Stéphane Mallarmé - Google

Stéphane Mallarmé

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Stéphane Mallarmé

Urodzony 18 marca 1842
w Paryżu
Zmarł 9 września 1898
w Valvin, Vulaines-sur-Seine
Galeria w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Stéphane Mallarmé, właśc. Étienne Mallarmé (ur. 18 marca 1842 w Paryżu jako, zm. 9 września 1898 w Valvin, Vulaines-sur-Seine, koło Fontainebleau) – francuski poeta, teoretyk sztuki i krytyk literacki uważany za najwybitniejszego przedstawiciela XIX-wiecznego symbolizmu[1]; luźno związany również z dekadentyzmem oraz parnasizmem szkoły Charlesa Leconte de Lisle'a[2] i tradycji Charlesa Baudelaire'a. Tłumacz liryki Edgara Allana Poego na prozę poetycką.

Mallarmégo jako konstruktora "poezji czystej"[3] powszechnie uznaje się za prekursora liryki współczesnej (min. awangardy, surrealizmu czy kaligramu)[4], jednego z najbardziej nowatorskich twórców literatury XIX wieku, a nawet najbardziej znaczącego poetę nowoczesnego[5]. Jego twórczość określa się często mianem liryki skupienia słów, estetyki pustki[6] oraz alchemii słowa[7][8]. Twórczość poety odcisnęła się również piętnem na ówczesną muzykę (Claude Debussy) i malarstwo (Auguste Renoir, Claude Monet).

Przez niektóre źródła Mallarmégo zalicza się − obok Charles'a Baudelaire'a, Arthura Rimbauda i Paula Verlaine'a − do grona tzw. poetów przeklętych[9].

Spis treści

[edytuj] Twórczość

Krytycy uważają Mallarmégo za pierwszego poetę ze "szkoły" odkrywanego wówczas na nowo Charles'a Baudelaire'a, a jednocześnie pierwszego teoretyka literackiego, który jej się przeciwstawił[10]. W przeciwieństwie do parnasisty, wiersze Mallarmégo wyzbyte są z moralizatorstwa, ich świat jest przestrzenią pozbawioną Boga, rządzącą się relatywizmem poznawczym. Wychodząc ze swoich ateistycznych założeń, poeta traktuje sztukę jako religię zastępczą. Oryginalna poetyka Mallarmégo patrzyła jednak na przedmioty artystyczne w perspektywie nicości, mimo iż ich istnienie zdawało się twórcy bardziej realne od życia ludzkiego. Poetę interesowały również teorie przypadkowości (Każda myśl jest przypadkiem, Rzut kości nigdy nie obali przypadku), wokół których rozsnuwał koncepcję Księgi, summy tych wszystkich myśli, które miały tworzyć konieczność świata.

Poetyka wierszy Mallarmégo miała wpływ na późniejsze ukształtowanie się nurtów awangardowych. Echa twórczości tego poety można znaleźć zarówno w dadaizmie, surrealizmie, jak i w teoriach czystej formy czy w poetyce Juliana Przybosia, poezji lingwistycznej oraz poezji nowoczesnej.

Głównym postulatem nihilistycznej koncepcji poezji Stephana Mallarmégo jest uwolnienie słowa; nadanie mu autonomicznego znaczenia; skonstruowanie wiersza, którego każde słowo miałoby oddzielne znaczenie. Poglądy te streszczają dwa słynne cytaty: "To nie z myśli, mój drogi, robi się wiersze. Robi się je ze słów" oraz "Nazwać jakiś przedmiot, znaczy odebrać trzy czwarte przyjemności poetyckiej, która polega na stopniowym odgadywaniu; zasugerować - to dopiero ideał". W związku z tym biurko poety stawało się swoistą pracownią, w której każde słowo traktowane było jako decydujący składnik wiersza. Mallarmé pozostawił po sobie zatem stosunkowo niewielki zbiór wierszy; przyczyniły się do tego jego rygorystyczne założenia poetyckie oraz niemoc twórcza, na którą cierpiał przez długi okres czasu. Ostatnim jego dziełem był rewolucyjny poemat Rzut kością, który oprócz wymiaru metaforycznego stworzył również wymiar graficzny wiersza (prekursor względem kaligramu). Tendencje Rzutu kości znajdują nawiązania u pokolenia awangardy oraz we współczesnej poezji lingwistycznej.

Tłumaczył na prozę poetycką wiersze Edgara Allana Poego. Jego poemat Popołudnie fauna inspirował Claude Debussy'ego do skomponowania utworu muzycznego pod tym samym tytułem.

Pierwszym kontynuatorem myśli Mallarmégo w Polsce był Antoni Lange, który również wyznawał ideał bezimienności poety oraz dotarcia do samej istoty wiersza, jednak sceptycznie podchodząc do kwestii odrzucenia tradycji. Poezja francuskiego symbolisty jest współcześnie niemal zapomniana w Polsce. Poza ubiegłorocznym (2006) wydaniem poematu "Rzut kośćmi", po II wojnie światowej w Polsce opublikowano tylko "Wybór poezji" w 1980 r.

Stéphane Mallarmé
Stéphane Mallarmé

[edytuj] Dzieła

  • Herodiada (Hérodiade) - 1896
  • L'après-midi d'un faune (1865 1887)
  • Les mots anglais (1878)
  • Les dieux antiques (1879)
  • Pages (1891)
  • La musique et les lettres (1891)
  • Le Tombeau de Charles Baudelaire (1895)
  • Divagations (1897)
  • Tombeau (de Verlaine) (1897)
  • Un coup de dés jamais n'abolira le hasard (1897)

Przypisy

  1. ↑ A. Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa 2004, str. 24
  2. ↑ Kronika życia i twórczości, w: L. de Lisle, Poezje, Warszawa 1980, str. 23
  3. ↑ N. Chiaromonte, Co pozostaje, Warszawa 2001, str. 151
  4. ↑ J. Tomkowski, Młoda Polska, Warszawa 2001, str. 16
  5. ↑ N. Chiaromonte, Co pozostaje, Warszawa 2001, str. 152
  6. ↑ Ibid.
  7. ↑ A. Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa 2004, str. 48
  8. ↑ Termin alechemii słowa wywodzi się z jednego z rozdziałów Sezonu w piekle Rimbauda. Hutnikiewicz użył go na określenie twórczości obu poetów; zarówno Mallarmégo jak i samego Rimbauda
  9. ↑ J. Tomkowski, Młoda Polska, Warszawa 2001, str. 16
  10. ↑ J. Rogoziński, Wstęp do: S. Mallarme, Poezje wybrane, Warszawa 1980, str. 5

[edytuj] Opracowania

  • Hans Therre: Stéphane Mallarmé. dtv, München 1998
  • Hella Tiedemann-Bartels: Versuch über das artistische Gedicht. Baudelaire, Mallarmé, George. 2. Aufl., edition text + kritik, München 1990
  • Paul Valéry: Ãœber Mallarmé. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1992
  • Kurt Wais: Mallarmé. Dichtung, Weisheit, Haltung. 2. A. Beck, München 1952

[edytuj] Linki zewnętrzne

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Stéphane'a Mallarmé'a

W.Brytania: minister finansów ostrzega!
Brytyjski minister finansów (kanclerz skarbu) Alistair Darling ostrzegł wywiadzie dla sobotniego "Timesa", że spowolnienie brytyjskiej gospodarki jest głębsze niż sądził wcześniej i potrwa lata, a nie miesiące; on sam nie wie, jak długo.
W Hiszpanii alarm kryzysowy - rośnie bezrobocie
W Hiszpanii po raz pierwszy od 1996 roku w czerwcu wzrosło bezrobocie, a premier Jose Luis Rodriguez Zapatero zwołał w sobotę na przyszły tydzień pilne posiedzenie grupy wybitnych ekonomistów, aby wypowiedzieli się na temat objawów kryzysu w gospodarce hiszpańskiej.
Amerykanie nie majÄ… na Coca-ColÄ™
Coca-Cola i inne napoje amerykańskiego giganta od września podrożeją. Coca-Cola Enterprises, dystrybuująca produkty koncernu w Stanach, zapowiedziała, że podniesie ceny - informuje "Rzeczpospolita".
TV Puls zostanie sprzedany?
Kontrolowany przez Ruperta Murdocha koncern medialny News Corp. może sprzedać stacje telewizyjne w Europie Środkowej - informuje "Gazeta Wyborcza".
Najnowsze trendy w PR prosto z europejskiego rynku
W dniach 18-19 września w Hotelu Holiday Inn w Warszawie odbędzie się IV Kongres Public Relations Trendy 2009. Jest to już jego czwarta edycja, skupiająca co roku ponad 150 uczestników z polskiego środowiska PR.
Linki: Strona g³ówna