Stefan Żeromski
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość. |
| Stefan Żeromski | |
 |
|
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | Przedwiośnie, Ludzie bezdomni, Popioły, Syzyfowe prace |
| Muzeum artysty | Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
| Stefan Żeromski | |
 Jelita |
|
| Data urodzenia | 14 października 1864 |
| Miejsce urodzenia | Strawczyn |
| Data śmierci | 20 listopada 1925 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Rodzina | Żeromscy |
| Rodzice | Wincenty Żeromski Józefa Katerla |
| Małżeństwo | Oktawia Radziwiłłowicz Anna Zawadzka |
| Dzieci | z Anną Zawadzką: Monika Żeromska, Adam Żeromski |
Stefan Żeromski (ur. 14 października 1864 w Strawczynie koło Kielc, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany "sumieniem polskiej literatury". Pseudonimy: Maurycy Zych, Józef Katerla i Stefan Iksmoreż.
Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej herbu Jelita. Wychował się w Ciekotach w Górach Świętokrzyskich. Jego ojciec Wincenty Żeromski wspierał Polaków walczących w powstaniu styczniowym. Jednak po upadku powstania na skutek represji rosyjskich ojciec utracił majątek i aby utrzymać rodzinę został dzierżawcą folwarków. W roku 1873 dziewięcioletni Stefan trafił na rok do szkoły początkowej w Psarach.
W 1874 roku rozpoczął naukę w kieleckim Miejskim Gimnazjum, które ukończył w 1886 roku bez uzyskania matury z powodu matematyki. Rozpoczęte w tym samym roku studia w Instytucie Weterynarii w Warszawie (uczelnia nie wymagała matury) musiał przerwać z powodów finansowych. Następnie w 1889 zaczął pracować jako guwerner w domach ziemiańskich m.in. w Nałęczowie. Debiutował jako nowelista na łamach Tygodnika Powszechnego w 1889 roku. W 1892 przebywał krótko w Zurychu, Wiedniu, Pradze i Krakowie. Jesienią tego roku ożenił się z Oktawią z Radziwiłłowiczów Rodkiewiczową, którą poznał w Nałęczowie. Również w tym samym roku wyjechał z żoną i jej córeczką z pierwszego małżeństwa do Szwajcarii, gdzie pracował jako bibliotekarz w Muzeum Narodowym Polskim w Raperswilu. Tam powstawały m.in. Syzyfowe prace. W Szwajcarii zetknął się z m.in. z Gabrielem Narutowiczem, Edwardem Abramowskim. W latach 1895 i 1898 ukazały się zbiory opowiadań Żeromskiego.
Po powrocie do kraju w 1897 pracował jako pomocnik bibliotekarza w Bibliotece Ordynacji Zamojskiej w Warszawie aż do roku 1904. Również w tym samym roku, tj. roku powrotu ze Szwajcarii, ukazały się Syzyfowe prace. W 1899 roku Żeromskiemu urodził się syn Adam i ukazali Ludzie bezdomni. W 1904 wyszła powieść Popioły, której sukces wydawniczy pozwolił przenieść się rodzinie Żeromskiego prawie na rok do Zakopanego. Dopiero od 1904 roku mógł poświęcić się pracy pisarskiej. Od 1905 roku działał w organizacjach demokratycznych i socjalistycznych. Był inicjatorem założenia Uniwersytetu Ludowego, organizował kursy dokształcające dla uczniów szkoły rzemieślniczej, w domu Żeromskich prowadzono ochronkę i tajną szkołę. W 1909 wyjechał z rodziną do Paryża, w którym mieszkali trzy lata. Po powrocie do kraju osiedlił się w Zakopanem. W 1913 założył nową rodzinę z malarką Anną Zawadzką. Owocem tego związku była córka Monika. Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się do Legionów Polskich, jednak nigdy nie brał udziału w walkach. Wrócił do Zakopanego i działał w pracach Naczelnego Komitetu Zakopiańskiego. Był prezydentem Rzeczypospolitej Zakopiańskiej. W 1918 w wyniku choroby zmarł syn Żeromskiego – Adam.
W wolnej Polsce Żeromski zamieszkał w Warszawie, gdzie brał znaczący udział w życiu literackim. Brał udział w akcji propagandowej na Powiślu celem przyłączenia tych terenów do Polski, między innymi w Iławie, Suszu, Prabutach, Kwidzynie, Grudziądzu i wielu innych miejscowościach Warmii, Mazur i powiatów nadwiślańskich. Był inicjatorem powstania projektu Akademii Literatury, Straży Piśmiennictwa Polskiego a w 1922 został założycielem i pierwszym prezesem polskiego oddziału PEN Clubu. W latach dwudziestych osiedlił się w Konstancinie-Jeziornie pod Warszawą, a później mieszkał na Zamku Królewskim w Warszawie. W 1922 ukazała się powieść Wiatr od morza, za którą otrzymał państwową nagrodę literacką, a w 1924 powieść Przedwiośnie.
Żeromski zmarł w 1925 i został pochowany na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie. W 1928 otwarto w Nałęczowie poświęcone pisarzowi muzeum.
[edytuj] Ważniejsze dzieła
- Rozdzióbią nas kruki, wrony
- Syzyfowe prace
- Ludzie bezdomni
- Popioły
- Dzieje grzechu
- Duma o hetmanie
- Sułkowski
- Róża
- O żołnierzu tułaczu
- Sen o szpadzie
- Uroda życia
- Wierna rzeka
- Walka z szatanem
- Na probostwie w Wyszkowie
- Wiatr od morza
- Uciekła mi przepióreczka
- Przedwiośnie
- Siłaczka
- Zmierzch
- Zapomnienie
- Echa leśne
- Doktor Piotr
- Puszcza Jodłowa
[edytuj] Bibliografia
- Irena Kwiatkowska-Siemieńska, Stefan Żeromski. La nature dans son expériences et sa pensée. Préface de Jean Fabre, Professeur à la Sorbonne. Paris, Nizet 1964, (256 p.)
[edytuj] Linki zewnętrzne
| DJ US Stocks Higher As Oil's Pause Helps Consumer Companies |
|
U.S. stocks traded higher Monday afternoon as a pause in surging oil prices helped the beaten-down consumer-discretionary sector.
|
| DJ US Govt Posted $159.28 Bln Total Budget Surplus In Apr |
|
The U.S. federal government ran a monthly budget surplus of $159.28 billion in April, the Treasury Department said Monday.
|
| Jeszcze tańszy samochód - z Indii |
|
Francuska firma Renault będzie wytwarzała w Indiach najtańszy samochód świata. Pojazd o tymczasowej nazwie ULC będzie produkowany wspólnie z indyjską firmą Bajaj od roku 2011.
|
| Plan rozwoju lotniska - na okres nie krótszy niż 20 lat |
|
Zwiększenie ochrony lotnictwa cywilnego oraz rozszerzenie nadzoru i kontroli nad bezpieczeństwem podróżnych - to główne założenia przyjętego przez rząd projektu nowelizacji Prawa lotniczego.
|
| RzÄ…d przyjÄ…Å‚ projekt nowelizacji ustawy o paszach |
|
Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o paszach. Nowe przepisy przesuwają termin wejścia w życie zakazu wytwarzania, wprowadzania do obrotu i stosowania w żywieniu zwierząt pasz genetycznie zmodyfikowanych.
|