Starachowice - Google

Starachowice

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°03' N 21°04' EGeografia

Starachowice
Herb Flaga
Herb Starachowic Flaga Starachowic
Województwo świętokrzyskie
Powiat starachowicki
Gmina
 - rodzaj		 Starachowice
miejska
Założono w XV wieku (Wierzbnik)
Prawa miejskie 1624 (Wierzbnik)
Prezydent miasta Wojciech Bernatowicz
Powierzchnia 31,85 km²
Położenie 51° 03' N
21° 04' E
Ludność (2008)
 • liczba ludności
 • gęstość
52 430
1646 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 41
Kod pocztowy 27-200
Tablice rejestracyjne TST
Położenie na mapie Polski
Starachowice
Starachowice
Starachowice
TERC10
(TERYT)		 3263411011
Miasta partnerskie Niemcy Aurich
Wielka Brytania Rochdale-Heywood
Niemcy Schweinfurt
Szwecja Skövde
Niemcy Vechta
Polska Giżycko
Włochy Candelo
Hiszpania Almonacid de la Cuba
Francja La Roche sur Foron
Urząd miejski3
ul. Radomska 45 27-200 Starachowice
tel. 41 274-88-11; faks 41 274-78-73
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Panorama Starachowic.

Starachowice - miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie starachowickim. Położone na pograniczu Gór Świętokrzyskich i Przedgórza Iłżeckiego. Leży w dolinie rzeki Kamiennej i jest otoczone rozległymi lasami - pozostałością Puszczy Świętokrzyskiej.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa kieleckiego.

Spis treści

[edytuj] Historia

W miejscu obecnych Starachowic istniała kuźnica, dzierżawiona w XVI wieku przez Starzechowskich, stąd prawdopodobnie nazwa miejscowości; do 1817 roku miasto stanowiło własność zakonu cystersów z Wąchocka, którzy w 1789 r. zbudowali tu wielki piec. W 1815 r. hutę przejął rząd Królestwa Polskiego. W XIX w. Starachowice stały się największym ośrodkiem przemysłu metalowego w Królstwie Polskim, częścią tzw. Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego, wg planu Stanisława Staszica - rozbudowy przemysłu żelaznego wzdłuż rzeki Kamiennej z głównym ośrodkiem w Starachowicach (1817 r.) realizowanego pod kierunkiem Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. Miasto powstało w 1939 r. z połączenia miasta Wierzbnik, osady fabrycznej Starachowice i wsi Starachowice położonej w południowej części obecnego miasta. Początkowo nosiło nazwę Starachowice-Wierzbnik, a od 1952 Starachowice. Od 1916 Wierzbnik był siedzibą władz powiatu iłżeckiego, w 1952 Starachowice stały się miastem wydzielonym na prawach powiatu. [1]

Przed II wojną światową silny ośrodek przemysłu zbrojeniowego - Centralny Okręg Przemysłowy, produkcja licencjonowanych dział "Bofors"; działały kopalnie rud żelaza, huta, (stąd herb miasta skrzyżowane narzędzia hutnicze i górnicze). Po wojnie mieściły się tam między innymi: Fabryka Samochodów Ciężarowych "Star", Starachowickie Zakłady Przemysłu Drzewnego i jedyny w Polsce Zakład Topienia Bazaltu. Do lat 70. XX wieku miasto było ważnym ośrodkiem przemysłu motoryzacyjnego PRL. Jednak wraz z upadkiem centralnego zarządzania gospodarką upadła przemysłowa monokultura, ludność uległa pauperyzacji, a miasto stopniowej degradacji. Dawna fabryka samochodów przechodziła z rąk do rąk, w końcu wykupił ją koncern MAN. W ostatnich latach powstał w Starachowicach duży zakład poligraficzny, zatrudniający łącznie około 800 pracowników.

Miasto w ostatnich latach zanotowało znaczny spadek bezrobocia spowodowany po części emigracji zarobkowej mieszkańców oraz umiejscowieniem Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Starachowice zabiegały o pozyskanie nowej inwestycji koncernu MAN AG lecz ostatecznie fabrykę zbudowano w Niepołomicach koło Krakowa. Miasto zasłyneło w Polsce również jako miejsce przecieku tajemnic państwowych do świata przestępczego tzw. "afery starachowickiej" oraz reportażu TVN o świadomym dopuszczaniu do sprzedaży przeterminowanych wędlin z zakładu Constar.

[edytuj] Kalendarium

  • 1547 – Wzmianka w dokumencie O. Cystersów o istnieniu kopalni rudy żelaza zwanej Minerą Starzechowską
  • 1571 – Stefan Batory zamawia kule armatnie w Kuźnicy Starachowickiej
  • 1624 – Lokacja miasta Wierzbnik na mocy przywileju Zygmunta III Wazy
  • 1788 – Uruchomienie czterech kopalni w pobliżu terenów dzisiejszych Starachowic
  • 1809 – Zniszczenie zakładów w Starachowicach i Wąchocku przez wojska austriackie powracające spod Raszyna
  • 1817 – Sporządzenie przez Stanisława Staszica projektu kombinatu zakładów przemysłowych, których głównym ośrodkiem miały być Starachowice
  • 1870 – Wierzbnik traci prawa miejskie; sprzedaż Zakładów Starachowickich Antoniemu Fränklowi za łączną sumę 1.167.000 rubli
  • 1899 – Uruchomienie nowoczesnego wielkiego pieca opalanego koksem
  • 1903 - Największa powódź rzeki Kamiennej w dziejach miasta
  • 1924 – Rozpoczęcie produkcji dział przeciwlotniczych przy współpracy z firmą Bofors
  • 1926 – Powstanie klubu Star Starachowice
  • 28 marca 1939 – Połączenie Wierzbnika, Starachowic i okolicznych wiosek w jedno miasto Starachowice-Wierzbnik
  • 2 września 1939 – Ewakuacja personelu i wyposażenia Zakładów Starachowickich do Kowla
  • 6 września 1939 – Bohaterska obrona miasta przez załogę baterii przeciwlotniczej na Wanacji
  • 17 stycznia 1945 – Wyzwolenie Starachowic spod okupacji niemieckiej przez 3 Armię Pierwszego Frontu Ukraińskiego (Zmiana okupanta)
  • 1947 – Przekształcenie Zakładów Starachowickich w Fabrykę Samochodów Ciężarowych
  • 1949 – Powstanie Fabryki Samochodów Ciężarowych "Star"
  • 1952 - Nazwa miasta Starachowice-Wierzbnik zostaje zmieniona na Starachowice; Starachowice uzyskują status miasta wydzielonego na prawach powiatu
  • 1962 – Zamknięcie ostatniej podziemnej kopalni rudy żelaza "Majówka"
  • 1968 – Ostateczne wygaszenie wielkiego pieca
  • 1994 - Powstanie klubu Juventa Starachowice
  • 1999 – Sprzedaż Fabryki Samochodów Ciężarowych niemieckiemu koncernowi MAN AG

[edytuj] Struktura powierzchni

Panorama Starachowic od strony zalewu

Według danych z roku 2008, Starachowice mają obszar 31,85 km², w tym:

  • zabudowania i tereny zurbanizowane: 39,9% - 1 267 ha
  • użytki rolne: 28,2% - 919 ha
  • użytki leśne: 24,5% - 772 ha
  • grunty pod wodami: 3,8% - 118 ha
  • nieużytki: 1,7% - 52 ha
  • inne 1,9%

Miasto stanowi 6,08% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 2008:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 55 126 100 28 834 52,3 26 292 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1722,7
901
821

Według danych z roku 20056, średni dochód na mieszkańca wynosił 1580,07 zł.

[edytuj] Turystyka i rekreacja

Starachowice są punktem początkowym:

Przez Starachowice przechodzi:

Kąpielisko Piachy

Na terenie miasta znajdują są trzy zbiorniki wodne:

  • zbiornik wodny "Pasternik" (podzielony groblą na dwie części: rekreacyjną i ujęciową)
  • kąpielisko "Lubianka"
  • kąpielisko "Piachy"

[edytuj] Zabytki

Wielki Piec w Starachowicach
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Starachowicach
Cmentarz żydowski (kirkut)
Odsłonięcie geologiczne przy Al. Armii Krajowej
Budynek SCK
  • zespół zakładu wielkopiecowego z XIX w.
    • wielki piec wraz z halą spustową
    • hala dawnej maszynowni, ob. łaźnia
    • dwie hale odlewnicze, ob. cegielnia
    • dmuchawa parowa
    • kotłownia
    • dawny budynek administracyjny
    • kanał górny i dolny

Dzisiejszy krajobraz założenia staszicowskiego "ciągłych fabryk żelaza na rzece Kamiennej" tworzą pozostałości klasycystycznych budowli: hala lejnicza aranżowana na cele wystawiennicze, maszynownia z warsztatami artystycznymi oraz tarasowe założenie hutnicze i obiekty układu hydrotechnicznego z podziemnym sklepionym kanałem wodnym o długości 240 m.

Wielki Piec z XIX w. - najstarsze budynki z ok. 1840 r., większość obiektów technicznych z okresu gruntownej przebudowy, ukończonej w 1899. W ruinie znajduje się jeden z najstarszych budynków dawnej dyrekcji huty; całość zakładu metalurgicznego i towarzyszące mu urządzenia techniczne: wieża wyciągowa, nagrzewnice powietrza, odpylniki gazu wielkopiecowego, kotłownia oraz zasługująca na szczególną uwagę maszyna parowa - eksponat Powszechnej Wystawy Światowej w Paryżu 1889 r., tworzą jedyny zachowany w Europie kompletny hutniczy ciąg technologiczny.

  • budynek administracyjny dozorcy hutniczego z ok. 1840 r. (obecnie Muzeum Regionalne PTTK oraz siedziba i schronisko PTTK)
  • budynek mieszkalny z ok. 1840 r. przy ul. Sportowej, należący niegdyś do osiedla fabrycznego przy zakładzie wielkopiecowym.
  • kościół pw. św. Trójcy, wzniesiony w 1681 r., gruntownie przebudowany w końcu XIX w.
  • Starachowicka Kolej Dojazdowa (Wąskotorowa) - wszystkie tory, rozjazdy i przepusty.
  • cmentarz żydowski, jeden z największych w regionie, powstał pod koniec XIX wieku i funkcjonował do 1946 roku.
  • cmentarz katolicki przy ul. Iłżeckiej, założony ok. 1860, zachowało się około 30 nagrobków z XIX w., m.in. Józefa Szajbo, zarządcy zakładu metalurgicznego w Brodach Iłżeckich, oficera w powstaniu styczniowym 1863.
  • dawny zespół fabryczny z połowy XIX w. w dzielnicy Michałów.
  • zwarty zespół zabudowy mieszkalnej i usługowej z okresu międzywojennego, obejmujący dom dyrektora zakładów zbrojeniowych (obecnie przedszkole), budynek nadleśnictwa (obecnie w użytkowaniu Związku Harcerstwa Polskiego, dom kultury, kolonię urzędniczą i kolonię robotniczą. Cenny drewniany kościół pw. Wszystkich Świętych spłonął w latach 80. XX w. Z kościoła ocalały malowane temperą na desce obrazy autorstwa Zofii Baudoin de Courtenay.

[edytuj] Podział administracyjny

Starachowice dzielą się na 18 osiedli:

  • Wierzbnik (Stare Miasto)
  • Skarpa
  • Żeromskiego
  • Skałka
  • Szlakowisko
  • Majówka
  • Las
  • Młynówka
  • Wzgórze
  • Stadion (os. Stadion i Bugaj)
  • Orłowo (os. Orłowo, Mieszała i Niwka)
  • Górniki
  • Wierzbowa
  • Łazy
  • Trzech Krzyży
  • Południe (os. Południe, Wanacja i Kolonijki)
  • Lubianka (os. Lubianka i Hohołówka)
  • Michałów (os. Michałów Miejski, Michałów Wiejski i Cyganów)

[edytuj] Sport

Najstarszym klubem sportowym w Starachowicach jest Star Starachowice, w tej chwili w Starachowicach jest także Katolicki Klub Sportowy Juventa Starachowice który przez pewien czas występował mając w swojej nazwie człon Star (Juventa-Star Starachowice) obecnie klub Star został reaktywowany i od roku 2007 istnieją oddzielnie KKS Juventa-Perfopol Starachowice, oraz MKS Star Starachowice.

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Religia i związki wyznaniowe

[edytuj] Katolicyzm

  • 10 kościołów i parafii rzymskokatolickich

[edytuj] Protestantyzm

[edytuj] Inne

[edytuj] Ludzie związani ze Starachowicami

[edytuj] Lokalna prasa

Przypisy

  1. ↑ Mieczysław Adamczyk, Stefan Pastuszka: Starachowice. Zarys dziejów. Warszawa 1984: LSW, ss. 64-68. ISBN 83-205-3548-4. 
  2. ↑ Urząd Miejski w Starachowicach: Nagrody Prezydenta Miasta za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury fizycznej i sportu w 2006 r. (polski). [dostęp 5 września 2008].

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta województwa świętokrzyskiego

Bodzentyn • Busko-Zdrój • Chmielnik • Chęciny • Ćmielów • Daleszyce • Działoszyce • Jędrzejów • Kazimierza Wielka • Kielce • Koprzywnica • Końskie • Kunów • Małogoszcz • Opatów • Osiek • Ostrowiec Świętokrzyski • Ożarów • Pińczów • Połaniec • Sandomierz • Sędziszów • Skalbmierz • Skarżysko-Kamienna • Starachowice • Staszów • Stąporków • Suchedniów • Wąchock • Włoszczowa • Zawichost

 
Herb powiatu starachowickiego
p • d • e
Powiat starachowicki

Miasta: Starachowice • Wąchock
Gminy miejskie: Starachowice
Gminy miejsko-wiejskie: Wąchock
Gminy wiejskie: Brody • Mirzec • Pawłów

 

"PO umówiła się z Polakami na »święty spokój«"
W ocenie Sojuszu Lewicy Demokratycznej rząd Donalda Tuska nie ma powodów do zadowolenia.
Tragiczna śmierć kierowcy wywrotki
Do olbrzymiej tragedii doszło w miejscowości Korzystno (woj. zachodniopomorskie), gdzie kierowca ciężarówki zginął porażony prądem
"Kaczyński chciał absolutnej władzy, to metody gangsterów"
Przed obliczem sejmowej komisji śledczej stanął dziś były wicepremier Andrzej Lepper, który składa wyjaśnienia w sprawie tzw. afery gruntowej. Posiedzenie komisji zaczęło się jednak od kontrowersji dotyczących programu przesłuchań poszczególnych osób.
Senat rozpoczął trzydniowe posiedzenie
Po godzinie 9 Senat rozpoczął trzydniowe posiedzenie. W pierwszej kolejności senatorowie zajmą się ustawą o emeryturach pomostowych, zmniejszającą liczbę uprawnionych do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z ok. miliona osób do niecałych 250 tys.
Sejm uczcił pamięć Rakowskiego
Sejm, który rozpoczął trzydniowe posiedzenie, na wniosek klubu Lewicy uczcił minutą ciszy pamięć zmarłego 8 listopada byłego premiera i I sekretarza KC PZPR Mieczysława F. Rakowskiego.
Linki: Strona gwna