Skala (muzyka) - Google

Skala (muzyka)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Skala – szereg dźwięków ułożonych według stałego schematu.[1] Kolejne dźwięki skali oznacza się cyframi rzymskimi, tworząc stopnie. Zależnie od rodzaju skali, każdy stopień pełni inną funkcję. Skale mogą być budowane w kierunku wznoszącym (od najniższego dźwięku do najwyższego) lub opadającym (od najwyższego do najniższego).

Spis treści

[edytuj] Najstarsze skale muzyczne

Obserwując pieśni pierwotnych ludów oraz najstarsze zabytki muzyki ludowej można założyć, że muzyka pierwotna opierała się na skalach dwu- lub trzydźwiękowych. Stare kultury azjatyckie (Chiny, Japonia) wypracowały skalę pięciotonową tzw. pentatonikę. Występuje ona również w europejskiej muzyce ludowej. Skale takie sporadycznie są używane również w artystycznej muzyce europejskiej, gdy kompozytorowi zależy na stylistyce orientalnej. W Etiudzie Ges-dur z op.10 Fryderyka Chopina występuje redukcja skali durowej do pentatoniki, wynikająca z założeń technicznych (etiuda napisana została na czarne klawisze). Na pentatonice opiera się także wiele utworów współczesnej muzyki rozrywkowej – bardzo chętnie jest stosowana w bluesie, skąd przeszła do kolejnych powstających gatunków.

[edytuj] Starożytne skale greckie

Nazywane też starogreckimi. Antyczna kultura muzyczna wykształciła system skal siedmiostopniowych, których nazwy pochodzą od plemion greckich. W systemie skal greckich były trzy główne skale, z których każda posiadała dwie poboczne (poprzedzone przedrostkami hyper- i hypo-). Przedrostki hyper [gr. nad] oraz hypo [gr. pod] dodawane do nazw skal starogreckich, oznaczały skale położone o kwintę (pięć stopni) wyżej i o kwintę niżej. Skale greckie budowano w kierunku opadającym.

Skale greckie:

[edytuj] Skale kościelne

Nazywane inaczej średniowiecznymi lub modalnymi. Są to siedmiostopniowe skale powstałe w średniowieczu. Budowę tetrachordową oraz nazwy wzięły od skal greckich. Budowane były od dźwięku najniższego do najwyższego.

W okresie renesansu wprowadzono 4 dodatkowe skale:

[edytuj] Współczesne skale

Współczesne skale muzyczne oparte na systemie temperowanym wykształciły się w okresie baroku (XVII/XVIII wiek). Powstały wtedy siedmiostopniowe skale durowa i molowa, na których opiera się system tonalny z 24 tonacjami (12 dur i 12 moll) ułożonymi w kole kwintowym. Na przełomie XIX/XX wieku wykształciły się skale pozbawione ośrodka tonalnego: sześciostopniowa skala całotonowa oraz dwunastostopniowa (dodekafoniczna).

[edytuj] Inne skale

W polskiej muzyce ludowej można spotkać następujące skale:

Istnieje też na przykład:

Oczywiście nawet nie wyliczono tu bardzo wielu skal muzycznych, zarówno występujących w europejskiej muzyce ludowej, jak i w muzyce ludów pozaeuropejskich.

Przypisy

  1. ↑ Na podstawie: Franciszek Wesołowski: Zasady muzyki. Podręcznik do średnich szkół muzycznych. Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1962, s. 83

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galeriÄ™ na Wikimedia Commons:
Skala (muzyka)

PLK: zacięty mecz w Słupsku
W niedzielnym meczu 5. kolejki PLK Czarni Słupsk przegrali ze Sportino Inowrocław 87:91 (15:21, 29:23, 12:14, 23:21, dogrywka 8:12).
MŚ w półmaratonie: Polki daleko
Dorota Gruca (Agros Zamość) zajęła 32. miejsce, a Artur Kozłowski (MUKS MOS Sieradz) 48. w 17. mistrzostwach świata w biegu półmaratońskim (21,097 km). W Rio de Janeiro wystartowało 157 zawodników i zawodniczek z 43 krajów.
LM: mistrz Polski "na deskach"
Piłkarze ręczni Wisły Płock przegrali z chorwackim Croatia Osiguranje Zagrzeb 17:34 (7:15) w drugiej kolejce grupy H Ligi Mistrzów.
Zwycięstwo Rapcewicza w konkursie ujeżdżenia
Michał Rapcewicz na koniu Randon wygrał konkurs Grand Prix Kur podczas zawodów Pucharu Świata w ujeżdżenia w węgierskim Kaposvarze.
PLKK: świetna passa ekipy z Poznania
W jedynym niedzielnym meczu, kończącym 7. kolejkę ekstraklasy koszykarek, zespół INEI AZS Poznań pokonał na własnym parkiecie Finepharm AZS Kolegium Karkonoskie Jelenia Góra 85:71.
Linki: Strona g³ówna