Z Wikipedii

Stara Kancelaria Rzeszy – siedziba kanclerzy Niemiec w okresie od 1875 do 1938 roku w tzw. "Pałacu Radziwiłłowskim" w Berlinie, przy Wilhelmstraße 77 (aktualnie nr 93).

[edytuj] Architektura

Pałac Radziwiłłowski ok. 1830

Pierwszy zarejestrowany obraz pałacu był wynikiem rozbudowy przeprowadzonej w latach 1738 – 1739 w stylu późnego baroku.

Zbudowany na planie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem i symetrycznymi skrzydłami, (połączonymi w późniejszym okresie kutym płotem z dwoma symetrycznie ułożonymi bramami), pałac posiadał 3 kondygnacje;

• dolną boniowaną, wykończoną łukami;
• środkową z pasem wysokich okien chronionych od góry gzymsami;
• górną, na poddaszu krytym mansardowym dachem z lukarnami.

Fasadę przednią podkreślał rozdzielony pilastrami ryzalit, zamknięty od góry trójkątnym tympanonem.

Z tyłu pałac nie posiadał dziedzińca, a fasada tylna różniła się od przedniej tylko brakiem tympanonu.

Tyły obiektu wypełniał ogród, bardziej podobny do lasu.

[edytuj] Historia

Pałac Kanclerski ok. 1895

Były dom Carla Friedricha Richtera (1701-1766). W 1735 posiadłość przeszła na własność Generalmajora Adolfa Friedricha hrabiego von Schulenburg i pozostała w rękach von Schulenburgów do 1790, kiedy to już pod nazwą „Pałac Schulenburgów“ kupił go jako dom mieszkalny książę Fryderyk Wilhelm II. Dwa lata później podarował go swej konkubinie Julii Wilhelminie Fryderyce hrabinie von Dönhoff. Od 1795 pałac był w rękach odpowiednio;

• księcia Michała Hieronima Radziwiłła wojewody wileńskiego;
• jego syna Antoniego Henryka Radziwiłła;
• jego wnuków Wilhelma Pawła i Bogusława Fryderyka Radziwiłłów.

Za czasów księcia Antoniego Henryka Radziwiłła, (od jego nazwiska nazwany "Pałacem Radziwiłłowskim") do końca życia Antoniego, pałac pełnił funkcję ośrodka życia muzycznego, literackiego i teatralnego polskiej kultury. Później wskutek germanizacji synów podupadł w tej roli. Pałac został sprzedany Rzeszy w 1875, a następnie wobec faktu, iż znajdował się przy "trakcie królewskim Berlina", adaptowany został w okresie od 1875 do 1878 wg planów Georga Joachima Wilhelma Neumanna jako mieszkanie służbowe Kanclerza i jednocześnie Pałac Kanclerski.

W latach 1928 - 1930 zmieniono wystroje wnętrz wg projektu znanego architekta Eduarda Jobsta Siedlera.

W 1938, po wybudowaniu Nowej Kancelarii Rzeszy dla odróżnienia, był nazywany Starą Kancelarią Rzeszy.

[edytuj] Wnętrza

W pałacu na parterze znajdowały się;

• Hall Wejściowy;
• Salon Przyjęć nazywany zwyczajowo "damskim" (niem. Damen Salon);
• Salon "Bismarcka" (niem. Bismarckzimmer) - jedyne pomieszczenie z kominkiem na parterze, później używany jako palarnia;
• Sala Jadalna (wraz z zapleczem: kuchnia, przygotowalnia, itp.);
• Ogród Zimowy;
• Pomieszczenia administracyjne i techniczne.

Na parterze również, w oknach prawego skrzydła wychodzących bezpośrednio na Wilhelmstraße pojawiał się zwyczajowo przed tłumem sam kanclerz.

Natomiast na piętrze znajdowały się;

• Sala Posiedzeń (niem Sitzungssaal) - największe pomieszczenie zajmujące całą powierzchnię kondygnacji pomiędzy ryzalitami: przednim i tylnym;
• Sala Posiedzeń Gabinetu (niem. Kabinett Sitzungssaal)
• Sala Konferencyjna (niem. Konferenzraum);
• Gabinet Kanclerza (niem. Arbeitszimmer des Reichskanzlers);
• Biblioteka Kanclerza ((niem. Bibliothek des Reichskanzlers;
• Prywatne Apartamenty Kanclerza;

[edytuj] III Rzesza

Za czasów Goeringa, który był premierem i przewodniczącym Reichstagu, w 1934 Paulowi Ludwigowi Troostowi (wzorcowemu architektowi Hitlera) powierzono remont Starej Kancelarii, w trakcie którego od strony ogrodów dobudowano na tyłach prawego - południowego skrzydła pałacu, wielką, zachodząca na zaplecze Ministerstwa Spraw Zagranicznych przy Wilhelmstraße 76, salę recepcyjną (niem Festsaal) , którą to jedynie zdążył zaprojektować przed swoją śmiercią Troost. Przebudowę kontynuował asystent Troosta - Leonhard Gall, i to on zaprojektował latem 1935r. pod salą tzw. "piwnicę przeciwlotniczą" (niem. Luftschutzkeller), zawierającą ok. 20 pomieszczeń i chronioną żelbetem grubości rzędu 1,5 metra. Parametry opancerzenia wyznaczył osobiście Hitler. Budowę schronu zakończono w 1936, zamieniając ją ostatecznie w tzw. bunkier przedni (niem. Vorbunker). Ciężko zniszczony w wyniku Bitwy o Berlin, Pałac został ostatecznie rozebrany w 1949.

[edytuj] Źródła

• Wspomnienia, Albert Speer, wyd. MON, Warszawa 1990, ISBN 83-11-07719-3
• Byłam Sekretarką Adolfa Hitlera, Christa Schroeder, wyd. Bellona 2000, ISBN 83-11-08974-4

[edytuj] Zobacz też

• Kancelaria Rzeszy
• Urząd Kanclerza Federalnego

[edytuj] Linki zewnętrzne

• www.albert-speers-berlin.de Wirtualna podróż po Kancelarii Rzeszy.
• www.bridgemanartondemand.com Zdjęcie pałacu z ok. 1910 roku.