Sekstant
Z Wikipedii
Sekstant – optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żeglarstwie i astronomii, służący do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, a także kątów poziomych i pionowych pomiędzy obiektami widocznymi na Ziemi. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa sexta, co znaczy szóstą część, ponieważ kątomierz (limbus) – podstawowa część przyrządu, stanowi wycinek jednej szóstej koła. Najczęstszym zastosowaniem sekstantu jest określenie szerokości geograficznej na podstawie pomiaru wysokości Słońca o godzinie 12 w południe czasu słonecznego lub określenie pozycji na podstawie pomiarów wysokości gwiazd rano i wieczorem. W nawigacji terrestrycznej za pomocą sekstantu mierzy się kąt pionowy lub kąty poziome służy to do łatwego określenia odległości od mierzonego obiektu[1] .
Pomiar za pomocą sekstantu polega na wycelowaniu lunetki na horyzont i obracaniu ruchomym ramieniem (alidadą) do momentu, kiedy obraz obserwowanego ciała, odbity w dwu zwierciadłach (ruchomym i nieruchomym podzielonym na połowy: przezroczystą i odbijającą), pokryje się z horyzontem widzianym przez przezroczystą część zwierciadła. Kąt odczytuje się na skali wygrawerowanej na limbusie przy pomocy noniusza. Rzeczywista wysokość jest dwukrotnie większa od kąta przesunięcia alidady, dlatego – aby uniknąć konieczności mnożenia wyniku przez dwa – podziałka jest dwukrotnie zagęszczona. Tym samym zakres pomiarowy sekstantu wynosi 2·1/6 kąta pełnego, czyli 120°.
Pomiarów dokonuje sie z dokładnością do 0,1 minuty kątowej. W astronawigacji pozwalałoby to teoretycznie na oznaczenie położenia statku z dokładnością do 0,1 mili morskiej czyli 185 metrów. W praktyce, ze względu na szereg czynników wpływających na dokładność pomiaru, ostateczna dokładność jest kilkanaście razy gorsza.
Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682-1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.
Obecnie sekstant jest już przyrządem nieużywanym. Długo utrzymywał się w nawigacji morskiej, szczególnie z dala od lądu, gdzie nie docierały sygnały radiolatarni i systemów radionawigacyjnych. Natomiast całkowicie zbyteczny stał się od czasu upowszechnienia odbiorników GPS. Mimo wszystkich niedogodności, astronawigacja stanowi przedmiot wykładany na kierunkach nawigacyjnych uczelni morskich, sekstant zachował znaczenie jako pomocniczy przyrząd nawigacyjny, uniezależniający od działania pokładowej instalacji elektrycznej oraz od systemów nawigacyjnych obsługiwanych przez człowieka (GPS, który może zostać wyłączony lub zakłócony). Przydatny ponadto w żegludze okołobiegunowej (strefy podbiegunowe), gdzie działanie systemów nawigacyjnych nie jest dokładne (brak lub niedostateczna ilość satelitów), oraz w żegludze przybrzeżnej do określenia odległości.
Termin sekstant jest często mylony z terminem sekstans, który oznacza miarę czasu. Sekstans to szósta część czegoś, np. godziny (podobnie jak kwadrans to część czwarta).
Inne niegdyś stosowane przyrządy w nawigacji to: astrokompas, astrolabium, busola, kompas, kwadrant, laska Jakuba, oktant, torquetum.
Przypisy
- ↑ wzór: d [odległość w Mm] = 13⁄7, x H/α, gdzie: H - wysokość mierzonego obiektu w metrach, α - zmierzony sekstantem kąt, pod jakim widać obiekt
[edytuj] Zobacz też
- przegląd zagadnień z zakresu astronomii, nawigacji oraz żeglarstwa
- Gwiazdozbiór Sekstansa
| Ameryka przede wszystkim |
 Edukacja, opieka zdrowotna i kryzys finansowy - tym razem tylko na tematy krajowe dyskutowali podczas debaty prezydenckiej John McCain i Barack Obama. W zgodnej opinii komentatorów, dla republikanina była to ostatnia szansa na uzyskanie przewagi nad demokratą.
|
| Tusk obiecywał: nie będzie problemów logistycznych |
 "Będziemy czasami się spierać na tematy ważne, jak długość misji wojskowych w Iraku czy tarcza antyrakietowa, ale z całą z pewnością problemy logistyczne i organizacyjne nie będą stanowiły problemu." Kto jest autorem tych słów? Premier Donald Tusk.
|
| Korea grozi zerwaniem kontaktów z Koreą |
 Korea Północna zagroziła zerwaniem wszelkich kontaktów z Koreą Południową. Phenianowi nie podoba się "bezkompromisowa i konfrontacyjna postawa" prezydenta południowego sąsiada.
|
| Była Pierwsza Dama złamała miednicę |
 Środa nie była łaskawa dla przedstawicieli amerykańskiej śmietanki politycznej. Najpierw problemy z sercem miał wiceprezydent Dick Cheney, a później z Waszyngtonu nadeszła informacja, że była Pierwsza Dama, Nancy Reagan, złamała miednicę.
|
| Unia przebuduje system finansowy |
 - Jesteśmy jednomyślni w odpowiedzi na kryzys. Przebudowa musi być globalna - powiedział na zakończenie pierwszego dnia obrad szczytu UE w Brukseli prezydent Francji Nicolas Sarkozy. Szczyt nie podjął jeszcze decyzji, czy wznowić negocjacje z Rosją.
|