Skrzela (anatomia)
Z Wikipedii
Skrzela - narząd oddechowy występujący u wielu zwierząt wodnych (ryb, płazów w formie larwalnej i rozmaitych bezkręgowców), stanowiący główny element układu oddechowego, umożliwiającego pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie.
U niektórych skorupiaków i kijanek płazów występują skrzela zewnętrzne, wystające poza obręb ciała. U wyżej uorganizowanych zwierząt skrzela wewnętrzne znajdują się w komorze skrzelowej.
Skrzela ryb wsparte są na - rozłożonych po obu stronach gardzieli - szkieletowych łukach skrzelowych, co znacznie usprawnia opłukiwanie ich wodą. Pomiędzy łukami znajdują się szczeliny (szpary) skrzelowe. Zwykle jest ich pięć par, u nielicznych gatunków jest sześć, a nawet siedem. Pierwsza szpara skrzelowa u niektórych ryb przekształciła się w tryskawkę. Od łuków skrzelowych odchodzą bogato unaczynione listki skrzelowe złożone z wielu blaszek skrzelowych. Pokryte cienkim nabłonkiem listki i blaszki skrzelowe tworzą dużą powierzchnię wymiany gazowej (pobieranie tlenu, wydalanie dwutlenku węgla). Zwiększenie wydajności systemu poboru tlenu do organizmu umożliwia przepływ krwi w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wody (system wymiany przeciwprądowej).
U ryb chrzęstnoszkieletowych skrzela zakończone są szczelinami skrzelowymi, natomiast u kostnoszkieletowych - pokrywami skrzelowymi (operculum), które zamykają komory skrzelowe.
Przepływ wody przez skrzela wymuszany jest na dwa sposoby. Pierwszy, stosowany np. przez makrelowce lub niektóre duże rekiny, polega na wpychaniu wody do skrzel przez otwarty otwór gębowy przy otwartych pokrywach skrzelowych. Przepływająca woda opłukuje blaszki skrzelowe umożliwiając wymianę gazową. Metoda ta wymusza ciągły ruch ryby do przodu lub ustawienie ciała w kierunku przeciwnym do prądu wody. Zdecydowanie skuteczniejsza jest druga metoda polegająca na zasysaniu i tłoczeniu wody do skrzeli przez skoordynowane ruchy pyska i pokryw skrzelowych. Przez otwarty pysk pobierana jest woda do jamy gębowej, przy zamkniętych pokrywach skrzelowych. Zamknięciu pyska towarzyszy skurcz mięśni jamy gębowej i otwarcie pokryw skrzelowych, co powoduje wypchnięcie wody przez skrzela na zewnątrz.
Przepływająca przez skrzela krew tłoczona jest w kierunku przeciwnym do przepływu wody, co dodatkowo zwiększa wydajność układu.
Do poprawnej pracy skrzela wymagają stałej wilgotności, bez której listki skrzelowe sklejają się ze sobą. Ryba wyjęta z wody może jeszcze oddychać przez pewien czas jeśli listki nie wyschną. Ponadto funkcję narządu oddechowego przejmuje wówczas skóra, przez którą następuje wymiana gazowa lub - w przypadku niektórych gatunków - inne wyspecjalizowane narządy umożliwiające rybie oddychanie w powietrzu atmosferycznym.
[edytuj] Zobacz też
| "Sarkozy mówi szybciej niż myśli" |
 Ostry atak Vaclava Havla na Nicolasa Sarkozy'ego. - Odnoszę wrażenie, że on szybciej mówi niż myśli - surowo ocenił były prezydent Czech francuskiego przywódcę w wywiadzie dla włoskiego dziennika "Corriere della Sera".
|
| Rosjanie chcą rakiet w Kaliningradzie |
 Gdyby od wyników sondaży zależało rozmieszczenie rosyjskich rakiet Iskander w obwodzie Kaliningradzkim, pewnie już byśmy je mieli. Prawie dwie trzecie ankietowanych chce takiego posunięcia w odpowiedzi na amerykańską tarczę antyrakietową.
|
| "Bush to patentowany szaleniec" |
 Oliver Stone nie zostawił suchej nitki na prezydencie USA George'u W. Bushu. Na konferencji prasowej w Turynie nazwał go "patentowanym szaleńcem, który doszedł do władzy". To był jedynie wstęp ostrzału lokatora Białego Domu w wykonaniu słynnego reżysera.
|
| "Przyjaźń z USA nie kończy się na tarczy" |
 - Bardzo bym prosił o większą wstrzemięźliwość. Przyjaźń i sojusz polsko-amerykański ani się na tarczy nie zaczął, ani się na tym nie skończy - powiedział przebywający z wizytą w Stanach Zjednoczonych szef polskiego MSZ Radosław Sikorski.
|
| Islamiści zaatakują supertankowiec? |
 Islamscy członkowie bojówek Shabaab chcą zaatakować somalijskich piratów, którzy porwali saudyjski tankowiec "Sirius Star" - twierdzą przedstawiciele rady starszych w Haradere. Tuż obok tego miasta zakotwiczony jest statek z porwanymi 25 osobami, w tym dwoma Polakami. Wcześniej piraci ostrzegali przed próbą odbicia statku siłą.
|