Z Wikipedii

Smartyzm^[1], (lub Smarta Sampradaja, czyli Tradycja Smarty), to jeden z odłamów hinduizmu (obok wisznuizmu, śiwaizmu i śaktyzmu), cechujący się kultowym henoteizmem i katenoteizmem (zdania na ten temat są jednak podzielone i część osób uważa to za kierunek monistyczny).

[edytuj] Charakterystyka

Smārta oznacza wyznawcę, opierającego się głównie (chociaż nie wyłącznie) na wskazaniach Wed i Śastr oraz filozofii Adwajta Wedanta Adiego Szankary. Jest to odłam nierygorystyczny, akceptujący różne formy Boga.

Słowo Smārta (od sanskryckiego rdzenia smr- pamiętać) oznacza "pamięciowy, zawarty w pamięci (smrti)", oparty na tradycji, przepisany lub usankcjonowany tradycją i zwyczajem.

Założycielem smartyzmu jest A. Szankara,który utworzył pierwszy ośrodek Adwajta Mata tego odłamu w Śringeri. Wielką rolę odgrywają kierujący poszczególnymi ośrodkami tzw. jagadguru.

[edytuj] Pojęcie Boga

Wyznawcy smartyzmu sami wybierają dowolne bóstwo do oddawania czci. Zwykle czczą pięć bóstw (panćopasana lub panćadewata) jako manifestacje bezpostaciowego Absolutu- Brahmana. Smartyści akceptują i czczą sześć głównych i równych sobie manifestacji Boga (Brahmana). Są to: Ganeśa, Śiwa, Śakti, Wisznu, Surja i Karttikeja. Smartyzm głosi wielopostaciowe pojmowanie Boga, podczas gdy wisznuizm (w tym krysznaizm) i śiwaizm skłaniają się ku czczeniu Boga pod jedną postacią.

Wg Adwajta Wedanty Bóg jest jednocześnie Nirguną (czystą, niematerialną świadomością) i Saguną (widocznymi, indywidualnymi manifestacjami) i panuje nad wszystkimi aspektami (gunami) wszechświata. Jako nieskończony, Bóg może przyjmować nieskończoną ilość form. W tym ujęciu Wisznu i Śiwa są równorzędnymi manifestacjami tego samego Boga (Nirguny Brahmana- Najwyższej Rzeczywistości). Jest to pogląd sprzeczny z śiwaizmem i wisznuizmem.

[edytuj] Święte pisma i bramini

Do kanonu świętych pism należą Wedy (Rig Weda, Jadżur Weda, Sama Weda i Atarwa Weda), "oczyszczone" przez A. Szankarę z tekstów, uznanych przez niego za sprzeczne z wedyjską tradycją, a także Adwajta Wedanta. Smartyści cytują również Wisznu Puranę, aby udowodnić tezę o nieskończoności form Brahmana. Bramini smartyzmu (zwani smarta) szkoleni są wg Karma Kanda z Wed i swobodnie łączą różne rytuały kultowe. Prawo religijne opiera się na Manu Smriti, Apastamba Smriti i Bodjajana Smriti.

Wielu wyznawców hinduizmu, nie będąc smartystami, opiera się jednak na Adwajcie Wedancie, jako przeciwieństwie podziału na różne sekty, cechującym hinduizm. [2]. Wielu współczesnych teologów hinduizmu (np. Ramakryszna) opiera się na uniwersalnych wartościach smartyzmu. Wyjątkiem jest założyciel ruchu Hare Kryszna - Bhaktivedanta Swami, który podkreślał wyjątkowość i odrębność kultu Kryszny.

[edytuj] Formy kultu

Smartyści uważają praktykowanie dharmy za ważniejsze od innych rytuałów. Praktykują zróżnicowane rytuały ofiar (jadźna, dźapa, pudża, aupasana i agnihotra, te dwie ostatnie ofiary są praktykowane skrajnie rzadko), składane pięciu bóstwom. Śpiewane są hymny religijne śloka i stotra. Bramini poddają się kąpielom rytualnym (snana).^[2] . Praktykowane są również wedyjskie obrzędy, przypisane do różnych faz życia człowieka: brahmaczarja aśrama, grihasta aśrama, wanaprasta aśrama i sannjasa aśrama. Wielką wagę przywiązuje się do zachowania tradycji wedyjskiej (w tym przygotowywania specjalnego pożywienia). Polecane jest małżeństwo aranżowane przez rodzinę. Smartyzm szczególnie praktykuje w muzyce styl z Karnataki na południu Indii.

[edytuj] Smartyzm w Indiach

Wspólnoty:

• Indie południowe
  • Havyaka
  • Iyer
  • Vaidiki Mulukanad
  • Vaidiki Velanadu
  • Vaidiki Veginadu
  • Vaidiki Telanganya
  • Namboothiri
  • Badaganadu
  • Hoysala Kannada
  • Kota brahmin
  • Babboor Kam
  • Arvel Niyogi Brahmins
• Maharashtra
  • Karhade
  • Deshastha
  • Konkanastha lub Chitpavan
  • Devrukhe
• Saraswat Brahmin
  • Gaud Saraswat Brahmins (GSB's)

[edytuj] Smartyzm na świecie

Poza Indiami w czasach współczesnych powstały misje:

• Chinmaya Mission
• Divine Life Society

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Smartyzm to stosunkowo nowe określenie, pochodzące od sanskryckiego słowa smārta, wprowadzonego przez śiwaickiego guru i mistyka Śiwaja Subramunijaswami[1]
2. ↑ Dzień bramina

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Adi Sankaraczarj i biblioteka Adwajta Wedanta w jęz. ang.
• Hinduism Today - opis smartyzmu w jęz. ang.
• opis tradycji smartyzmu w jęz. ang.