich znajduje się wejście do udostępnionych do zwiedzania podziemnych korytarzy służących dawniej jako magazyny kupieckie. Powstały one w okresie od XIII do XVI wieku przez wydrążenie w lessowych pokładach komór i korytarzy pod budynkami i placem Starego Rynku. Głębokość lochów dochodziła nawet do 15 m. Kopane były bez żadnych zabezpieczeń ścian i stropów.

W XX wieku, przez przenikanie wody do pokładów lessu, stały się zagrożeniem dla sandomierskiej starówki. (Less w kontakcie z wodą traci wytrzymałość, powodując obsuwanie się ścian lochów i zapadanie stropów). W latach 1964 - 1977 zostały przeprowadzone prace zabezpieczające, po wykonaniu ich udostępniono trasę do zwiedzania. Z lochami związana jest legenda o Halinie Krępiance, która przechytrzyła Tatarów w czasie najazdu w XIII wieku.

[edytuj] Kościoły

[edytuj] Inne

[edytuj] Inne atrakcje

  • Wąwóz św. Królowej Jadwigi - wypłukany przez wody w pokładach lessowych. Na urwiskach występuje roślinność stepowa, między innymi wisienka karłowata
  • Góry Pieprzowe - na terenie wzgórz w 1980 roku utworzono rezerwat geologiczno-przyrodniczy. Góry zbudowane z łupków kambryjskich, wypiętrzone 500 milionów lat temu.

Sandomierz jest punktem początkowym żółtego szlaku rowerowego prowadzącego do Opatowa oraz zielonego szlaku rowerowego prowadzącego do Ujazdu. Przez miasto przechodzi czerwony czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic.

[edytuj] Pisarze związani z Sandomierzem

[edytuj] Znani sandomierzanie

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Katolicyzm

[edytuj] Protestantyzm

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Tranzyt

Sandomierz leży na przecięciu dróg krajowych nr 79 (Warszawa - Sandomierz - Kraków - Bytom) oraz 77 (Lipnik - Przemyśl). Na odcinku od ul. Ożarowskiej do mostu na Wiśle mają one wspólny przebieg obwodnicą miasta. W Sandomierzu mają także początek dwie drogi wojewódzkie: 723 (do Tarnobrzega) oraz 777 do (Maruszowa).

Sandomierz jest węzłową stacją kolejową. Schodzą się tu tory do Skarżyska-Kamiennej, Stalowej Woli-Rozwadowa i Tarnobrzega. Dawniej była to ważna stacja z dużą liczbą pociągów osobowych kursujących do tych trzech miast, a także do Przeworska. Obecnie, poza wciąż utrzymywanym ruchem towarowym, przez stację nie kursują pociągi pasażerskie. Dworzec kolejowy w Sandomierzu znajduje się w prawobrzeżnej części miasta, w pobliżu skrzyżowania dróg na Stalową Wolę (77 ) i na Tarnobrzeg (723 ).


[edytuj] Zobacz też

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Sandomierz

[edytuj] Linki zewnętrzne



p • d • e
Zamki Kielecczyzny

Bodzentyn • Chęciny • Ćmielów • Fałków • Konary • Krzyżtopór • Maleszowa • Międzygórz • Mokrsko Górne • Nowy Korczyn • Ossolin • Pińczów • Podgrodzie • Rembów • Rytwiany • Sandomierz • Stopnica • Szydłów • Tudorów • Zawichost

 
p • d • e
Związek Miast Nadwiślańskich

Gdańsk • Tczew • Grudziądz • Świecie • Chełmno • Bydgoszcz • Solec Kujawski • Toruń • Ciechocinek • Nieszawa • Dobrzyń nad Wisłą • Włocławek • Płock • Wyszogród • Zakroczym • Łomianki • Warszawa • Karczew • Góra Kalwaria • Kozienice • Puławy • Annopol • Sandomierz • Połaniec

 
p • d • e
Miasta województwa świętokrzyskiego

Bodzentyn • Busko-Zdrój • Chmielnik • Chęciny • Ćmielów • Daleszyce • Działoszyce • Jędrzejów • Kazimierza Wielka • Kielce • Koprzywnica • Końskie • Kunów • Małogoszcz • Opatów • Osiek • Ostrowiec Świętokrzyski • Ożarów • Pińczów • Połaniec • Sandomierz • Sędziszów • Skalbmierz • Skarżysko-Kamienna • Starachowice • Staszów • Stąporków • Suchedniów • Wąchock • Włoszczowa • Zawichost

 
Herb powiatu sandomierskiego
p • d • e
Powiat sandomierski

Miasta: Koprzywnica • Sandomierz • Zawichost
Gminy miejskie: Sandomierz
Gminy miejsko-wiejskie: Koprzywnica • Zawichost
Gminy wiejskie: Dwikozy • Klimontów • Łoniów • Obrazów • Samborzec • Wilczyce

 
p • d • e
Miejsca obrad sejmów I Rzeczypospolitej

Korona Królestwa Polskiego: Bydgoszcz • Lublin • Parczew • Piotrków • Radom • Sandomierz (sejmik generalny przy królu) • Warszawa

Rzeczpospolita Obojga Narodów: Grodno • Toruń • Warszawa

 

Soczewki kontaktowe z elektroniką
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
Groźny detoks
Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.
Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy
90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".
Twoje piersi tego nie lubią!
Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.
Odkryto "pogromcę plemników"
Mężczyźni, którzy codziennie spożywają produkty sojowe produkują mniej plemników, niż mężczyźni, którzy nie jedzą ich wcale - informuje pismo "Human Reproduction".
Linki: Strona gwna