Socjaldemokracja
Z Wikipedii
|
Nurty
Organizacje
Teoretycy i intelektualiści
Tematy powiÄ…zane
|
Socjaldemokracja, ruch społeczny zmierzający początkowo do zastąpienia kapitalizmu socjalizmem, a następnie do uspołecznienia gospodarki rynkowej i zmniejszenia nierówności społecznych.
Spis treści |
[edytuj] Geneza
Nazwa wiąże się z powstaniem w 1869 roku Socjaldemokratycznej Partii Robotników (SPR) w Niemczech. Powstające wówczas partie i ugrupowania często zawierały w swoich nazwach słowo socjaldemokratyczna lub socjalistyczna. W 1889 wszystkie partie socjaldemokratyczne zrzeszała Międzynarodówka - międzynarodowa organizacja partii socjaldemokratycznych. Główną partią, która ukierunkowała inne europejskie partie była właśnie (SPR), to jej członkowie pełnili najważniejsze funkcje w Międzynarodówce. Obecne partie socjaldemokratyczne skupiają się w Międzynarodówce Socjalistycznej.
[edytuj] Partie socjaldemokratyczne w Europie
- Partia Europejskich Socjalistów PES Party of European Socialists (druga siła w Parlamencie Europejskim)
- Partia Pracy LP (w Wielkiej Brytanii, rzÄ…dzÄ…ca)
- Socjaldemokratyczna Partia Niemiec SPD (w Niemczech, współrządząca)
- Socjaldemokraci SAP (w Szwecji, opozycyjna)
- Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza PSOE (w Hiszpanii, rządząca)
- Partia Socjalistyczna PS (we Francji, opozycyjna)
- Norweska Partia Pracy DNA (w Norwegii, rzÄ…dzÄ…ca)
- Socjaldemokratyczna Partia Austrii SPÖ (w Austrii, współrządząca)
- Socjaldemokracja Danii SD (w Danii, opozycyjna)
- Czeska Partia Socjaldemokratyczna ÄŒSSD (w Czechach, opozycyjna)
- Białoruska Socjaldemokratyczna Partia Hramada (na Białorusi, opozycyjna)
- Smer (na Słowacji, współrządząca)
[edytuj] Niektóre pozaeuropejskie partie socjaldemokratyczne
- Australijska Partia Pracy (ALP) w Australii, opozycyjna)
- Partia PracujÄ…cych PT (w Brazylii, rzadzÄ…ca)
- Socjalistyczna Partia Chile PSCh (w Chile, współrządząca)
- Partia Pracy (w Izraelu, współrządząca)
- Nowa Demokratyczna Partia Kanady NDP (w Kanadzie, opozycyjna)
- Partia Wyzwolenia Narodowego PLN (w Kostaryce, rzÄ…dzÄ…ca)
- Nowozelandzka Partia Pracy NZLP (na Nowej Zelandii, współrządząca)
[edytuj] Partie socjaldemokratyczne w Polsce
- Demokratyczna Partia Lewicy DPL
- Partia Socjaldemokratyczna PSD
- Polska Partia Pracy PPP
- Polska Partia Socjalistyczna PPS
- RACJA Polskiej Lewicy RACJA PL
- Ruch Odrodzenia Gospodarczego im. Edwarda Gierka ROG
- Socjaldemokracja Polska SdPl
- Sojusz Lewicy Demokratycznej SLD
- Unia Lewicy III RP UL
- Unia Pracy UP
[edytuj] XX wiek
W XX wieku europejskie partie socjaldemokratyczne opierały swe programy na keynesowskiej ekonomii i polityce ekonomicznej zmierzającej do pełnego zatrudnienia i państwa dobrobytu. Oznaczało to rezygnację z hasła upaństwowienia własności. Celem stało się reformowanie kapitalizmu w kierunku zapewnienia każdemu prawa do pracy, równości szans w dostępie do oświaty, kultury, ochrony zdrowia, większej równości dochodów. Jednocześnie partie te przestały się uważać tylko lub głównie za partie klasowe klasy robotniczej, starając się reprezentować interesy większości społeczeństwa. Najdalej w tym kierunku zdołały pójść partie socjaldemokratyczne krajów skandynawskich, jako partie rządzące doprowadziły one do takich przeobrażeń w gospodarce i życiu społecznym, że często (błędnie) określa się ustrój tych krajów jako socjalistyczny.
[edytuj] Teoretycy socjaldemokracji
[edytuj] Socjaldemokratyczni politycy
- Clement Attlee
- Leon Blum
- Willy Brandt
- Tage Erlander
- José Figueres Ferrer
- Bruno Kreisky
- François Mitterrand
- Olof Palme
- Andreas Papandreu
- Helmut Schmidt
- Luiz Inácio Lula da Silva
- Mario Soares
- Tabare Vazquez
- Walter Veltroni
- José Luis RodrÃguez Zapatero
- Michelle Bachelet
- Kurt Beck
- Alfred Gusenbauer
- Aleksandar Kazulin
- Wim Kok
- Segolene Royal
- Jens Stoltenberg
[edytuj] Polscy politycy socjaldemokratyczni
SOJUSZ LEWICY DEMOKRATYCZNEJ
Wojciech Olejniczak, Grzegorz Napieralski, Jerzy Szmajdziński, Katarzyna Piekarska, Ryszard Kalisz, Joanna Senyszyn, Piotr Gadzinowski, Tomasz Kalita
SOCJALDEMOKRACJA POLSKA
Marek Borowski, Michał Syska, Izabella Sierakowska, Jolanta Banach, Andrzej Celiński, Sylwia Pusz, Jacek Kasprzyk, Zdzisława Janowska, Marek Balicki
UNIA PRACY
Waldemar Witkowski, Adam Gierek, Andrzej Spychalski, Arkadiusz Horonziak, Marian Lewicki, Grzegorz Niski, Marek Pol, Danuta Polak, Maciej Sieczkowski
POLSKA PARTIA PRACY
Bogusław Ziętek, Mariusz Olszewski, Michał Janiszewski
RACJA POLSKIEJ LEWICY
Maria Szyszkowska, Krystyna Sienkiewicz
BEZPARTYJNI
- Józef Pinior
- Ryszard Bugaj
- Aleksander Kwaśniewski
- Tomasz Nałęcz
- Izabela Jaruga-Nowacka
- Józef Oleksy
- Magdalena Åšroda
[edytuj] Zobacz też
| USG pomaga przewidzieć zawał |
|
Badania ultrasonograficzne mogą pomóc w zidentyfikowaniu osób szczególnie zagrożonych zawałem serca i innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego - informuje pismo "Radiology".
|
| Odkryto głowę kolosalnego posągu cesarzowej |
|
Archeolodzy odkryli w południowo-zachodniej Turcji głowę wielkiego marmurowego posągu, przedstawiającego postać Faustyny Starszej, żony rzymskiego cesarza Antoninusa Piusa - donosi serwis internetowy BBC News.
|
| Krew menstruacyjna może leczyć miażdżycę |
|
Komórki pozyskiwane z krwi menstruacyjnej mogą być wykorzystane do leczenia zaawansowanej miażdżycy tętnic obwodowych - informuje serwis "EurekAlert".
|
| Kolor tłuszczu ma znaczenie |
|
Tłuszcz jest bliżej związany z tkanką mięśniową niż nam się wydaje - przekonują w swoich pracach opublikowanych na łamach pisma "Nature" dwie grupy naukowców z USA. Badacze odkryli czynniki regulujące powstawanie tkanki tłuszczowej, a ich prace mogą pomóc w opracowaniu terapii do walki z otyłością.
|
| Bakterie zdolne do altruistycznego samobójstwa |
|
Niektóre bakterie salmonelli, aby ułatwić swoim towarzyszkom zakażenie jakiegoś organizmu, zdolne są do poświęcenia życia - podało brytyjskie czasopismo "Nature".
|